Ջերալդ Ֆորդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ջերալդ Ֆորդ
Gerald Rudolph Ford, Jr.
Gerald Ford.jpg
ԱՄՆ-ի 38-րդ նախագահ
Ստանձնեց պաշտոնը՝ օգոստոս 9, 1974
Լքեց պաշտոնը՝ հունվար 20, 1977
Փոխնախագահ՝ չզբաղեցրած
Նելսոն Ռոկֆելեր
Կուսակցություն՝ Հանրապետական
Նախորդող՝ Ռիչարդ Նիքսոն
Հաջորդող՝ Ջիմի Կարտեր
Ծննդյան օր՝ հուլիսի 14, 1913({{padleft:1913|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր՝ Օմահա, Նեբրասկա, ԱՄՆ
Վախճանի օր՝ դեկտեմբերի 26, 2006({{padleft:2006|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[3][1][2] (93 տարեկանում)
Վախճանի վայրը՝ Ռանչո Միրաժ, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ
Ամուսին ՝ Բեթի Ֆորդ
Երեխաներ՝ Մայքլ Գերալդ Ֆորդ, Ջոն Գարդներ Ֆորդ, Սթիվեն Ֆորդ և Սյուզան Ֆորդ
Հայր՝ Լեսլի Լինչ Քինգ ավագ
Մայր՝ Դորոթի Այեր Գարդներ Ֆորդ
Պարգևներ՝ Ազատության նախագահական շքանշան և Q219070?
Gerald R. Ford signature.png

Ջերալդ Ֆորդ (հուլիսի 14, 1913[1][2], Օմահա[4] - դեկտեմբերի 26, 2006[3][1][2], Ռանչո Միրաժ) Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 38րդ նախագահն է։ Այս պաշտոնը զբաղեցրել է օգոստոս 9, 1974 թվականից մինչև հունվար 20, 1977։ Բացի այս նա եղել է 40-րդ ԱՄՆ փոխնախագահը Ռիչարդ Նիքսոնի նախագահության ժամանակ 1973 թվականից մինչև 1974 թվականը։ Նա առաջին մարդն էր, ով համաձայն ԱՄՆ սահմանադրության 25-րդ կետի նշանակվեց փոխնախագահ, նախկինում այս պաշտոնից հրաժարված Սպիրո Էնգրյուի փոխարեն։ Դառնալով նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնի հրաժարականից հետո՝ նա դարձավ առաջին նախագահը, ով չի ընտրվել ոչ նախագահ, ոչ էլ փոխնախագահ։ Մինչև փոխնախագահ նշանակվելը Ֆորդը եղել է ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատին անդամ՝ ընտրված լինելով Միչիգանում:

Որպես ԱՄՆ նախագահ, Ֆորդը ստորագրեց Հելսինկիի եզրափակիչ ակտը, որի նպատակը Սառը պատերազմը մեղմացնելն էր։ Ինն ամիս նրա նախագահ դառնալուց հետո ԱՄՆ-ն նվաճեց հարավային Վիետնամը և ամերկյան զորքերը լքեցին Վիետնամը։ Ֆորդի կառավարման ժամանակ տնտեսությունը ամենավատ վիճակում էր վերջին չորս տասնամյակի ընթացում, Մեծ ճգնաժամից հետո, ինչը բերեց գնաճի և գործազրկության[5]: Նրա ամենահակասական գործողություններից մեկն այն էր, որ նա ներում շնորհեց Ռիչարդ Նիքսոնին Վոթերգեյթի սկանդալից հետո։ Ֆորդը նաև իրա կառավարման տարիներին մեծացրեց կոնգրեսի դերը արտաքին քաղաքականության բնագավառում[6]: 1976 թվականի նախագահական ընտրություններից առաջ Ֆորդը Հանրապետական կուսակցությունից առաջադրվեց՝ հաղթելով Կալիֆորնիայի նահանգապետ Ռոնալդ Ռեյգան: Սակայն նա պարտվեց նախագահական ընտրություններում դեմոկրատ, նախկին Ջեորջիայի նախկին նահանգապետ Ջիմի Կարտերին նոյեմբերի 2-ին։

Իր նախագահությունից հետո Ֆորդը ակտիվ մնաց Հանրապետական կուսակցությունում։ Շարունակական առողջական խնդիրներից հետո նա մահացավ իր տանը 2006 թվականի դեկտեմբերի 26-ին։ Ֆորդը դարձավ ամենաերկարակյաց ԱՄՆ նախագահը՝ ապրելով 93 տարի և 165 օր։ Ֆորդը նաև ամենակարճ պաշտոնավարած նախագահն է, ով չի մահացել իր պաշտոնավարման տարիներին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Record #118534297 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/12/26/AR2006122601257.html
  4. 4,0 4,1 Record #118534297 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 10-ին 2014:
  5. Frum, David (2000). How We Got Here: The '70s. New York, New York: Basic Books. էջեր xxiii, 301. ISBN 0-465-04195-7. 
  6. George Lenczowski (1990). American Presidents, and the Middle East. Duke University Press. էջեր 142–143. ISBN 0-8223-0972-6.