Պակիստան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Պակիստան
اسلامی جمہوریت پاکستان
Islami Jamahuriat Pakistan

Պակիստանի դրոշ
Դրոշ

Պակիստանի զինանշան
Զինանշան

Pakistan (orthographic projection).svg

Հիմնական տեղեկություններ
Պետական լեզուներ անգլերեն
ուրդու
Մայրաքաղաք Իսլամաբադ
Պետական կարգ Կիսանախագահական համակարգ
Մակերես 803 940 կմ²
Ազգաբնակչություն. 183 209 612 (224,9/կմ²)
Պետական ատրիբուտներ
Հիմն «قومیترانہ»
Կարգախոս «Iman, Ittehad, Nazm»
Արժույթ Պակիստանյան ռուփի (PKR)
Ժամային գոտի +5
Վեբ | ISO | Հեռ. .pk | PAK | 92
Un-pakistan.png


Պակիստանի Իսլամական Հանրապետություն (ուրդու՝ اسلامی جمہوریۂ پاکستان), պետություն Հարավային Ասիայում՝ Արաբական ծովի ափին։

Երկրի արևելյան և հարավարևելյան մասերում տարածվում է Ինդոս գետի ցածրադիր հարթավայրը, որի հյուսիսային մասը կոչվում է Փենջաբ, իսկ հարավայինը՝ Սինդ, որը ողողվում է Արաբական ծովի ջրերով։ Հյուսիսում վեր են խոյանում Հինդիկուշի (ամենաբարձր գագաթը Տիրիշմիր լեռն է, 7690 մ) և Հիմալայների համակարգին պատկանող բարձր լեռները։ Երկրում մեծ տարածքներ են զբաղեցնում անապատները։

Օգտակար հանածոներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընդերքում կան նավթի, գազի, ածխի, երկաթի, մանգանի, կապարի, ցինկի, քրոմիտների, ծարիրի, բարիտի, ծծմբի, քարաղի, գիպսի, կրաքարերի և կավերի հանքավայրեր։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պակիստանը գտնվում է Հարավային Ասիայում։ Հյուսիսում և հյուսիս–արևմուտքում սահմանակից է Աֆղանստանի (2430 կմ), արևելքում և հարավ–արևելքում՝ Հնդկաստանի (2912 կմ), հարավ–արևմուտքում՝ Իրանի (909 կմ) հետ։ Հարավում ողողվում է Արաբական ծովի ջրերով։ Տարածքը 769100 կմ² է։

Բնական պայմաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրի արևելյան և հարավարևելյան մասերում տարածվում է Ինդոս գետի ցածրադիր հարթավայրը, որի հյուսիսային մասը կոչվում է Փենջաբ, իսկ հարավայինը՝ Սինդ, որը ողողվում է Արաբական ծովի ջրերով։ Հյուսիսում վեր են խոյանում Հինդիկուշի (ամենաբարձր գագաթը Տիրիշմիր լեռն է, 7690 մ) և Հիմալայների համակարգին պատկանող բարձր լեռները։ Երկրում մեծ տարածքներ են զբաղեցնում անապատները։ Գլխավոր գետը Ինդոսն է՝ Սաթլեջ և Քաբուլ վտակներով։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլիման արևադարձային է, հյուսիս-արևմուտքում՝ մերձարևադարձային։ Լեռներում հստակ արտահայտված է բարձունքային գոտիականությունը։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը Ինդոս գետի հովտում 13 °C է, հուլիսինը՝ 32°-49 °C: Հյուսիսում և լեռնային շրջաններում՝ ձմռան օդի ջերմաստիճանը 0 °C–ից ցածր է։ Տարեկան տեղումները՝ 125 մմ–ից (հյուսիս–արևելքում) 500 մմ (Փենջաբում) է։

Բնություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կենդանական աշխարհը բազմազան է. կան ընձառյուծ, բորենի, շնագայլ, պարսկական եղնիկ վայրի ոչխար, կրծողներ, օձեր, Ինդոսում՝ կոկորդիլոսներ։ Արաբական ծովը հարուստ է ձկներով։ Բուսականությունը առավելապես տափաստանային և կիսաանապատային է։ Անտառները կազմում են երկրի 37%-ը։ Ծառատեսակներից հանդիպում են կաղնի, եղևնի, սոճի, հիմալայան մայրի։ Հովիտներում, բնակավայրերի մերձակայքում կան փյունիկյան արմավենու, ցիտրուսների, ձիթենու, թթենու տնկադաշտեր, մրգատու այգիներ։

