Տոգո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Տոգո
Togo
Տոգոյի դրոշ Զինանշան
Flag of Togo.svg
Coat of arms of Togo.svg
Location Togo AU Africa.svg
Կարգավիճակ հանրապետություն, ինքնիշխան պետություն, երկիր և ՄԱԿ անդամ-պետություն
Ներառում է Savanes Region, Kara Region, Centrale Region, Maritime Region և Plateaux Region
Պետական լեզու ֆրանսերեն
Մայրաքաղաք Լոմե
Օրենսդիր մարմին National Assembly
Երկրի ղեկավար Faure Gnassingbé
Կառավարության ղեկավար Komi Klassou
Մակերես 56 785 կմ²
Ազգաբնակչություն 6 816 982 մարդ (2013)[1]
Խտություն 108 մարդ/կմ²
Հիմն «Salut à toi, pays de nos aïeux»
Կարգախոս «Travail, Liberté, Patrie»
Արժույթ West African CFA franc
Ժամային գոտի UTC+0
Հեռախոսային կոդ +228
Ինտերնետ-դոմեն .tg
Կոորդինատներ: 8°15′1e-07″ հս․ լ. 1°10′59.9988001″ ավ. ե. / 8.250000000028° հս․. լ. 1.183333000028° ավ. ե. / 8.250000000028; 1.183333000028
republicoftogo.com

Տոգո, պետություն է Աֆրիկայի արևմուտքում՝ Գվինեական ծոցի ափին։ Երկրի տարածքը նեղ շերտով, Գվինեական ծոցից 600 կմ երկարությամբ, ձգվում է դեպի հյուսիս՝ մայրցամաքի խորքը։ Ծովային սահմանը 50 կմ է։ Մակերևույթը հիմնականում հարթավայրային է, միայն հարավ-արևմուտքում ոչ բարձր լեռներ են։

Օգտակար հանածոներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընդերքում կան երկաթի, ոսկու, ֆոսֆորիտների, նավթի պաշարներ։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տոգոն գտնվում է մերձհասարակածային գոտում, ուր միշտ տաք է։ Գերակշռում են սավաննաները և մշտադալար անտառները, ափամերձ գոտում՝ կոկոսյան արմավենու պուրակները։

Գետային ցանց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խոշոր գետերն են Մոնոն և Օտին, որոնք չորային սեզոնում խիստ ծանծաղում են։

Կենդանական աշխարհ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կենդանիներից կան առյուծ, ընձառյուծ, ընձուղտ, այծքաղ, շատ են կապիկներն ու միջատները (հատկապես՝ ցեցե ճանճը

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տոգոյում բնակվում են մոտ 45 էթնիկ խմբեր ու ժողովուրդներ, նաև ֆրանսիացիներ և այլք։ Քաղաքներն են՝ Սոկոդե, Կպալիմե և այլն։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տոգոն առավելապես գյուղատնտեսական երկիր է։ Մշակում են կակաո, սրճենի, բամբակենի, յամս, սորգո, զբաղվում են անասնապահությամբ, ափամերձ գոտում՝ ձկնորսությամբ։ Զարգանում է հանքարդյունաբերությունը, առավել զարգացած է մշակող արդյունաբերությունը։ Կան նավթավերամշակման, տեքստիլ, օծանելիքի, քիմիական արդյունաբերության ոչ մեծ ձեռնարկություններ։

Togo Export Treemap.png

Հարթավայրային շրջաններում տարածված են ծղոտե, կոնաձև տանիքներով կավե կլոր տները, լեռնային շրջաններում՝ տափարակ կամ երկթեք տանիքով, կիպ կապված ծառաբներով տները։ Որոշ քաղաքներում (Լոմե, Սոկոդե, Վոգան) կան ժամանակակից ոճով կառուցապատված թաղամասեր։ Ժողովրդական արհեստներից տարածված են ջուլհակությունը, փայտի, մետաղի և փղոսկրի քանդակազարդումը։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչև XIX դարի 2-րդ կեսը Տոգոյի տարածքում ձևավորվել են հնդկացիական մի շարք ցեղերի ֆեոդալական միավորումներ։ XIX դարի վերջին սկսվել է Տոգոյի գաղութային նվաճումը։ Առաջինն իրենց իշխանությունն այստեղ հաստատեցին գերմանացի գաղութարարները։ Առաջին համաշխարհային պատերազմում Գերմանիայի պարտությունից հետո Տոգոյի արևմտյան մասը դարձավ Մեծ Բրիտանիայի, արևելյանը՝ Ֆրանսիայի ենթակայության տարածք։ Ազգային-ազատագրական շարժման արդյունքում 1956 թ-ին Ֆրանսիական Տոգոն հռչակվեց ինքնավար հանրապետություն, 1960 թ-ին՝ անկախ պետություն, իսկ Անգլիական Տոգոն 1956 թ-ին միավորվեց Ոսկե ափ անգլիական գաղութին, որը 1957 թ-ին հռչակվեց անկախ պետություն՝ Գանա։

Տոգոյացի ֆուտբոլիստ Էմանուել Ադեբայորը

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. World Bank database World Bank.