Կանանց ընտրական իրավունք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քվեարկող կին իրաքում (2005 թ.)

Կանանց ընտրելական իրավունք, ընտրական գործընթացներին մասնակցելու, իշխանություն ձևավորելու և այդ իշխանության մեջ ընդգրկվելու կանանց իրավունքը։ Ըստ այդմ, տարբերակվում են պասիվ (ընտրելու) և ակտիվ (ընտրվելու) իրավունքներ։ Կանանց ընտրական իրավունքը ամգրաված է ՄԱԿ1971 թ. «Կանանց խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին կոնվենցիայում»։

Պատմական ակնարկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին երկիրը, որտեղ բոլոր չափահաս կանայք ընտրելու իրավունք են ստացել, Նոր Զելանդիան էր 1893 թ.։ Նախքան այդ կանայք ընտրելու սահմանափակ իրավունք ունեին նաև Շվեդիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Ֆինլանդիայում և ԱՄՆ որոշ նահանգներում։

19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին ստեղծվել են մի շարք միջազգային կազմակերպություններ, որոնք պայքարել են կանանց տղամարդկանց հետ հավասար ընտրական իրավունք ստանալու համար։ Այդ պայքարի մասնակիցները կոչվում էին սուֆրաժիստներ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո գրեթե բոլոր արևմտյան երկրներում կանայք ընտրական իրավունք ստացան։ Բացառություն են կազմել Ֆրանսիան և Շվեյցարիան, որտեղ կանայք ընտրական գործընթացներին մասնակցել կարողացել են համապատասխանաբար 1944 և 1979 թթ.։

Ներկայում կանայք ընտրելու իրավունք ունեն գրեթե բոլոր երկրներում։ Հայաստանում կանայք ընտրանական իրավունք ունեն 1921-ից (Հայկական ԽՍՀ-ի օրոք)։

Ժամանակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուֆրաժիստների ցույց Նյու Յորքում (1912 թ.)
Կանայք ընտրում են Գերմանիայում (1946 թ.)
Էվա Պերոնը ընտրում է շրջիկ քվեատուփի օգնությամբ (Արգենտինա, 1951 թ.)
Քվեարկող կանայք Բանգլադեշում

Սահմանափակումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բրունեյում 1962 թվականից կանայք և տղամարդիկ իրավունք չունեն մասնակցել օրենսդիր մարմնի ընտտրություններին։ Քաղաքացինին այդ իրավունքն ունեն միայն ՏԻՄ ընտրություններում։
  • Լիբանանում կանայք ընտրություններին կարող են մասնակցել միայն, եթե ունեն տարրական կրթություն։ Բացի այդ տղամարդկանց համար ընտրություններին մասնակցելը պարտադիր է, իսկ կանանց համար՝ ոչ։
  • Վատիկանում պապը ընտրվում է կարդինալիների կողմից։ Քանի որ կարդինալ կարող են լինել միայն տղամարդիկ, կանայք չունեն ընտրելու իրավունք։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]