Գաբոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գաբոն
République gabonaise
Գաբոնի դրոշ Զինանշան
Flag of Gabon.svg
Coat of arms of Gabon.svg
Location Gabon AU Africa.svg
Կարգավիճակ երկիր, ինքնիշխան պետություն, պետություն և ՄԱԿ անդամ-պետություն
Ներառում է Estuaire Province, Haut-Ogooué Province, Moyen-Ogooué Province, Ngounié Province, Nyanga Province, Ogooué-Ivindo Province, Ogooué-Lolo Province, Ogooué-Maritime Province և Woleu-Ntem Province
Պետական լեզու ֆրանսերեն[1]
Մայրաքաղաք Լիբրևիլ
Պետական կարգ նախագահական հանրապետություն
Օրենսդիր մարմին Գաբոնի խորհրդարան
Երկրի ղեկավար Ali Bongo Ondimba
Կառավարության ղեկավար Emmanuel Issoze-Ngondet
Մակերես 267.668 կմ²
Ազգաբնակչություն 1 671 711 մարդ (2013)[2]
Խտություն 6,1 մարդ/կմ²
Հիմն La Concorde
Արժույթ Central African CFA franc
Ժամային գոտի UTC+1 և West Africa Time
Հեռախոսային կոդ +241
Ինտերնետ-դոմեն .ga
Կոորդինատներ: 0° հվ. լ. 11° ավ. ե. / 0° հս․. լ. 11° ավ. ե. / 0; 11
legabon.org

Գաբոն (ֆր.՝ Gabon [ɡaˈbõ]), գտնվում է Կենտրոնական Աֆրիկայում։ Տարածքի մեծ մասը զբաղեցնում են Հարավգվինեական բարձրավանդակը, Շայյու և Բյուրեղային լեռնաշղթաները։ Դեպի արևելք և հարավ այն սահմանակից է Կոնգոյի Հանրապետությանը (սահմանի երկարությունը 1903 կմ է), հյուսիսում սահմանակից է Կամերունին (298 կմ) հյուսիս-արևմուտքում սահմանակցում է Հասարակածային Գվինեաին (350 կմ)[3], իսկ արևմուտքում սահմանակցում է Ատլանտիկ օվկիանոսի ջրերին։ Ընդհանուր երկարությունը սահմանի 2551 կմ է, իսկ ջրափնյա գծի երկարությունը 885 կմ։ Ջրափնյա գիծը երկու մասի է բաժանում Լոպես հրվանդանը։ Հարավային ափին կան ուղիղ, հարթ, ծանծաղ ճահիճներ։ Հրվանդանից հյուսիս ջրափնյա գիծն ավելի խիստ կտրտված է։ Գաբոնի ընդհանուր մակերեսը 267․667 կիլոմետր քառակուսի է։ Դրանից ջրային մակերեսն է 10․000 քառակուսի կիլոմետր (3,7 %), իսկ ցամաքինը՝ 257․667 քառակուսի կիլոմետր է[3]։

Բնական պայմանները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գաբոնը գտնվում է հասարակածային գոտում։ Պայմանավորված է տաք և խոնավ կլիմայով, մոտ 80% -ը տարածքում օկուպացված է խիտ մշտադալար անտառներով։ Ռելիեֆը բարձրանում է դեպի արևմուտք, որտեղ ճահճային ափամերձ դաշտավայրերի լայնությունը 30-200 կմ է և դեպի արևելք, որտեղ սարահարթերը և լեռնաշղթաները ավելանում են։

Ռելիեֆը, երկրաբանական կառուցվածքը և օգտակար հանածոները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գաբոնի տարածքը բաժանված է չորս ֆիզիկաշխարհագրական տարածաշրջանի: Գաբոնի ներքին մասը զբաղեցնում են անտառները և Հարավգվինեական բարձրավանդակը։ Մեծագույն բարձունքները հասնում են Շայու լեռան մոտ 1580 մետր բարձրության վրա։ Այստեղ առկան են մանգանի և ոսկու հանքավայրերը:

Կլիման[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլիման տաք և խոնավ է, ինչպես նաև անցումային: Ամսեկան միջին ջերմաստիճանը 22 °C-ից 24 °C- ի է հասնում, հունիս-հուլիս ամիսներին ջերմաստիճանը հասնում է 25-ից °C մինչև 27 °C-ի, իսկ հարավ-արևելքում ապրիլ ամիսին եղանակը գերազանցում է 32°C-ը: Միջինում տեղուների քանակը հասնում է 1500-2000 միլիմետր, իսկ մեկ տարվա ընթացքում ջրափնյա գծի տեղումների քանակը հասնում է մինչև 2500-4000 միլիմետրի:

Ներքին ջրերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գաբոնի գետային ցանցը շատ խիտ է և հարուստ: Գլխավոր գետը Օգովն է: Նրա ավազանին պատկանում է երկրի տարածքի զգալի մասը: Առավել խոշոր վտակներից է Իվիդնոն և Նգունիեն: Ափամերձ գետերից են Նյանգան և Կոմոն: Գետերը ջրով լի են ամբողջ տարվա ընթացքում: Մեկ տարվա ընթացքում հիդրոԷներգետիկայի ներուժը հասնում է 48 միլիարդ կիլոմետր ժամի:

Հողը և բուսականությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գաբոնի մոտ 80 %-ը ծածկված է խիտ խոնավ մշտադալար և անցողիկ մշտադալար արևադարձային անտառներով, իսկ անտառները ծածկված են կարմիր-դեղին հողով: Անտառում կա բազմաթիվ ծառեր, կարմիր և դեղին փայտ, սև սանդալ, որոնք ունեն արժեքավոր նշանակություն: Ի տարբերություն մյուս մասի հարավում և հարավ-արևելյան մասում անտառների մեծ մասը կրճատվել է և փոխարինվել խոտի բարձր սավանաններով: Ափին աճում է նաև մագլենի անտառները:

Կենդանական աշխարհը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ իրենց տեսակային կազմի բնորոշ է Արևմտյան Աֆրիկայի ենթաշրջանի Եթովպիայի տարածաշրջանին: Խոշոր կենդանիներից հայտնաբերվել են փղեր, տարբեր տեսակի այծքաղներ, գիշատիչ ընձառյուծներ, բորենիներ: Տարածված են կապիկները այդ թվում ՝ գորիլաները և շիմպազեները: Գետերում բնակվում են նաև գետաձիեր և կոկորդիլոսներ: Կա շատ թռչուններ, ինչպես նաև թունավոր օձեր: Տարածված են շատ միջատներ, որոնցից ամենավտանգավորը ցեցե ճանճն է:


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 2 // Constitution of Gabon
  2. World Bank database World Bank.
  3. 3,0 3,1 «Всемирная География › Африка › Габон» (ռուսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-22-ին։ Վերցված է 11 марта 2009 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]