Արքայախնձոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արքայախնձոր
Ananas pflanze.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Տիպ Խոտաբույսեր
Լատիներեն անվանում
Ananas
Mill. (1754)

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Արքայախնձոր հայտնի է նաև որպես անանաս(լատ.՝ Ananas) խոտաբույսերի ցեղ։ Հայրենիքը հարավային Ամերիկայի հյուսիս-արևելքն է։ Այս տեսակը՝ արքայախնձոր (Ananas comosus) կարևոր պտուղ է, լայնորեն տարածված է արևադարձային երկրներում։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրային խոտաբույսեր, փշոտ է։ Բազմաթիվ կողմնակի արմատները մշակելիս անմիջապես տերևը կլանում, խոնավություն հավաքում է այնտեղ։ Դարձնում է մսոտ հյութալի (վերապահելով խոնավության), եզրերը փշոտ ատամնավոր, երկարությունը մինչև 80 սմ է, ծածկված հաստ հյուսվածքներով։ Համաձայն խորին բջջային շերտի մեծ բջիջների գտնվող հյուսվածքի՝ պտուղը անձրևոտ սեզոնին խոնավություն է կուտակում։ Ձևավորված է վարդագույն տերևներով, բարձրությունը հասնում է մինչև 60 սմ, խիտ ծածկված է երկսեռ ծաղիկներով։

Ծաղկումը տևում է 15-20 օր, և արդյունքն այն է, միանվագ ոսկեգույն-դեղին է, որը հանդիսանում է խթան, ծաղկակիցը (լուսաբանող տերևներ, ծաղիկներ) և առանցքը ծաղկավոր։ Վերևում միշտ զարգանում է, վեգետատիվ թողնում - «կատարը»։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի է 8-9 տեսակ, տարածված է արևադարձային երկրներում, Բրազիլիայում, Գվինեայում, Պարագվայում։ Բրազիլիայում դեռևս աճում է արքայախնձորի վայրի տեսակը, իսկ Հոլանդիայում այն սովորել են աճեցնել ջերմոցում։

Նշանակություն ու օգտագործում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արքայախնձորը արժեքավոր սննդի տեսակ է։ Զարմանալի բուժական հատկությունները պայմանավորված են միջուկում պարունակվող սննդարար նյութերով։ Նրա մեջ պարունակվող ամենաօգտակար նյութը համարվում է բրոմելիայինը։

Շնորհիվ կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի արքայախնձորն ունի օգտակար հատկություններ։ Այս ֆերմենտը կարգավորում է սպիտակուցների յուրացումը, սա էլ իր հերթին նպաստում է ստամոքսին, խթանում է մարսողությունը, մաքրում է աղիները, նվազեցնում է արյան մածուցիկությունը, մաքրում է արյունը բարձրացնում դիմադրողականությունը։ Սակայն, պետք է նաև հիշել, որ արքայախնձորը ունի մի սուր արտադրանք, որը ստամոքսային հիվանդությունների ժամանակ օգտագործել խորհուրդ չի տրվում։

Տերևների մեջ կան բազմաթիվ ամուր մանրաթելեր, որի շնորհիվ արքայախնձորը մշակում են նրանից թել ստանալու նպատակով[1]:

Արտադրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անանասի առաջատար արտադրողը 2012 թվականին Միացյալ Նահանգներն էր (12.3%), Թաիլանդը (11.4%) և Ֆիլիպինները (10,9%)։

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ բազայի գործարանի տվյալների ցանկը ներառում է 9 տեսակներ։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]