Վալտեր Բոթե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Վալտեր Բոթե
գերմ.՝ Walther Wilhelm Georg Bothe
Bothe.jpg
Ծնվել է հունվարի 8, 1891({{padleft:1891|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1][2][3]
Օրանիենբուրգ, Բրանդենբուրգ, Գերմանիա[4]
Մահացել է փետրվարի 8, 1957({{padleft:1957|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[4][1][2] (66 տարեկանում)
Հայդելբերգ, Բադեն-Վյուրթեմբերգ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն[4]
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Մասնագիտություն ֆիզիկոս, գյուտարար, համալսարանի պրոֆեսոր, քիմիկոս և մաթեմատիկոս
Հաստատություն(ներ) Գիսենի համալսարան
Գործունեության ոլորտ ֆիզիկա
Անդամակցություն Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Բեռլինի գիտությունների ակադեմիա, Սաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա և Հայդելբերգի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատեր Հումբոլդտի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին գերմաներեն
Գիտական ղեկավար Մաքս Պլանկ
Պարգևներ
Walther Bothe Վիքիպահեստում

Վոլտեր Վիլհելմ Գեորգ Բոթե (գերմ.՝ Walther Wilhelm Georg Bothe) (հունվարի 8, 1891({{padleft:1891|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1][2][3], Օրանիենբուրգ, Բրանդենբուրգ, Գերմանիա[4] - փետրվարի 8, 1957({{padleft:1957|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[4][1][2], Հայդելբերգ, Բադեն-Վյուրթեմբերգ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն[4]), գերմանացի միջուկային ֆիզիկոս, ով 1954 թվականին կիսել է ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակը Մաքս Բորնի հետ։

1913-ից 1930 թվականներին միացել է Ռեյխի ֆիզիկայի և տեխնոլոգիայի ինստիտուտում գործող ռադիոակտիվության լաբարատորիային, աշխատանքի վերջին տարիներին ղեկավարել է լաբարատորիան։ Առաջին համաշխարհային պատերազմում՝ 1914 թվականից, ծառայել է բանակում, ռուսների մոտ գերևարվելուց հետո Գերմանիա է վերադարձել 1920 թվականին։ Վերադառնալով լաբարատորիա՝ նա մշակել և փորձարկել է Քոմփթոնի էֆեկտը, տիեզերական ճառագայթները, միջուկային ռեակցիաներն ուսումնասիրող համընկման մեթոդներ, և ճառագայթման մասնիկ-ալիքային երկվությունը, ինչի համար ստացել է ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ։

1930 թվականին դարձել է Գիսենի համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետի տնօրեն։ 1932 թվականին դարձել է Հայդելբերգի համալսարանի ֆիզիկական և ռադիոլոգիական ինստիտուտի տնօրեն, սակայն «deutsche Physik» շարժման տարրերի պատճառով կորցրերել է պաշտոնը։ Գերմանիայից իր գաղթը կանխելու համար նրան նշանակել են Հայդելբերգում գտնվող բժշկական հետազոտությունների Կեյսեր Վիլհելմի ինստիտուտի ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրեն։ Այստեղ Բոթեն կառուցում է Գերմանիայում առաջին գործող ցիկլատրոնը։ Բացի այդ, նա ղեկավարում է գերմանական միջուկային նախագիծը (Uranium Club), որը սկսել է գործել 1939 թվականից՝ բանակի հրետանային գերատեսչության վերահսկողության ներքո։

1946 թվականին նրա Հայդելբերգի համալսարանի պրոֆեսորի կոչումը վերականգնվել է։ 1956-ից 1957 թվականներին անդամակցել է Գերմանիայում միջուկային ֆիզիկայի աշխատանքային խմբին։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բոթեի ծնողներն էն՝ Ֆրիդրիխ Բոթեն և Շարլոտ Հարտունգը։ 1908-1912 թվականներին Բոթեն սովորել է Ֆրիդրիխ Վիլհելմի անվան համալսարանում (այժմ՝ Բեռլինի Հումբոլդտի անվան համալսարան)։ Դոկտորի աստիճանը ստացել է1914 թվականին, գիտական ղեկավար՝ Մաքս Պլանկ[7][8]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC
  3. 3,0 3,1 Encyclopædia Universalis
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 Боте Вальтер // Большая советская энциклопедия: [в 28 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1954/
  6. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  7. Hentschel and Hentschel, 1996, Appendix F; see the entry for Bothe.
  8. Mehra and Rechenberg, Volume 1, Part 2, 2001, pp. 608.