Ալեքսանդր Պրոխորով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ալեքսանդր Պրոխորով
АлександрПрохоров
Aleksandr Prokhorov.jpg
Ծնվել է հուլիսի 11, 1916({{padleft:1916|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:11|2|0}})[1]
Աթետթոն, Թուինսլենդ
Մահացել է հունվարի 8, 2002({{padleft:2002|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1] (85 տարեկանում)
Մոսկվա, Ռուսաստան
Գերեզման Նովոդեվիչյե գերեզմանոց
Քաղաքացիություն Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Russia.svg Ռուսաստան
Մասնագիտություն ֆիզիկոս, համալսարանի պրոֆեսոր և խմբագիր
Հաստատություն(ներ) Մոսկվայի Ֆիզիկատեխնիկական Ինստիտուտ և Մոսկվայի պետական համալսարան
Անդամակցություն Բեռլինի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատեր Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան և Q4483622?
Գիտական աստիճան ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներին ռուսերեն[2]
Պարգևներ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, Լենինի շքանշան, «1941—1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, I աստիճանի Հայրենական պատերազմի շքանշան, ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ, «Հայրենիքին վաստակների համար» II աստիքանի շքանշան, Լենինյան մրցանակ, ԽՍՀՄ «Արիության համար» մեդալ, «Աշխատանքի վետերան» մեդալ, Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան մեծ ոսկե մեդալ, «Մոսկվայի 850-ամյակի հիշատակի» մեդալ, Հելմհոլցի մեդալ և Ֆրեդերիկ Այվսի մեդալ
Կուսակցություն ԽՄԿԿ
Aleksandr Prokhorov Վիքիպահեստում

Ալեքսանդր Միխայլովիչ Պրոխորով (ռուս.՝ Александр Михайлович Прохоров, հուլիսի 11, 1916[1], Աթետթոն, Թուինսլենդ - հունվարի 8, 2002[1], Մոսկվա), ռուս ֆիզիկոս, քվանտային էլեկտրոնիկայի ստեղծողներից, ակադեմիկոս (1966), Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1964)։

Ծնվել է Ավստրալիայում։ 1939-ին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը։ 1946-82-ին աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ Պ. Լեբեդևի անվան ֆիզիկայի ինստիտուտում (1954-ից՝ տատանումների լաբարատորիայի վարիչ, 1968-ից՝ տնօրենի տեղակալ)։ 1982-ից՝ ԽՍՀՄ ընդհանուր ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրեն, 1959-ից Մոսկվայի համալսարանի պրոֆեսոր, 1971-ից՝ Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի ամբիոնի վարիչ։

Հետազոտությունները նվիրված են քվանտային էլեկտրոնիկային և նրա կիրառություններին, ռադիոֆիզիկայի, արագացուցիչների ֆիզիկային, ռադիոսպեկտրադիտմանը, լազերային ջերմամիջուկային սինթեզին, ոչ գծային օպտիկային, պինդ մարմնի ֆիզիկային։

Փորձով ապացուցել է սինխրոտրոնի սանտիմետրային ալիքների ճառագայթման կոհերենտությունը (1951)։

Մշակել է հաճախականության և ժամանակի մոլեկուլային չափանմուշներ, որը 1954-ին (Նիկոլայ Բասովի հետ միասին), հանգեցրել է ամիակի վրա առաջին մոլեկուլային քվանտային գեներատորի ստեղծմանը։

1955-ին Բասովի հետ առաջարկել է սկզբունքային նոր մեթոդ՝ բացասական կլանումով միջավայրի ստեղծմանը, այսպես կոչված՝ երեք մակարդակների մեթոդը։ 1955-60-ին աշխատել է քվանտային պարամագնիսական ուժեղացուցիչների ստեղծման վրա՝ գերբարձր հաճախությունների տիրույթում, հետազոտել է մեծ թվով բյուրեղների հատկությունները, որոնք կիրառություն գտան այդ ուժեղացուցիչներում։ Հատկապես նշանակալից է Պրոխորովի հետազոտությունը քվանտային էլեկտրոնիկայում սուտակների կիրառությամբ ուղղությամբ։

1958-ին առաջարկել է, այսպես կոչված, բաց ռեզոնատորը, որը լայն կիրառություն է գտավ լազերային տեխնիկայում։

1959-ին Բասովի հետ արժանացել է Լենինյան, իսկ 1964-ին՝ Բասովի ու Չարլզ Հարդ Թաունսի հետ արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։

1960-ից Պրոխորովն իր հետազոտությունների հիմնական ուղղությունն է դարձրել լազերներում ընթացող երևույթների հետազոտումը, ամենաբազմազան լազերների ստեղծումն ու կիրառությունը։

Աշխատակիցների հետ մշակել է երկքվանտային անցումներով նոր օպտիկական գեներատորների սկզբունքը։

1966-ին կառուցել է գազադինամիկական լազեր։

Լազերային բարձր ջերմաստիճանային պլազմայի ուղղությամբ Պրոխորովի աշխատանքները մեծապես նպաստել են կառավարող պլազմային ջերմամիջուկային սինթեզի բնագավառի ստեղծմանը։

Եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ ընդհանուր ֆիզիկայի և աստղագիտության բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար (1973-ից), ԽՍՀՄ Մեծ հանրագիտարանի գլխավոր խմբագիր։ Ստեղծել է ֆիզիկայի մեծ դպրոց։ Ընտրվել է աշխարհի շատ նշանավոր ակադեմիաների անդամ։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Պավել Ծատուրյան, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ. 1901-2000, գիրք Ա, Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ» հրատարակչություն, 2007, էջ 212-213։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  2. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb134810992 Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015: