Jump to content

Աֆրիկա մայրցամաքի լեզուներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ավանդական լեզվաընտանիքները, որոնցով խոսում են Աֆրիկայում:      Սեմա-քամյան      Նեղոս-սահարական      Նիգերոկոնգոլեզյան      Բանտու      Խոյիսյան      Հնդեվրոպական      Ավստրալանեզական

Աֆրիկա մայրցամաքի լեզուները, բաժանվում են վեց հիմնական լեզվաընտանիքների։

Ժողովրդագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աֆրիկայում ապրող մեկ միլիարդ մարդկանց 17 տոկոսը խոսում են արաբական բարբառներով։ Մոտ 10 տոկոսը խոսում են Սվահիլի լեզվով, որը հարավարեվելյան Աֆրիկայի լինգվա ֆրանկան է։ Մոտ 5 տոկոսը խոսում են բերբեր բարբառով և մոտ 10 տոկոսը խոսում են Հաուզա լեզվով, որը ծառայում է որպես լինգվա` ֆրանկա Սահելի մեծ մասում։ Այլ կարևոր արևմտաաֆրիկյան լեզուներից են Յորուբան, Իգբոն և ֆուլան։ Կարևոր հարավաֆրիկյան լեզուներից են զուլուն, խոսան և աֆրիկաանսը[1]։

Լեզվաբանական առանձնահատկություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որոշ լեզվաբանական առանձնահատկություններ ընդհանուր են Աֆրիկայում խոսվող լեզուներում, մնացածները այնքան էլ ոչ։ Նման ընդհանուր հատկությունները պայմանավորված չեն լեզուների ընդհանուր ծագում ունենալու հետ։ Փոխարենը որոշները լեզուների շփման արդյունքում (փոխառությունների արդյունքում) են առաջացել և հատուկ արտահայտությունների և դարձվածքների նմանությունը նույն մշակութային նախադրյալների շնորհիվ է։

Աֆրիկյան լեզուներով խոսողների թիվը։

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետևյալ աղյուսակը ցույց է տալիս Աֆրիկայում հետևյալ լեզուներով խոսողների թիվը։

