Պակիստան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պակիստան
Պակիստանի դրոշ Զինանշան
Flag of Pakistan.svg
State emblem of Pakistan.svg
Pakistan on the globe (de-facto and claimed hatched) (Afro-Eurasia centered).svg
Կարգավիճակինքնիշխան պետություն և երկիր
Ներառում էBalochistan?, Khyber Pakhtunkhwa?, Փենջաբ, Սինդ, Islamabad Capital Territory?, Ֆեդերալ կառավարվող ցեղային տարածքներ և Gilgit-Baltistan?
Պետական լեզուանգլերեն[1] և Ուրդու[1]
ՄայրաքաղաքԻսլամաբադ
Պետական կարգդաշնային հանրապետություն
Օրենսդիր մարմինParliament of Pakistan?
Երկրի ղեկավարԱրիֆ Ալվի
Կառավարության ղեկավարԻմրան Խան
Մակերես803 940 կմ²
Ազգաբնակչություն197 015 955 մարդ (2017)[2]
Խտություն224,9 մարդ/կմ²
ՀիմնQaumi Taranah?
Հիմնադրված էօգոստոսի 14, 1947 թ.
ԱրժույթPakistani rupee?
Կենտրոնական բանկSBP?
Ժամային գոտիUTC+5
Հեռախոսային կոդ+92
Ինտերնետ-դոմեն.pk
Կոորդինատներ: 30° հս․ լ. 71° ավ. ե. / 30° հս․. լ. 71° ավ. ե. / 30; 71
pakistan.gov.pk

Պակիստանի Իսլամական Հանրապետություն (ուրդու՝ اسلامی جمہوریۂ پاکستان), պետություն Հարավային Ասիայում՝ Արաբական ծովի ափին։

Երկրի արևելյան և հարավարևելյան մասերում տարածվում է Ինդոս գետի ցածրադիր հարթավայրը, որի հյուսիսային մասը կոչվում է Փենջաբ, իսկ հարավայինը՝ Սինդ, որը ողողվում է Արաբական ծովի ջրերով։ Հյուսիսում վեր են խոյանում Հինդիկուշի (ամենաբարձր գագաթը Տիրիշմիր լեռն է, 7690 մ) և Հիմալայների համակարգին պատկանող բարձր լեռները։ Երկրում մեծ տարածքներ են զբաղեցնում անապատները։

Ալլման Իկբալը Պակիստանի ազգային բանաստեղծն է: Իր հայրենիքից բացի, նա հայտնի է նաև Իրանում, Քուրդիստանի շրջանում և Իրաքում, որտեղ հայտնի է որպես Ալլման Իկբալը

Օգտակար հանածոներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընդերքում կան նավթի, գազի, ածխի, երկաթի, մանգանի, կապարի, ցինկի, քրոմիտների, ծարիրի, բարիտի, ծծմբի, քարաղի, գիպսի, կրաքարերի և կավերի հանքավայրեր։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պակիստանը գտնվում է Հարավային Ասիայում։ Հյուսիսում և հյուսիս–արևմուտքում սահմանակից է Աֆղանստանի (2430 կմ), արևելքում և հարավ-արևելքում՝ Հնդկաստանի (2912 կմ), հարավ-արևմուտքում՝ Իրանի (909 կմ) հետ։ Հարավում ողողվում է Արաբական ծովի ջրերով։ Տարածքը 769․100 կմ² է։

Բնական պայմաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրի արևելյան և հարավարևելյան մասերում տարածվում է Ինդոս գետի ցածրադիր հարթավայրը, որի հյուսիսային մասը կոչվում է Փենջաբ, իսկ հարավայինը՝ Սինդ, որը ողողվում է Արաբական ծովի ջրերով։ Հյուսիսում վեր են խոյանում Հինդիկուշի (ամենաբարձր գագաթը Տիրիշմիր լեռն է, 7690 մ) և Հիմալայների համակարգին պատկանող բարձր լեռները։ Երկրում մեծ տարածքներ են զբաղեցնում անապատները։ Գլխավոր գետը Ինդոսն է՝ Սաթլեջ և Քաբուլ վտակներով։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլիման արևադարձային է, հյուսիս-արևմուտքում՝ մերձարևադարձային։ Լեռներում հստակ արտահայտված է բարձունքային գոտիականությունը։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը Ինդոս գետի հովտում 13 °C է, հուլիսինը՝ 32°-49 °C: Հյուսիսում և լեռնային շրջաններում՝ ձմռան օդի ջերմաստիճանը 0 °C–ից ցածր է։ Տարեկան տեղումները՝ 125 մմ–ից (հյուսիս–արևելքում) 500 մմ (Փենջաբում) է։

Բնություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կենդանական աշխարհը բազմազան է. կան ընձառյուծ, բորենի, շնագայլ, պարսկական եղնիկ վայրի ոչխար, կրծողներ, օձեր, Ինդոսում՝ կոկորդիլոսներ։ Արաբական ծովը հարուստ է ձկներով։ Բուսականությունը առավելապես տափաստանային և կիսաանապատային է։ Անտառները կազմում են երկրի 37 %-ը։ Ծառատեսակներից հանդիպում են կաղնի, եղևնի, սոճի, հիմալայան մայրի։ Հովիտներում, բնակավայրերի մերձակայքում կան փյունիկյան արմավենու, ցիտրուսների, ձիթենու, թթենու տնկադաշտեր, մրգատու այգիներ։

