Մարտին Լյութեր Քինգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մարտին Լյութեր Քինգ
Michael King
Martin Luther King Jr NYWTS.jpg
Ծնվել է Հունվարի 15, 1929
Ծննդավայր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ատլանտա, Ջորջիա, ԱՄՆ
Մահացել է Ապրիլի 4, 1968
(39 տարեկանում)
Մահվան վայր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Մեմֆիս, Թենեսի, ԱՄՆ
Քաղաքացիություն ԱՄՆ
Ազգություն աֆրամերիկացի
Կրոն բապտիստություն
Կրթություն Morehouse College, Crozer Theological Seminary, Բոստոնի համալսարան և Washington High School
Ազդվել է Reinhold Niebuhr, Howard Thurman, Walter Rauschenbusch, Հենրի Դեյվիդ Թորո և Մահաթմա Գանդի
Մասնագիտություն իրավապահ, աստվածաբան, Հռետոր, հոգևորական, գրող, պաստոր, խաղաղապահ և հումանիստ
Ամուսին Coretta Scott King
Ծնողներ հայր՝ Martin Luther King, Sr., մայր՝ Alberta Williams King
Պարգևներ և
մրցանակներ
Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ, Ջավահարլալ Ներույի պարգև, Սպիմգարնի մեդալ, Ազատության նախագահական շքանշան, Միացյալ Նահանգների մրցանակ մարդու իրավունքների բնագավառում, Գանդիի խաղաղության պարգև, Pacem in Terris Award, Anisfield-Wolf Book Awards, Margaret Sanger Awards, Տարվա մարդ՝ ըստ Թայմ ամսագրի, Ազատության նախագահական շքանշան, Սպիմգարնի մեդալ և Congressional Gold Medal
Անդամություն Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Southern Christian Leadership Conference
Հարազատներ քույր՝ Christine King Farris, եղբայր՝ Alfred Daniel Williams King
Երեխաներ Yolanda King, Martin Luther King III, Dexter Scott King և Bernice King
Ստորագրություն Martin Luther King Jr Signature2.svg
Martin Luther King, Jr. Վիքիպահեստում

Մարտին Լյութեր Քինգ (հունվարի 15, 1929[1][2], Ատլանտա[3] - ապրիլի 4, 1968[1][2], Մեմֆիս[3]), ամերիկացի սևամորթ ճարտարալեզու բապտիստ քարոզիչ, ով առաջնորդել է ԱՄՆ-ում քաղաքացիական իրավունքների զանգվածային շարժում, 1950-ականներից սկսած։ 1964 թ. արժանացել է Նոբելյան մրցանակին (խաղաղության բնագավառում), ոչ բռնի դիմադրութան մեթոդներով ռասայական հավասարություն հաստատելու իր սկզբունքների համար։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարտին Լյութեր Քինգը կրթություն է ստացել Ատլանտայի Մորհաուզ քոլեջում և ավարտել այն 1948 թվականին, ապա (1951-ին) աստվածաբանության ոլորտում աստիճան է ստացել Փենսիլվանիայի Չեստեր քաղաքի Քրոզեր սեմինարիայից։ 1955-ին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան Բոստոնի համալսարանից։ 1954 թ. նա դարձավ հոգևորական Ալաբամայի Մոնտգոմերի քաղաքում, որտեղ նա գլխավորեց ռասայական խտրականությամբ ղեկավարվող հասարակական տրանսպորտի զանգվածային բոյկոտը։ Մ.Լ. Քինգը համաամերիկյան հռչակ ձեռք բերեց՝ կազմակերպելով և ղեկավարելով «Քրիստոնեական ղեկավարման հարավային կոնֆերանսը», խրախուսելով քաղաքական ակտիվության ոչ բռնի տակտիկա, ինչպիսին էր 1963 թ. «Դեպի Վաշինգտոն Երթը»՝ սևամորթերին քաղաքացիական իրավունքներ շնորհելու պահանջով։

1965-ից սկսած Մ.Լ. Քինգի առաջնորդությունը զիջեց սևամորթերի շարժման ռադիկալ տարրերին, նրա փորձերը՝ քաղաքական պայքարում ներառել բոլոր ռասաների ներկայացուցիչներին ձախողվեցին, և նա սպանվեց (ենթադրաբար՝ ռասիստների կողմից) 1968 թ. ապրիլի 4-ին, Մեմֆիսում։

Սպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1968 թվականի մարտի 28-ին Քինգը գլխավորում էր վեցհազարանոց բողոքի երթ Մեմֆիսում, որի նպատակը հացադուլ սկսած աշխատավորներին աջակցելն էր: Ապրիլի երեքին Մեմֆիսում ելույթ ունենալիս Քինգը ասաց.

