Նեպալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նեպալ
संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल
Sanghiya Loktantrik Ganatantra Nepāl
Նեպալի դրոշ Զինանշան
Flag of Nepal.svg
Emblem of Nepal.svg
Nepal (orthographic projection).svg
Կարգավիճակ ինքնիշխան պետություն, երկիր, դեպի ծով ելք չունեցող պետություն և ՄԱԿ անդամ-պետություն
Ներառում է Far-Western Development Region, Nepal, Mid-Western Region, Western Region, Central Region և Eastern Development Region
Պետական լեզու նեպալերեն[1]
Մայրաքաղաք Կատմանդու
Պետական կարգ federal republic[2]
Երկրի ղեկավար Sher Bahadur Deuba
Կառավարության ղեկավար Prachanda
Մակերես 140 800 կմ²
Ազգաբնակչություն 30 986 975 մարդ (հուլիս 2014)[3]
Խտություն 199 մարդ/կմ²
Հիմն Sayaun Thunga Phool Ka
Հիմնադրված է 1768 թ.
Արժույթ Nepalese rupee
Ազգային տոն Republic Day Nepal
Ժամային գոտի UTC+05:45 և Nepal Standard Time
Հեռախոսային կոդ +977
Ինտերնետ-դոմեն .np
Կոորդինատներ: 26°32′9.8803730250074e-08″ հս․ լ. 86°44′9.8775592757738e-08″ ավ. ե. / 26.53333333336077970443511731° հս․. լ. 86.73333333336077544117870275° ավ. ե. / 26.53333333336077970443511731; 86.73333333336077544117870275
nepalgov.gov.np

Նեպալ, պաշտոնապես՝ Նեպալի Դաշնային Ժողովրդավարական Հանրապետություն (նեպալերեն नेपाल)։ Պետությունը գտնվում է Հիմալայներում, Հարավային Ասիայում։ Սահմանակից է Հնդկաստանին և Չինաստանին։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեղադրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նեպալը գտնվում է Ասիայում և սեղմված է աշխարհի ամենաշատ բնակեցված երկու պետությունների միջև։ Նրանից հյուսիս գտնվում է Տիբեթը՝ ՉԺՀ-ի ինքնավար մարզը, իսկ հարավային սահմանում, արևմուտքից արևելք Նեպալը սահմանակից է Ուտտարանչալ, Ուտտար-Պրադեշ, Բիխար, Հյուսիսային Բենգալիա, Սիկքիմ հնդկական նահանգներին։

Հյուսիսում Նեպալը սահմանակից է Մեծ Հիմալայան լեռնաշղթային, որը հայտնի է 8000 մ-ից բարձր մի քանի գագաթներով։ Նրանցից ամենաբարձրն է Էվերեստը (8848 մ)՝ ամենաբարձր լեռը աշխարհում։

Նեպալի ամենացածր կետը գտնվում է 70 մ բարձրության վրա։ Նեպալի տարածքի ավելի քան 40 %-ը գտնվուն է ավելի քան 3000 մետր բարձրության վրա։ Դրա համար էլ Նեպալը համարվում է ամենաբարձրադիրը աշխարհում։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բնակչության թիվը - 28,95 միլիոն (2010 թվականի հուլիս դրությամբ)
  • Տարեկան աճը - 1,4 % (պտղաբերությունը՝ 2,5 ծնունդ մեկ կնոջը)
  • Կյանքի միջին տևողությունը - տղամարդկանց համար՝ 64,6, կանանց համար՝ 67
  • ՄԻԱՎ վարակակիր - 0,5 % ( 2007 թվականի դրությամբ)
  • Քաղաքային բնակչությունը - 17 %
  • Գրագիտությունը - տղամարդկանց 62,7 %-ը և կանանց 34,9 %-ը (ըստ 2001 թվականի մարդահամարի)։

Մշակութա-էթնիկական Նեպալը ներկայացնում է իրենից հարյուրավոր ազգերի և կաստաների խառնուրդ։ Կաստաների սահմանները, ինչպես կանոն, թափանցիկ են և որևէ կաստային սահմանի պատկանելիությունը կախված է նաև դիտորդի ընդունված ավանդույթներից։ Նեպալի բնակչությունը խոսում է յոթանասուն տարբեր լեզուներով ու բարբառներով։

Ազգագրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նեպալի ժողովուրդները հիմնականում պատկանում են սինո-տիբեթյան (տիբեթո-բիրմայան խումբ) և հնդեվրոպոկան ընտանիքների խմբերին։ Քիչ չեն այն ժողովուրդները, որոնք հանդիսանում են փախստականներ, նվաճողներ կամ վերաբնակներ։ Բնակչության 49 %-ի մայրենի լեզուն է հանդիսանում նեպալերենը։ Մյուս տարածված լեզուներից են մայթհին (12,4 %), բհոջպուրին (7,6 %), տհարուն (5,9 %), տամանգը (5,2 %), նևարին (3,6 %) և մագարին (3,4 %)։

Կրոնը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ պաշտոնական տվյալների բնակչության 90 %-ը դավանում է հինդուիզմ։ Ըստ անկախ հաշվարկների, հինդուիզմի կողմնակիցներ են նրանց միայն 70 %-ը կամ ավելի քիչ։ Սա շեղում է այն պատճառով, որ կան բազմաթիվ ազգերի ներկայացուցիչներ, որոնք, թեև պաշտոնապես հայտարարում են հավատարմություն հինդուիզմին, բայց իրականում ընդունում են կամ անիմիզմ, կամ բուդդայականություն։ Այնուամենայնիվ, հինդուիզմը Նեպալի գերիշխող կրոնն է։ Բնակչության 11 %-ը իրեն համարում է բուդդայական, հատկապես Մուստանգի թագավորությունում։ Գոյություն ունեն նաև փոքրամասնություններ, որոնք դավանում են իսլամ, կիրանտ և պատկանում են առանձին անիմիստական հավատալիքների։

Նեպալի մասին նկարներ և լուսանկարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]