Սանսկրիտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Սանսկրիտ (դեվանգարի։ संस्कृता वाच्, saṃskṛtā vāk, «գրական լեզու»), Հնդկաստանի հին գրական լեզու՝ իր բարդ սինթետիկ քերականությամբ։ Սանսկրիտ բառը նշանակում է «մշակված, կատարյալ»[1].Սանսկրիտով գրված ամենավաղ գրական հուշարձանների տարիքը հասնում է մինչև 3,500 տարեկանի (մ.թ.ա. II հազարամյակ)։

Տարածվածությունը: Բարդությունն ու հարստությունը[խմբագրել]

Տարածված է Հյուսիսային Հնդկաստանում իբրև ժայռագիր լեզուներից մեկը[2] սկասած Մ. թ. ա. I դարից մինչ մ. թ.[3] Սանսկրիտը չպետք է դիտարկել իբրև որևէ ժողովրդի լեզու, այլ որոշակի մշակույթի լեզու, որը բացառապես տարածված է սոցիալական ընտրանու միջավայրում, ամենաքիչը սկսած անտիկ շրջանից[4][5][6][7].

Այս մշակույթը գլխավորապես ներկայացված է հինդուիստական կրոնական տեքստերում, և, ինչպես լատիներենն ու հունարենը Արևմուտքում, սանսկրիտն էլ Արևելքում հաջորդ դարաշրջաններում ձեռք է բերում միջմշակութային հաղորդակցության, գիտնականների և կրոնական գործիչների լեզվի կարգավիճակ։ Ներկայումս Հնդկաստանի պաշտոնական 22 լեզուներից մեկն է[8]. Սանսկրիտի քերականությունը չափազանց բարդ է և արխայիկ, գտնում են, որ սանսկրիտերենը աշխարհի թեքական լեզուներից մեկն է։ Սանսկրիտի բառապաշարը հարուտ է և ոճաբանորեն բազմակերպ։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. {{{վերնագիր}}} {{{վայր}}}. — ISBN 978-5-8291-0851-9.
  2. Г. М. Бонгард-Левин, Г. Ф. Ильин. Индия в древности. М., 1985. — Стр.23.
  3. БСЭ. Статья «Санскрит».
  4. Սկզբնապես սանսկրիտը կիրառվում էր իբրև քրմական դասի ընդհանուր լեզու, այն դեպքում, երբ կառավարող վերնախավը նախընտրում էին խոսել պրակրիտիիով: Վերջնականապես սանսկրիտը դառնում է կառավարող վերնախավի լեզուն արդեն ուշ անտիկ ՝ Գուպտերի (IV—VI դդ.)դարաշրջանում: Այսպես, գտնում են, որ սանսկրիտ գրականության հիմնական մասը գրվել է հենց Գուպտյան կայսրության դարաշրջանում
  5. Տե՛ս. Г. М. Бонгард-Левин, Г. Ф. Ильин. Индия в древности. М., 1985. — Стр.24,39.
  6. Տե՛ս Бэшем А. Л. Чудо, которым была Индия, пер. с англ. М., 1977
  7. Տե՛ս В. А. Кочергина. Учебник санскрита. М., Филология. 1994 — Вступление.
  8. Конституция Индии, стр. 330, ВОСЬМОЕ ПРИЛОЖЕНИЕ к Статьям 344 (1) и 351. Языки.