Aquote1.png Մեզ դժվարին օրեր են սպասվում: Բայց դա ոչ մի բան չի նշանակում: Որովհետև ես եղել եմ լեռների գագաթներին...ես նայել եմ առաջ և տեսել խոստացված Երկիրը: Միգուցե ես ձեզ հետ չլինեմ, բայց ես ուզում եմ, որ դուք իմանաք՝ մենք բոլորս, ամբողջ ժողովուրդը կտեսնի այդ Երկիրը: Aquote2.png

Ապրիլի չորսին ժամը 18:01-ին Քինգը մահացու վիրավորվեց դիպուկահարի կրակոցից, որը կանգնած էր մեմֆիսական մոթել «Լորրեյն»-ի պատշգամբում[4]:

Այս սպանությունը համաժողովրական հուզումներ առաջացրեց, որոնք ուղեկցվեցին գրեթե հարյուր քաղաքներում սևամորթ բնակչության ցույցերով: Մայրաքաղաքում՝ Սպիտակ տնից վեց թաղամաս այն կողմ, այրվում էին տներ, իսկ Կապիտոլիումի պատշգամբներում և Սպիտակ տան շրջակայքում տեղակայվեցին նշանառուներ: Ամբողջ երկրում սպանվեց 46 մարդ, 2,5 հազարը վիրավորվեցին, իսկ անկարգությունները ճնշելու համար առանձնացվեց 70 հազար զինվոր: Ակտիվիստների աչքին Քինգի պանությունը խորհրդանշում էր համակարգի անուղղելիությունը և հազարավոր մարդկանց համոզում էր այն բանում, որ ոչ բռնությամբ անցկացվող դիմադրությունները տանում են փակուղի: Ավելի ու ավելի շատ սևամորթներ սկսեցին դիմել այնպիսի կազմակերպությունների, որոնցից էր «Սև պատներաները»[5]}}:

Մարդասպան Ջեյմս Էրլ Ռեյը արժանացավ 99 տարվա ազատազրկման: Պաշտոնապես հայտարարվեց, որ Ռեյը միայնակ-մարդասպան էր, սակայն շատերը[6] համարում են, որ Քինգը դարձել է դավադրության զոհ: ԱՄՆ-ի Եպիսկոպոսական եկեղեցին Քինգին ճանաչեց որպես նահատակ, ով իր կյանքը տվել է հանուն քրիստոնեական հավատի, նրա արձանը կանգնեցվեց Անգլիայի Վեստմինստերյան աբբայությունում՝ XX դարի նահատակների շարքում: Քինգը համարվեց Աստծո կողմից օրհնյալ, և համարվում էր, որ նա կանգնած էր քաղաքացու իրավունքների ժողովրդավարական ձեռքբերումների ակունքներում:

Քինգը առաջին սևամորթ ամերիկացին էր, որի կիսանդրին կանգնեցվեց Կապիտոլիումի Մեծ ռոտոնդայում: Հունվարի երրորդ երկուշաբթին Ամերիկայում նշում է իբրև Մարտին Լյութեր Քինգի օր և համարվում է ազգային տոն:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ես երազանք ունեմ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Кинг Мартин Лютер // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) — Т. 12 : Кварнер — Конгур. Ստուգված է սեպտեմբերի 27-ին 2015:
  2. 2,0 2,1 2,2 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Кинг Мартин Лютер // Кинг Мартин Лютер // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) — Т. 12 : Кварнер — Конгур. Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  4. Death of MLK Still a Mystery by Donald Wilkes
  5. Макс Элбаум «Система» под ударом
  6. Боровик Г. А. часть 2 «Расследование» // Пролог. — М.: Правда, 1985.

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Encyclopaedia Britannica, Micropaedia, 15-th edition, Vol. V, Page 817