Էռնստ Ռուսկա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էռնստ Ռուսկա
գերմ.՝ Ernst August Friedrich Ruska
Էռնստ Ռուսկա.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 25, 1906(1906-12-25)[1][2][3][…]
Հայդելբերգ, Բադենի Մեծ Դքսություն, Գերմանական կայսրություն[4]
Մահացել էմայիսի 27, 1988(1988-05-27)[1][2][5][…] (81 տարեկան)
Արևմտյան Բեռլին[4]
ԳերեզմանWaldfriedhof Zehlendorf
ՔաղաքացիությունFlag of Germany.svg Գերմանիա
Մասնագիտությունֆիզիկոս և համալսարանի դասախոս
Հաստատություն(ներ)Բեռլինի ազատ համալսարան, Բեռլինի տեխնիկական համալսարան և Մաքս Պլանկի գիտական ընկերություն
Գործունեության ոլորտֆիզիկա
ԱնդամակցությունԼեոպոլդինա
Ալմա մատերԲեռլինի տեխնիկական համալսարան և Մյունխենի տեխնիկական համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն
Գիտական ղեկավարMax Knoll?
ՊարգևներԱլբերտ Լասկերի մրցանակ բժշկական հիմնավոր հետազոտությունների համար[6] Մեծ Խաչ աստղով և ուսի ժապավենով Էրնստ Ռյոյտերի մեդալ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[7][8] Ռուդոլֆ Դիզելի մեդալ Ռոբերտ Կոխի ոսկե մեդալ[9][10] Պաուլ Էրլիխի և Լյուդվիգ Դամշտեդտերի մրցանակ Քոթենիուսի մեդալ և Լեյբնիցի արծաթե մեդալ
ՀայրJulius Ruska?
Ernst Ruska Վիքիպահեստում

Էռնստ Ավգուստ Ֆրիդրիխ Ռուսկա (գերմ.՝ Ernst August Friedrich Ruska, դեկտեմբերի 25, 1906(1906-12-25)[1][2][3][…], Հայդելբերգ, Բադենի Մեծ Դքսություն, Գերմանական կայսրություն[4] - մայիսի 27, 1988(1988-05-27)[1][2][5][…], Արևմտյան Բեռլին[4]), գերմանացի ֆիզիկոս, էլեկտրոնային մանրադիտակի ստեղծողը, աշխատել է Բեռլինի ազատ համալսարանում։ 1986 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ Մրցանակը կիսվել է Էռնստ Ռուսկայի («էլեկտրոնային մանրադիտակի վրա աշխատանքի համար») և Հենրիխ Ռորերի և Գերդ Բինինգի («Սկանավորող թունելային մանրադիտակի հայտնաբերման համար») միջև։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դպրոցական տարկներին Էռնստը ստացել է ֆիզիկայի հիմնավոր գիտելիքներ, իր ֆիզիկայի ուսուցիչ Կառլ Ռեյնինգի շնորհիվ։ Նույն դպրոցում Ռուսկայից երկու տարի անց սովորել է մեկ այլ հայտնի ֆիզիկոս Վալտեր Էլզասերը։

Առաջին էլեկտրոնային մանրադիտակի նախատիպը, որը բաղկացած էր երկու հաջորդական տեղադրված մագնիսական ոսպնյակներից, ներկայացվել է Ռուսկայի և Մ. Նոլլի կողմից 1931 թվականի մարտի 9-ին։ 400-անգամյա խոշորացում ունեցող այդ գործիքը զգալիորեն զիջում էր այժմյան օպտիկական մանրադիտակներին, սակայն այն ցույց տվեց մագնիսական ոսպնյակի փոխարեն սոլենոիդի օգտագործման սկզբունքային հնարավորությունը։ 1933 թվականին Ռուսկան կառուցեց էլեկտրոնային մանրադիտակի տարբերակ, որի թողտվությունը թույլ էր տալիս դիտարկել մարմիններ, որոնց չափերը կազմում էին 500 անգստրեմ, որը գերազանցում էր օպտիկական մանրադիտակների հնարավորությունները։

Դոկտորական աշխատության պաշտպանելուց հետո, 1933 թվականին Ռուսկան սկսում է աշխատել հեռուստատեսային ընկերությունում Բեռլինում և զբաղվում է հեռուստատեսային խողովակների արտադրության տեխնոլոգիայի բարելավմամբ։ 1937 թվականին նա աշխատելով Siemens ընկերությունում մասնակցում է աշխարհում առաջին կոմերցիոն էլեկտրոնային մանրադիտակի նախագծմանը։ Այդ գործիքը, ունենալով 100 անգստրեմ թողտվություն առաջին անգամ շուկա է հանվել 1939 թվականին։

1955 թվականին Siemens-ում աշխատանքը թողնելուց հետո Ռուսկան դարձավ Ֆրից Հաբերի ինստիտուտին պատկանող Էլեկտրոնային միկրոսկոպիայի ինստիտուտի տնօրեն, և աշխատել է այս պաշտոնում մինչև 1974 թվականը։ Միաժամանակ նա աշխատում է Բեռլինի տեխնիկական համալսարանու որպես պրոֆեսոր 1957-ից 1974 թվականը։

1960 թվականին նրան շնորհվեց Լասկերի մրցանակ[11]։

1986 թվականին նա դարձավ Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, կիսելով այն Հենրիխ Ռորերի և Գերդ Բինինգի հետ։

Էռնստ Ռուսկան մահացել է Արևմտյան Բեռլինում 1988 թվականին։

Նրա կնոջ պատվին է անվանվել Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված (1178) Իրմելա աստերոիդը [12]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]