Պետական կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պակիստանը անդամակցում է ՄԱԿ–ին, ԱՄՀ–ին։ Բրիտանական համագործակցության անդամ է։ Պետական կարգը՝ իսլամական հանրապետություն։ Պետության ղեկավարը նախագահն է, կառավարության ղեկավարը՝ վարչապետը։ Բաժանվում է չորս պրովինցիայի և մեկ դաշնային մայրաքաղաքային տարածքի։ Մայրաքաղաքը՝ Իսլամաբադ։ Խոշոր քաղաքներն են՝ Կարաչի, Լահոր, Ֆեյսալաբադ, Ռավալփինդի։ Մոտ երեք միլիոն մարդ քոչվոր կյանք է վարում։ Խոշոր նավահանգիստը՝ Կարաչի։ Քաղաքական կուսակցություններն են՝ Պակիստանյան ժողովրդական կուսակցություն, Պակիստանի աշխատանքային կուսակցություն, Պակիստանի ազգային կուսակցություն և այլն։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պակիստանը կազմավորվել է 1947 թվականին, երբ անգլիական նախկին գաղութ Հնդկաստանը բաժանվեց 2 երկրների՝ Պակիստանի և Հնդկաստանի։ Մինչև 1971 թվականը Պակիստանը կազմված էր 2 մասից՝ Արևմտյան Պակիստանից (ներկայիս Պակիստանը) և Արևելյան Պակիստանից, որտեղ 1971 թվականին իր անկախությունը հռչակեց Բանգլադեշի Ժողովրդավարական Հանրապետությունը։ 1977 թվականին երկրում տեղի ունեցավ ռազմական հեղաշրջում, իսկ 1988 թվականի օգոստոսին՝ ավիավթարից նախագահ Մուհամեդ Զիա ուլ Խակի զոհվելուց հետո, իշխանությունն անցավ քաղաքացիական կառավարությանը։ 2008 թվականի սեպտեմբերին Պակիստանի խորհրդարանի զույգ պալատներում, ինչպես նաև նահանգային չորս համագումարներում անցկացված քվեարկության արդյունքներով երկրի նախագահ է ընտրվել Ասիֆ Ալի Զարդարին՝ նախկին վարչապետ Բենազին Բհուտոյի ամուսինը։ Պակիստանի նախագահի պաշտոնում Զարդարինը փոխարինում է Փերվեզ Մուշարաֆին, ով երկիրը ինը տարի ղեկավարելուց հետո հրաժարական տվեց՝ կառավարող կոալիցիայի կողմից իմպիչմենթի ենթարկվելու սպառնալիքի տակ։ Պակիստանի նախագահն է Մամնուն Հուսեյնը։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության թիվը 183 209 հազ․ մարդ (2013 թվական)։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 230 մարդ։ Կյանքի միջին տևողությունը՝ 65,5 տարի։ Ազգային կազմը՝ փենջաբցիներ (66 %), սինդհեր (13 %), ուրդու (7,6 %), փուշթուններ, բելուջներ և այլք։ Ուրբանիզացման մակարդակը 36,2%։ Պետական լեզուները՝ ուրդու, անգլերեն, այլ լեզուներ՝ փենջաբերեն, սինդհի, փուշթու և այլն։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրի տնտեսության հիմքը գյուղատնտեսությունն է։ Երկրագործության համար ամենահարմար տարածքն Ինդոսի հովիտն է (Փենջաբ)։ Այդ պատճառով էլ մարդիկ վաղուց ի վեր բնակություն են հաստատել Փենջաբում։ Դաշտերը ոռոգելու համար Ինդոսն ու նրա վտակները միացվել են մեծ ու փոքր բազմաթիվ ջրանցքներով։ Ոռոգվող հողերում մշակում են ցորեն, բամբակենի, բրինձ, շաքարեղեգ, ծխախոտ, բանջարեղեն։ Տարեկան 2 բերք են հավաքում։ Զարգացած են արդյունաբերության հանքարդյունահանող, նավթաքիմիական, քիմիական, գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման ճյուղերը։ Կան ավտոհավաքման, պարարտանյութերի, ցեմենտի, ապակու արտադրության ձեռնարկություններ։ Զբաղվում են անասնապահությամբ և ձկնորսությամբ։ Արտահանում է նավթ, նավթամթերք, կաշի, հագուստ, բրինձ, բամբակ։ Ներմուծում է մեքենաներ, սարքավորումներ, քիմիական արդյունաբերության արտադրանքներ, սննդամթերք, հանքային վառելիք։ Առևտրական գլխավոր գործընկերներն են՝ Սաուդյան Արաբիա, Գերմանիա, ԱՄՆ, Ճապոնիա, Մեծ Բրիտանիա։ ՀՆԱ–ն՝ մեկ շնչի հաշվով 2891 ԱՄՆ դոլար։ Ազգային արժույթը՝ պակիստանյան ռուփի (PKR)։

Խոշոր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պակիստանի մեծ քաղաքների հնգյակը կազմում են հետևյալ քաղաքները.՝

  1. Կարաչի - 13 205 339 մարդ
  2. Լահոր - 7 129 609 մարդ
  3. Ֆեյսալաբադ - 2 600 000 մարդ
  4. Ռավալփինդի - 1 100 000 մարդ
  5. Իսլամաբադ - 1 082 000 մարդ

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]