Քալվին Քուլիջ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search



Քալվին Քուլիջ
անգլ.՝ John Calvin Coolidge Jr.
Calvin Coolidge photo portrait head and shoulders.jpg
Կուսակցություն՝ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցություն
Ծննդյան օր՝ հուլիսի 4, 1872(1872-07-04)[1][2][3][4]
Ծննդավայր՝Plymouth Notch, Plymouth, Ուինդսոր շրջան (Վերմոնտ), Վերմոնտ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վախճանի օր՝հունվարի 5, 1933(1933-01-05)[5][1][2][3][6][4] (60 տարեկանում)
Վախճանի վայրը՝Նոտթհեմփտոն, Համպշիր շրջան, Մասաչուսեթս, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Ամուսին ՝Grace Coolidge
Երեխաներ՝John Coolidge և Calvin Coolidge, Jr.
Հայր՝John Calvin Coolidge, Sr.
Calvin Coolidge Signature.jpg

Ջոն Քալվին Քուլիջ (անգլ.՝ John Calvin Coolidge Jr., հուլիսի 4, 1872(1872-07-04)[1][2][3][4], Plymouth Notch, Plymouth, Ուինդսոր շրջան (Վերմոնտ), Վերմոնտ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ - հունվարի 5, 1933(1933-01-05)[5][1][2][3][6][4], Նոտթհեմփտոն, Համպշիր շրջան, Մասաչուսեթս, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ), ԱՄՆ-ի 30-րդ նախագահ (1923-1929) ԱՄՆ հանրապետական կուսակցության կողմից:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քալվին Քուլիջը ծնվել է 1872 թվականի հուլիսի 4-ին Վերմոնտ նահանգի Ուինդսորի շրջանի Պլիմուտ փոքրիկ քաղաքում[7]: Մայրը` Վիկտորյա Քուլիջը (Victoria Josephine Moor), մահացել է 39 տարեկան հասակում (1885 թվականի մարտ), երբ Քալվինն ընդամենը 13 տարեկան էր[8]:

Հայրը` Ջոն Քալվինը, բազում զբաղմունքներ ուներ: Նա ամբողջ նահանգում հայտնի էր որպես հաջողակ ֆերմեր, խանութի սեփականատեր` զբաղեցնելով քաղաքական զանազան պաշտոններ: Նա ընտրվել է ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի և Վերմոնտ նահանգի սենատի անդամ, զբաղեցրել է հասարակական տարբեր պաշտոններ` ներառյալ հաշտարար դատավորի և հարկահավաքի պաշտոնները:

Մասսաչուսեթսի նահանգապետ Քուլիջը 1920 թվականին նախագահ Ուորեն Հարդինգի հետ ընտրվել է ԱՄՆ-ի փոխնախագահի պաշտոնում: Այդ ժամանակ նա ավելի հայտնի էր, քան քաղաքական բլոկի իր գործընկերը` շնորհիվ 1919 թվականին Բոստոնում ոստիկանների գործադուլը ճնշելու: 1923 թվականի օգոստոսի 2-ին Հարդինգի մահից հետո Քուլիջը դառնում է ԱՄՆ-ի նոր նախագահը: Քուլիջը Հարդինգի մահվան մասին իմացել է մի քանի օր անց միայն, քանի որ հանգստանում էր ծնողների գյուղական տանը, ուր չկար ո'չ հեռախոս, ո'չ էլեկտրականություն: Քուլիջի հայրը նավթի լամպով ինքն է տղային բերել նախագահի երդման արարողությանը: Վերադառնալով Վաշինգտոն` Քուլիջը կրկին երդում է տալիս ԱՄՆ-ի Գերագույն դատարանի առաջ, որ գլխավորում էր նախկին նախագահ Ուիլյամ Հովարդ Տաֆտը:

Քուլիջի կառավարումը, որն ընթանում էր տնտեսությանը չմիջամտելու սկզբունքով, բավականին հաջող էր ընթանում: Նահանգները տնտեսական մեծ աճ է գրանցում: Չնայած դրան` այս հաջողությունը նախագահ Հերբերտ Հուվերի օրոք արդեն ավարտվում է Մեծ ճգնաժամով: Քուլիջի օրոք հնդկացիներն ստացան ամերիկյան լիիրավ քաղաքացիություն, թեպետ անգլոամերիկացիների խնդիրները շատ հեռու էին լուծում ստանալուց: 1920-ական թվականները նշանավորվեցին Կու-կլուքս-կլանի և Լինչի դատաստանի գործունեության առկայծումով:

Նախագահական մեկ շրջանի ավարտից հետո Քուլիջը հրաժարվեց իր թեկնածությունը երկրորդ անգամ առաջադրելուց` իր տեղը զիջելով Հուվերին: Հանրապետական կուսակցության մասշտաբային անհաջողությունները բացասապես ազդեցին Քուլիջի առողջության վրա. նա մահացավ 1932 թվականի ընտրություններում Հուվերի պարտությունից (նա պարտվեց Ֆրանկլին Ռուզվելտին) մի քանի ամիս անց:

Արտաքին քաղաքականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քալվին Քուլիջի կառավարման ժամանակ ԱՄՆ-ը պահպանեց Նիկարագուայի և Հայիթիի օկուպացիան, սակայն 1924 թվականին զորքերը դուրս բերեց Դոմինիկյան Հանրապետությունից: 1928 թվականին Քուլիջը գլխավորում էր ԱՄՆ-ի պատվիրակությունը Հավանայում կայացած Պանամերիկյան համաժողովում[9]: ԱՄՆ-ի նախագահի պաշտոնական այս այցը Կուբա, որն այն ժամանակ կախվածություն ուներ ԱՄՆ-ից, դարձավ վերջինը 20-րդ դարում: Միայն 88 տարի անց` 2016 թվականի մարտի 20-ին, պաշտոնական այցով Կուբա այցելեց ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման[10]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 The Peerage
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Кулидж Калвин // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Discogs — 2000.
  7. Presidents, 1872—1933 (англ.)
  8. The Coolidge Homestead (англ.)
  9. «Calvin Coolidge: Foreign Affairs»։ millercenter.org (անգլերեն)։ Miller Center of Public Affairs, University of Virginia։ Վերցված է 2016-02-24 
  10. Susanna Kim (2014-12-18)։ «Here's What Happened the Last Time a US President Visited Cuba» (անգլերեն)։ ABC News։ Վերցված է 2016-03-01 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Claude M. Fuess Calvin Coolidge: The Man from Vermont. — Little, Brown, 1940. — ISBN 978-1-4067-5673-9
  • Robert H. Ferrell The Presidency of Calvin Coolidge. — University Press of Kansas, 1998. — ISBN 978-0-7006-0892-8

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]