Լեզուն Ընտանիքը լեզվակիրներ (առաջին լեզուն)
ԱֆրիկաանսՀնդեվրոպական7,200,000[2]
ԱկանՆիգերոկոնգոլեզյան11,000,000[3]
ԱմհարերենՍեմա-քամյան21,800,000[4]
ԱրաբերենՍեմա-քամյան150,000,000[5] but with separate mutually unintelligible varieties
ԲերբերերենՍեմա-քամյան16,000,000[6] (estimated) (including separate unintelligible varieties)
ՉևաՆիգերոկոնգոլեզյան9,700,000[7]
ԱնգլերենՀնդեվրոպական6,500,000[8] (estimated)
ֆրանսերենՀնդեվրոպական700,330[9][10] (estimated)
ՖուլՆիգերոկոնգոլեզյան25,000,000[3]
ԿիկույուՆիգերոկոնգոլեզյան6,600,000[11]
ՀաուսաՍեմա-քամյան34,000,000[12]
ԻգբոՆիգերոկոնգոլեզյան18,000,000[13]
ՌուանդերենՆիգերոկոնգոլեզյան9,800,000[3]
ԿիրունդիՆիգերոկոնգոլեզյան8,800,000[3]
ԿոնգոՆիգերոկոնգոլեզյան5,600,000[14]
ԼինգալաՆիգերոկոնգոլեզյան5,500,000[3]
ԼուգանդաՆիգերոկոնգոլեզյան5,000,000[15]
ԼուոՆեղոս-սահարական (հնարավոր է)4,200,000[16]
ՄալագասիՍեմա-քամյան18,000,000[17]
Մավրիկիոսյան կրեոլերենՀնդեվրոպական1,135,000[18]
ՄոսիՆիգերոկոնգոլեզյան7,600,000[3]
ՀարավնդեբելերենՆիգերոկոնգոլեզյան1,090,000[19]
ՀյուսիսոթոյերենՆիգերոկոնգոլեզյան4,600,000[20]
ՕրոմոՍեմա-քամյան26,000,000[3]
ՊորտուգալերենՀնդեվրոպական13,700,000[21] (estimated)
ՍեսոթոերենՆիգերոկոնգոլեզյան5,600,000[22]
ՇոներենՆիգերոկոնգոլեզյան14,200,000 incl. Manyika, Ndau (2000–2006)[23]
ՍոմալերենՍեմա-քամյան16,600,000[24]
ՍվահիլիՆիգերոկոնգոլեզյան15,000,000[25]
TigrinyaՍեմա-քամյան7,000,000[26]
Լուբա ԿասաիՆիգերոկոնգոլեզյան6,300,000[27] (1991)
ՑվանաՆիգերոկոնգոլեզյան5,800,000[28]
ՈւմբունդերենՆիգերոկոնգոլեզյան6,000,000[29]
XhosaՆիգերոկոնգոլեզյան7,600,000[3]
ՅորուբաՆիգերոկոնգոլեզյան28,000,000[3]
ԶուլուՆիգերոկոնգոլեզյան10,400,000[3]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ The Economist, "Tongues under threat", 22 January 2011, p. 58.
  2. ↑ «Census 2011 – Home language». Statistics South Africa. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2018 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2010 թ․ փետրվարի 2-ին.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2007" The World's 100 Largest Languages in 2007
  4. ↑ «Amharic».
  5. ↑ «Arabic».
  6. ↑ «Berber».
  7. ↑ «Chichewa».
  8. ↑ «English».
  9. ↑ «French». Ethnologue.com. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 11-ին.
  10. ↑ William Edmiston; Annie Dumenil (2015 թ․ հունվարի 1). La France contemporaine. Cengage Learning. էջ 90. ISBN 978-1-305-80441-8.
  11. ↑ «Gikuyu».
  12. ↑ Ethnologue (2009) cites 18,5 million L1 and 15 million L2 speakers in Nigeria in 1991; 5.5 million L1 speakers and half that many L2 speakers in Niger in 2006, 0.8 million in Benin in 2006, and just over 1 million in other countries.
  13. ↑ «Ibo - Language Information & Resources». Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 20-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 4-ին.
  14. ↑ «Kongo».
  15. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Luganda=. {{cite web}}: Missing or empty |title= (օգնություն)
  16. ↑ «Dholuo».
  17. ↑ «Malagasy».
  18. ↑ «Morisyen».
  19. ↑ «Ndebele». Ethnologue. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
  20. ↑ «Sotho, Northern».
  21. ↑ «The Future of Portuguese - The Translation Company».
  22. ↑ «Sotho, Southern».
  23. ↑ «Ethnologue report for Shona (S.10)». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ փետրվարի 19-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 4-ին.
  24. ↑ «Somali». SIL International. 2013. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 4-ին.
  25. ↑ Peek, Philip M.; Kwesi Yankah (2004). African folklore: an encyclopedia. Taylor & Francis. էջ 699. ISBN 0-415-93933-X.
  26. ↑ «Tigrigna».
  27. ↑ «Luba-Kasai».
  28. ↑ «Tswana».
  29. ↑ «Umbundu».

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Childs, G. Tucker (2003). An Introduction to African Languages. Amsterdam: John Benjamin.
  • Chimhundu, Herbert (2002). Language Policies in Africa. (Final report of the Intergovernmental Conference on Language Policies in Africa.) Revised version. UNESCO.
  • Cust, Robert Needham (1883). Modern Languages of Africa.
  • Ellis, Stephen (ed.) (1996). Africa Now: People - Policies - Institutions. The Hague: Ministry of Foreign Affairs (DGIS).
  • Elugbe, Ben (1998) "Cross-border and major languages of Africa." In K. Legère (editor), Cross-border Languages: Reports and Studies, Regional Workshop on Cross-Border Languages, National Institute for Educational Development (NIED), Okahandja, 23–27 September 1996. Windhoek: Gamsberg Macmillan.
  • Ethnologue.com's Africa: A listing of African languages and language families.
  • Greenberg, Joseph H. (1983). 'Some areal characteristics of African languages.' In Ivan R. Dihoff (editor), Current Approaches to African Linguistics, Vol. 1 (Publications in African Languages and Linguistics, Vol. 1), Dordrecht: Foris, 3-21.
  • Greenberg, Joseph H. (1966). The Languages of Africa (2nd edition with additions and corrections). Bloomington: Indiana University.
  • Heine, Bernd and Derek Nurse (editors) (2000). African Languages: An Introduction. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Webb, Vic and Kembo-Sure (editors) (1998). African Voices: An Introduction to the Languages and Linguistics of Africa. Cape Town: Oxford University Press Southern Africa.
  • Wedekind, Klaus ( Oxford University Press.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Աֆրիկա_մայրցամաքի_լեզուներ&oldid=10731864» էջից