Արտամարմնային բեղմնավորում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
In vitro fertilisation
Blausen 0060 AssistedReproductiveTechnology.png
1 սերմնաբջջի ներարկմամբ (ICSI) կատարվող արտամարմնային բեղմնավորման սխեման՝ նկարի տեսքով
Հոմանիշներ IVF
ICD-10-PCS 8E0ZXY1
MeSH D005307

Արտամարմնային բեղմնավորում (կամ բեղմնավորում, ԱԲ), բեղմնավորման գործընթաց է, որի կիրառման դեպքում ձվաբջիջը մարմնից դուրս (in vitro, լատիներենից թարգմանաբար նշանակում է «ապակու մեջ») միանում է սերմնաբջջին։ Այս գործընթացը ներառում է կնոջ օրգանիզմում օվուլյացիոն գործընթացն ուսումնասիրելն ու այն խթանելը, ինչի արդյունքում կնոջ ձվարաններից հեռացնում են ձվաբջիջ կամ ձվաբջիջներ և թողնում, որ սպերման բեղմնավորի դրանք հեղուկում, լաբորատոր պայմաններում։ Բեղմնավորված ձվաբջջում (զիգոտ) 2֊6 օր ընթանում է սաղմի մշակման գործընթացը, որից հետո այն փոխադրվում է նույն կամ մեկ այլ կնոջ արգանդում։ Այս ամենի վերջնանպատակը հղիություն գրանցելն է։

Արտամարմնային բեղմնավորումը վերարտադրողական օժանդակ տեխնոլոգիա է, որը կիրառվում է անպտղության բուժման և գեստացիոն փոխնակ մայրության (սուրոգատ մայրություն) համար, որի դեպքում բեղմանվորված ձվաբջիջը փոխադրվում է փոխնակ մոր արգանդ, իսկ ծնված երեխան գենետիկ որևէ կապ չի ունենում փոխնակ մոր հետ։

Կան երկրներ, որտեղ արգելված է արտամարմնային բեղմնավորման մեթոդով անպտղությունը բուժելը, ինչի արդյունքում նոր թափ է ստանում բժշկական տուրիզմը։ Այս դեպքում մարդիկ մեկ այլ երկիր են մեկնում բեղմնավորման, պտղաբերության վերականգնման նպատակով։ Արտամարմնային բեղմնավորման սահմանափակումները ներառում են ծախսերի և այն տարիքի գործոնը, երբ հնարավոր է դրական ելքով առողջ հղիություն ունենալ։ Արտամարմնային բեղմնավորման են դիմում, երբ ավելի նվազ ինվազիվության և համեմատաբար ավելի էժան միջոցները արդյունվետ չեն եղելկամ հավանական չէ, որ դրական արդյունք կունենան։

Արտամարմնային առաջին բարեհաջող բեղմնավորման արդյունքում 1978 թվականին ծնվելէ Լուիզա Բրաունը։Նա ծնվել է բնական ցիկլի դեպքում կիրառված արտամարմնային բեղմնավորմամբ, երբ չի կատարվել օվուլյացիայի խթանում։

2010 թվականին ֆիզիոլոգ Ռոբերտ Գ․ Էդվարդսն արժանացավ բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի: Անպտղության բուժման այս մեթոդը մշակվել է հենց նրա և Պատրիկ Սթեփթոյի համատեղ ջանքերով։ Պատրիկ Սթեփթոյի թեկնածությունը չի դիտարկվել, քանի որ Նոբելյան մրցանակը չի շնորհվում հետմահու[1]։Ձվաբջջի դոնորության և արտամարմնային բեղմնավորման շնորդիվ դեռ հղիանալ կարող են այն կանայք, ովքեր այլևս վերարտադրողական տարիքում չեն կամ դաշտանադադարի փուլում են։

2004 թվականին Ադրաիանա Իլիեսկուն ծննդաբերել է 66 տարեկանում։ Նա ամենատարեց կինն է, ով հանդիսացելէ ձվաբջջի դոնոր և ծննդաբերել արտամարմնային բեղմնավորման մեթոդի կիրառման արդյունքում։ ԱԲ մեթոդի կիրառման շնորհիվ շատ կանայք կարող են հղիանալ առանց պտղաբերության բուժումներ ստանալու։[2] 2012 թվականին հաշվարկվել է, որ արտամարմնային բեղմնավորման և վերարտադրությանն օժանդակող այլ տեխնոլոգիաների կիրառմամբ ամբողջ աշխարհում ծնվել է 5 միլիոն երեխա։ [3]

Բովանդակություն

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Moreton Cole (14 January 2007)։ «World's first test-tube baby Louise Brown has a child of her own»։ London: Independent։ Վերցված է 21 May 2010։ «The 28-year-old, whose pioneering conception by in-vitro fertilisation made her famous around the world. The fertility specialists Patrick Steptoe and Bob Edwards became the first to successfully carry out IVF by extracting an egg, impregnating it with sperm and planting the resulting embryo back into the mother» 
  2. «After IVF, some couples get pregnant without help»։ Reuters։ 2012-05-03։ Վերցված է 2015-11-05 
  3. Adamson G.D., Tabangin M., Macaluso M., Mouzon J. de։ «The number of babies born globally after treatment with the assisted reproductive technologies (ART)»։ Fertility and Sterility 100 (3): S42։ doi:10.1016/j.fertnstert.2013.07.1807