Մարի Գել-Ման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարի Գել-Ման
անգլ.՝ Murray Gell-Mann
Murray Gell-Mann - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg
Ծնվել է սեպտեմբերի 15, 1929(1929-09-15)[1][2] (89 տարեկան)
Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ
Քաղաքացիություն Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Մասնագիտություն ֆիզիկոս, ոչ գեղարվեստական գրող, համալսարանի պրոֆեսոր և ֆիզիկոս տեսաբան
Հաստատություն(ներ) Չիկագոյի համալսարան
Գործունեության ոլորտ տարրական մասնիկների ֆիզիկա
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[3] և Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիա[3]
Ալմա մատեր Եյլի համալսարան և Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն[4]
Գիտական ղեկավար Վիկտոր Վայսկոպֆ
Եղել է գիտական ղեկավար Սիդնի Կոուլման
Հայտնի աշակերտներ Քենետ Վիլսոն և Սիդնի Կոուլման
Պարգևներ Գուգենհայմի կրթաթոշակ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[5][6] Տարվա հումանիստ Գիտական ձեռքբերման համար Ուիլյամ Պրոկտերի մրցանակ Հելմհոլցի մեդալ John J. Carty Award for the Advancement of Science Ֆրանկլինի մեդալ Richtmyer Memorial Award Fellow of the American Physical Society Մաթեմատիկական ֆիզիկայի Դենի Հայնեմանի մրցանակ[7] Ալբերտ Այնշտայնի մեդալ Fellow of Pakistan Academy of Sciences Fellow of the Committee for Skeptical Inquiry Fellow of the American Academy of Arts and Sciences և Foreign Member of the Royal Society
Կայք tuvalu.santafe.edu/~mgm
Murray Gell-Mann Վիքիպահեստում

Մարի Գել-Ման (անգլ.՝ Murray Gell-Mann [ˈmʌri ˈɡɛl ˈmæn,], սեպտեմբերի 15, 1929(1929-09-15)[1][2], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ) ամերիկացի ֆիզիկոս-տեսաբան, ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։ Ավարտել է Յեյլի համալսարանը (1948)։ Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտի պրոֆեսոր (1956)։ Դաշտի քվանտային տեսության, տարրական մասնիկների և միջուկային ֆիզիկայի բնագավառում աշխատանքները էական նշանակություն են ունեցել ժամանակակից տեսական ֆիզիկայի զարգացման համար։ Գել-Մանը բացատրել է (ճապոնացի ֆիզիկոս Նիշիջիմայի հետ միաժամանակ) տարօրինակ մասնիկների հատկությունները։ Առաջարկել է տարրական մասնիկների ունիտար սիմետրիան, որը նույն նշանակությունն ունեցավ տարրական մասնիկների ֆիգիկայում, ինչ Մենդելեևի պարբերական օրենքը՝ քիմիայում։ Գել-Մանը առաջիններից մեկն էր, որ արտահայտեց տարրական մասնիկների քվարկային կառուցվածքի գաղափարը։ Արժանացել է ֆիզիկայի նոբելյան մրցանակի (1969)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png