Բութան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Բութան (այլ կիրառումներ)
Բութան
འབྲུག་ཡུལ་
Druk Yul
Բութանի դրոշ Զինանշան
Flag of Bhutan.svg
Emblem of Bhutan.svg
Bhutan (orthographic projection).svg
Կարգավիճակ երկիր, ինքնիշխան պետություն, ՄԱԿ անդամ-պետություն և դեպի ծով ելք չունեցող պետություն
Ներառում է Bumthang District, Chukha District, Dagana District, Gasa District, Haa District, Lhuntse District, Mongar District, Paro District, Pemagatshel District, Punakha District, Samdrup Jongkhar District, Samtse District, Sarpang District, Thimphu District, Trashigang District, Trashiyangtse District, Trongsa District, Tsirang District, Wangdue Phodrang District և Zhemgang District
Պետական լեզու ձոնգքհա
Մայրաքաղաք Թհիմփհու
Պետական կարգ ունիտար պետություն, սահմանափակ միապետություն, Պառլամենտական համակարգ և խորհրդարանական միապետություն
Օրենսդիր մարմին Parliament of Bhutan
Երկրի ղեկավար Jigme Khesar Namgyel Wangchuck
Կառավարության ղեկավար Tshering Tobgay
Ազգաբնակչություն 753 947 մարդ (2013)[1]
Խտություն 18 մարդ/կմ²
Հիմն Դրուկ ցենդեն
Արժույթ բութանի նգուլտրում
Կենտրոնական բանկ Royal Monetary Authority of Bhutan
Ժամային գոտի UTC+6
Հեռախոսային կոդ +975
Ինտերնետ-դոմեն .bt
Կոորդինատներ: 27°27′9.9997442046151e-08″ հս․ լ. 90°30′1e-07″ ավ. ե. / 27.45000000002777795771180536° հս․. լ. 90.500000000028° ավ. ե. / 27.45000000002777795771180536; 90.500000000028
bhutan.gov.bt

Բութան (ձոնգքհա՝ འབྲུག་ཡུལ་), Բութանի Թագավորություն, պետություն Հարավային Ասիայում՝ Հնդկաստանի և Չինաստանի միջև։ Երկրի տարածքում են Հիմալայների արևելյան լեռնաճյուղերը, որոնք կտրտված են Բրահմապուտրայի վտակների խոր հովիտներով։ Կլիման խոնավ մերձարևադարձային է։ Կան անտառներ, 4000 մետրից բարձր լեռնային մարգագետիններ են։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանումն ունի սանսկրիտական ծագում․ կազմված է Բհյոթ՝ «Տիբեթ» և անուա՝ «վերջ» բառերի միացումից․ այսինքն նշանակում է «Տիբեթի սահման»։ Բհոթիա լեզվով երկիրը կոչվում է Դրուկ-Ցուլ[2]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պետության հիմնադիրը համարվում է լամա (բուդդայական քահանա) Նգավանգ Նամգյալը, որը 16-րդ դարի 2-րդ կեսին իրեն հռչակել է Բութանի թագավոր։ Երկիրը երկար ժամանակ եղել է Մեծ Բրիտանիայի գաղութը։ Անգլիացիները, հաստատվելով Հնդկաստանում, իրենց վերահսկողությունն են սահմանել Բութանի վրա։ Հնդստան թերակղզու անգլիական գաղութատիրության փլուզումից հետո՝ 1947 թվականին, ազատագրվել է նաև Բութանը։ Բութանում քաղաքական կուսակցություններն արգելված են։

Երկրի բնակչության 70%-ը բհոտիաներն են և նրանց ցեղակից խմբերը։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բութանի տնտեսության հիմքը գյուղատնտեսությունն է։ Մշակում են բրինձ, բամբակենի, ցորեն, գարի։ Զբաղվում են անասնապահությամբ։ Արդյունահանում են երկաթ, ածուխ։ Կան թղթի, գործվածքների, գորգերի արտադրության ձեռնարկություններ։ Երկրում խստորեն պահպանվում են ազգային սովորույթները, այդ թվում՝ նաև ազգային տարազը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. World Bank database World Bank.
  2. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան, Աշխարհագրական անունների բառարան, «Լույս», Երևան, 1987: ISBN 5-545-00020-1