Սանսկրիտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Infoboxforlang.png
Սանսկրիտ
The word संस्कृतम् (Sanskrit) in Sanskrit.svg
Տեսակլեզու[1][2], գիտական բնագավառ և հին լեզու[3][4]
ԵնթադասPrakrit?
ԵրկրներFlag of Indonesia.svg Ինդոնեզիա և Flag of India.svg Հնդկաստան
Խոսողների քանակ2212 մարդ (1971)[5], 6106 մարդ (1981)[5], 49 736 մարդ (1991)[5], 14 135 մարդ (2001)[5] և 26 490 մարդ (2011)[6]
Գրերի համակարգԴևանագարի[1], Կաննադա, Vatteluttu alphabet? և Śāradā script?
IETFsa
ԳՕՍՏ 7.75–97сан 581
ISO 639-1sa
ISO 639-2san
ISO 639-3san
Sanskrit Վիքիպահեստում

Սանսկրիտ (դեվանգարի։ संस्कृता वाच्, saṃskṛtā vāk, «գրական լեզու»), Հնդկաստանի հին գրական լեզու՝ իր բարդ սինթետիկ քերականությամբ։ Սանսկրիտ բառը նշանակում է «մշակված, կատարյալ»[7]: Սանսկրիտով գրված ամենավաղ գրական հուշարձանների տարիքը հասնում է մինչև 3,500 տարեկանի (մ.թ.ա. II հազարամյակ)։

Տարածվածությունը։ Բարդությունն ու հարստությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է Հյուսիսային Հնդկաստանում իբրև ժայռագիր լեզուներից մեկը[8] սկսած մ. թ. ա. I դարից մինչ մ. թ.[9] Սանսկրիտը չպետք է դիտարկել իբրև որևէ ժողովրդի լեզու, այլ որոշակի մշակույթի լեզու, որը բացառապես տարածված է սոցիալական ընտրանու միջավայրում, ամենաքիչը սկսած անտիկ շրջանից[10][11][12][13].

Այս մշակույթը գլխավորապես ներկայացված է հինդուիստական կրոնական տեքստերում, և, ինչպես լատիներենն ու հունարենը Արևմուտքում, սանսկրիտն էլ Արևելքում հաջորդ դարաշրջաններում ձեռք է բերում միջմշակութային հաղորդակցության, գիտնականների և կրոնական գործիչների լեզվի կարգավիճակ։ Ներկայումս Հնդկաստանի պաշտոնական 22 լեզուներից մեկն է[14]. Սանսկրիտի քերականությունը չափազանց բարդ է և արխայիկ, գտնում են, որ սանսկրիտերենը աշխարհի թեքական լեզուներից մեկն է։ Սանսկրիտի բառապաշարը հարուստ է և ոճաբանորեն բազմակերպ։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Before Babel — 1992.
  2. Ethnologue — 19 — Dallas, Texas: SIL International, 2016.
  3. http://www.ethnologue.com/language/ans
  4. https://iso639-3.sil.org/code/san
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 https://web.archive.org/web/20090411183701/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement5.htm
  6. http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf
  7. Кочергина В. А. Санскрит. — М.: Академический проект, 2007. — С. 3. — ISBN 978-5-8291-0851-9
  8. Г. М. Бонгард-Левин, Г. Ф. Ильин. Индия в древности. М., 1985. — Стр.23.
  9. БСЭ. Статья «Санскрит».
  10. Սկզբնապես սանսկրիտը կիրառվում էր իբրև քրմական դասի ընդհանուր լեզու, այն դեպքում, երբ կառավարող վերնախավը նախընտրում էին խոսել պրակրիտիիով։ Վերջնականապես սանսկրիտը դառնում է կառավարող վերնախավի լեզուն արդեն ուշ անտիկ ՝ Գուպտերի (IV—VI դդ.)դարաշրջանում։ Այսպես, գտնում են, որ սանսկրիտ գրականության հիմնական մասը գրվել է հենց Գուպտյան կայսրության դարաշրջանում
  11. Տե՛ս. Г. М. Бонгард-Левин, Г. Ф. Ильин. Индия в древности. М., 1985. — Стр.24,39.
  12. Տե՛ս Бэшем А. Л. Чудо, которым была Индия, пер. с англ. М., 1977
  13. Տե՛ս В. А. Кочергина. Учебник санскрита. М., Филология. 1994 — Вступление.
  14. Конституция Индии, стр. 330, ВОСЬМОЕ ПРИЛОЖЕНИЕ к Статьям 344 (1) и 351. Языки.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիգրքերի պատկերանիշը
Անգլերեն Վիքիգրքերում կան նյութեր այս թեմայով՝
Սանսկրիտ
Վիքիպեդիա

Վիքիպեդիան ունի բաժին
[[:{{{1}}}:|Սանսկրիտ լեզվով]]