Ալեքսանդր Պրոխորով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ալեքսանդր Պրոխորով
ռուս.՝ Александр Прохоров
Aleksandr Prokhorov.jpg
Ծնվել էհուլիսի 11, 1916(1916-07-11)[1][2]
Աթետթոն, Թուինսլենդ
Մահացել էհունվարի 8, 2002(2002-01-08)[1][2] (85 տարեկանում)
Մոսկվա, Ռուսաստան
ԳերեզմանՆովոդեվիչյան գերեզմանոց
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Russia.svg Ռուսաստան
Մասնագիտությունֆիզիկոս, համալսարանի պրոֆեսոր և խմբագիր
Հաստատություն(ներ)Մոսկվայի Ֆիզիկատեխնիկական Ինստիտուտ, Մոսկվայի պետական համալսարան, Պ․ Ն․ Լեբեդևի անվ, ֆիզիկայի ինստիտուտ, Prokhorov General Physics Institute?, Q4314523? և Laser Physics?
Գործունեության ոլորտֆիզիկա
ԱնդամակցությունԲեռլինի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա և Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերՍանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետ, Պ․ Ն․ Լեբեդևի անվ, ֆիզիկայի ինստիտուտ և Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Կոչումպրոֆեսոր, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս և full members of RAS?
Գիտական աստիճանֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1952)
Տիրապետում է լեզուներինռուսերեն[1]
Գիտական ղեկավարVladimir Migulin? և Sergej Rytov?
Եղել է գիտական ղեկավարՆիկոլայ Բասով, Nikolay Karlov? և Ռադիկ Մարտիրոսյան
Հայտնի աշակերտներEvgeny Velikhov?, Yevgeny Dianov?, Nikolay Karlov? և Vyacheslav Osiko?
ՊարգևներԽՍՀՄ պետական մրցանակ Լենինի շքանշան «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[3][4] «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» II աստիքանի շքանշան Լենինյան մրցանակ ԽՍՀՄ «Արիության համար» մեդալ «Աշխատանքի վետերան» մեդալ Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան մեծ ոսկե մեդալ «Մոսկվայի 850-ամյակի հիշատակի» մեդալ Հելմհոլցի մեդալ Ֆրեդերիկ Այվսի մեդալ «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ ԽՍՀՍ Նախարարների խորհրդի մրցանակ Դեմիդովի մրցանակ Ռուսաստանի կառավարության գիտության և տեխնիկայի ոլորտներում մրցանակ Լենինի շքանշան «Մուրճ և մանգաղ» մեդալ Լենինի շքանշան Լենինի շքանշան Լենինի շքանշան Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս «Մուրճ և մանգաղ» մեդալ «Կյուրեղ և Մեթոդիոս» շքանշան Ռուսաստանի Դաշնության Պետական մրցանակ ԽՍՀՍ Նախարարների խորհրդի մրցանակ Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի հոբելյանական մեդալ «1941-1945 թթ Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 20-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ «1941-1945 թթ Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 30-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ «1941-1945 թթ Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 40-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ «ԽՍՀՄ Զինված ուժերի 50-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ Մոսկվայի 800-րդ ամյակին նվիրված մեդալ և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի երախտագիտություն
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
Aleksandr Prokhorov Վիքիպահեստում

Ալեքսանդր Միխայլովիչ Պրոխորով (ռուս.՝ Александр Михайлович Прохоров, հուլիսի 11, 1916(1916-07-11)[1][2], Աթետթոն, Թուինսլենդ - հունվարի 8, 2002(2002-01-08)[1][2], Մոսկվա, Ռուսաստան), ռուս և սովետական ֆիզիկոս, քվանտային էլեկտրոնիկայի ստեղծողներից, ակադեմիկոս (1966), Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1964)։

Ծնվել է Ավստրալիայում։ 1939 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը։ 1946-1982 թվականներին աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ Պ. Լեբեդևի անվան ֆիզիկայի ինստիտուտում (1954 թվականից՝ տատանումների լաբարատորիայի վարիչ, 1968 թվականից՝ տնօրենի տեղակալ)։ 1982 թվականից՝ ԽՍՀՄ ընդհանուր ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրեն, 1959 թվականից Մոսկվայի համալսարանի պրոֆեսոր, 1971 թվականից՝ Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի ամբիոնի վարիչ։

Հետազոտությունները նվիրված են քվանտային էլեկտրոնիկային և նրա կիրառություններին, ռադիոֆիզիկայի, արագացուցիչների ֆիզիկային, ռադիոսպեկտրադիտմանը, լազերային ջերմամիջուկային սինթեզին, ոչ գծային օպտիկային, պինդ մարմնի ֆիզիկային։

Փորձով ապացուցել է սինխրոտրոնի սանտիմետրային ալիքների ճառագայթման կոհերենտությունը (1951)։

Մշակել է հաճախականության և ժամանակի մոլեկուլային չափանմուշներ, որը 1954 թվականին (Նիկոլայ Բասովի հետ միասին), հանգեցրել է ամիակի վրա առաջին մոլեկուլային քվանտային գեներատորի ստեղծմանը։

1955 թվականին Բասովի հետ առաջարկել է սկզբունքային նոր մեթոդ՝ բացասական կլանումով միջավայրի ստեղծմանը, այսպես կոչված՝ երեք մակարդակների մեթոդը։ 1955-1960 թվականներին աշխատել է քվանտային պարամագնիսական ուժեղացուցիչների ստեղծման վրա՝ գերբարձր հաճախությունների տիրույթում, հետազոտել է մեծ թվով բյուրեղների հատկությունները, որոնք կիրառություն գտան այդ ուժեղացուցիչներում։ Հատկապես նշանակալից է Պրոխորովի հետազոտությունը քվանտային էլեկտրոնիկայում սուտակների կիրառությամբ ուղղությամբ։

1958 թվականին առաջարկել է, այսպես կոչված, բաց ռեզոնատորը, որը լայն կիրառություն է գտավ լազերային տեխնիկայում։

1959 թվականին Բասովի հետ արժանացել է Լենինյան, իսկ 1964 թվականին՝ Բասովի ու Չարլզ Հարդ Թաունսի հետ արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։

1960 թվականից Պրոխորովն իր հետազոտությունների հիմնական ուղղությունն է դարձրել լազերներում ընթացող երևույթների հետազոտումը, ամենաբազմազան լազերների ստեղծումն ու կիրառությունը։

Աշխատակիցների հետ մշակել է երկքվանտային անցումներով նոր օպտիկական գեներատորների սկզբունքը։

1966 թվականին կառուցել է գազադինամիկական լազեր։

Լազերային բարձր ջերմաստիճանային պլազմայի ուղղությամբ Պրոխորովի աշխատանքները մեծապես նպաստել են կառավարող պլազմային ջերմամիջուկային սինթեզի բնագավառի ստեղծմանը։

Եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ ընդհանուր ֆիզիկայի և աստղագիտության բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար (1973 թվականից), ԽՍՀՄ Մեծ հանրագիտարանի գլխավոր խմբագիր։ Ստեղծել է ֆիզիկայի մեծ դպրոց։ Ընտրվել է աշխարհի շատ նշանավոր ակադեմիաների անդամ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Պավել Ծատուրյան, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ. 1901-2000, գիրք Ա, Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ» հրատարակչություն, 2007, էջ 212-213։