Պետական կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պակիստանը անդամակցում է ՄԱԿ–ին, ԱՄՀ–ին։ Բրիտանական համագործակցության անդամ է։ Պետական կարգը՝ իսլամական հանրապետություն։ Պետության ղեկավարը նախագահն է, կառավարության ղեկավարը՝ վարչապետը։ Բաժանվում է չորս պրովինցիայի և մեկ դաշնային մայրաքաղաքային տարածքի։ Մայրաքաղաքը՝ Իսլամաբադ։ Խոշոր քաղաքներն են՝ Կարաչի, Լահոր, Ֆեյսալաբադ, Ռավալփինդի։ Մոտ երեք միլիոն մարդ քոչվոր կյանք է վարում։ Խոշոր նավահանգիստը՝ Կարաչի։ Քաղաքական կուսակցություններն են՝ Պակիստանյան ժողովրդական կուսակցություն, Պակիստանի աշխատանքային կուսակցություն, Պակիստանի ազգային կուսակցություն և այլն։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պակիստանը կազմավորվել է 1947 թ-ին, երբ անգլիական նախկին գաղութ Հնդկաստանը բաժանվեց 2 երկրների՝ Պակիստանի և Հնդկաստանի։ Մինչև 1971 թ. Պակիստանը կազմված էր 2 մասից՝ Արևմտյան Պակիստանից (ներկայիս Պակիստանը) և Արևելյան Պակիստանից, որտեղ 1971 թ-ին իր անկախությունը հռչակեց Բանգլադեշի Ժողովրդավարական Հանրապետությունը։ 1977 թ-ին երկրում տեղի ունեցավ ռազմական հեղաշրջում, իսկ 1988 թ-ի օգոստոսին ավիավթարից նախագահ Մուհամեդ Զիա ուլ Խակի զոհվելուց հետո իշխանությունն անցավ քաղաքացիական կառավարությանը։ 2008 թ–ի սեպտեմբերին Պակիստանի խորհրդարանի զույգ պալատներում, ինչպես նաև նահանգային չորս համագումարներում անցկացված քվեարկության արդյունքներով երկրի նախագահ է ընտրվել Ասիֆ Ալի Զարդարին՝ նախկին վարչապետ Բենազին Բհուտոյի ամուսինը։ Պակիստանի նախագահի պաշտոնում Զարդարինը փոխարինում է Փերվեզ Մուշարաֆին, ով երկիրը ինը տարի ղեկավարելուց հետո հրաժարական տվեց՝ կառավարող կոալիցիայի կողմից իմպիչմենթի ենթարկվելու սպառնալիքի տակ։ Պակիստանի նախագահն է Մամնուն Հուսեյնը։

Բնակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության թիվը 183 209 հազ․ մարդ (2013 թ․)։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 230 մարդ։ Կյանքի միջին տևողությունը՝ 65,5 տարի։ Ազգային կազմը՝ փենջաբցիներ (66%), սինդհեր (13%), ուրդու (7,6%), փուշթուններ, բելուջներ և այլք։ Ուրբանիզացման մակարդակը 36,2%։ Պետական լեզուները՝ ուրդու, անգլերեն, այլ լեզուներ՝ փենջաբերեն, սինդհի, փուշթու և այլն։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրի տնտեսության հիմքը գյուղատնտեսությունն է։ Երկրագործության համար ամենահարմար տարածքն Ինդոսի հովիտն է (Փենջաբ)։ Այդ պատճառով էլ մարդիկ վաղուց ի վեր բնակություն են հաստատել Փենջաբում։ Դաշտերը ոռոգելու համար Ինդոսն ու նրա վտակները միացվել են մեծ ու փոքր բազմաթիվ ջրանցքներով։ Ոռոգվող հողերում մշակում են ցորեն, բամբակենի, բրինձ, շաքարեղեգ, ծխախոտ, բանջարեղեն։ Տարեկան 2 բերք են հավաքում։ Զարգացած են արդյունաբերության հանքարդյունահանող, նավթաքիմիական, քիմիական, գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման ճյուղերը։ Կան ավտոհավաքման, պարարտանյութերի, ցեմենտի, ապակու արտադրության ձեռնարկություններ։ Զբաղվում են անասնապահությամբ և ձկնորսությամբ։ Արտահանում է նավթ, նավթամթերք, կաշի, հագուստ, բրինձ, բամբակ։ Ներմուծում է մեքենաներ, սարքավորումներ, քիմիական արդյունաբերության արտադրանքներ, սննդամթերք, հանքային վառելիք։ Առևտրական գլխավոր գործընկերներն են՝ Սաուդյան Արաբիա, Գերմանիա, ԱՄՆ, Ճապոնիա, Մեծ Բրիտանիա։ ՀՆԱ–ն՝ մեկ շնչի հաշվով 2891 ԱՄՆ դոլար։ Ազգային արժույթը՝ պակիստանյան ռուփի (PKR)։

Խոշոր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պակիստանի մեծ քաղաքների հնգյակը կազմում են հետևյալ քաղաքները.՝

  1. Կարաչի - 13 205 339 մարդ
  2. Լահոր - 7 129 609 մարդ
  3. Ֆեյսալաբադ - 2 600 000 մարդ
  4. Ռավալփինդի - 1 100 000 մարդ
  5. Իսլամաբադ - 1 082 000 մարդ

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]