Jump to content

Կլոդ Կոեն-Թուննիջի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կլոդ Կոեն-Թուննիջի
Claude Cohen-Tannoudji
Ծնվել էապրիլի 1, 1933(1933-04-01)[1][2][3][…]
Կոնստանտինա, Ֆրանսիական Ալժիր[4][5]
Մահացել էհոկտեմբերի 22, 2026(2026-10-22)[6][7] (93 տարեկան)
Փարիզի 13-րդ շրջան, Ֆրանսիա[7]
ԳերեզմանQ110346367?[8]
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Մասնագիտությունֆիզիկոս, համալսարանի դասախոս և հետազոտող
Հաստատություն(ներ)Կոլեժ դե Ֆրանս[9], Լեյդենի համալսարան, Kastler–Brossel Laboratory?, Փարիզի գիտությունների ֆակուլտետ, Պիեր և Մարի Կյուրիի համալսարան, Լեյդենի համալսարան[2], Conservatoire national des Arts et Métiers? և Փարիզի համալսարան
Գործունեության ոլորտֆիզիկա, քվանտային ֆիզիկա, ատոմային ֆիզիկա[10] և Մոլեկուլային ֆիզիկա[10]
ԱնդամակցությունՖրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա[11], Պապական գիտությունների ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Բելգիայի գիտությունների, գրականության և կերպարվեստի թագավորական ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Բրազիլիայի գիտությունների ակադեմիա, Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն[12], European Academy of Arts, Sciences and Humanities? և Եվրոպական ակադեմիա[13]
Ալմա մատերԲարձրագույն նորմալ դպրոց, Փարիզի գիտությունների ֆակուլտետ, Lycée Émir Abdelkader?, Les Houches School of Physics? և Փարիզի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[14]
Գիտական ղեկավարԱլֆրեդ Կաստլեր և Pierre Daure?
Եղել է գիտական ղեկավարՍերժ Արոշ և Jean Dalibard?[15]
Պարգևներ
Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ[16]

CNRS ոսկե մեդալ

CNRS արծաթե մեդալ[17]
Գիտական ավանդի համար ազգային շքանշանի Մեծ խաչ[18]
ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[19][20]

Հարվիի մրցանակ

Ժան-Ռիկարի մրցանակ

[21]

Երեք ֆիզիկոսների մրցանակ

Paul Langevin Award?

Գեյ-Լյուսակի-Հումբոլտի մրցանակ

Թաունսի մրցանակ

[22]

Մատեուչի մեդալ

Prix Ampère?

Յունգի մեդալ և մրցանակ

[23]

Լիեժի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Բրյուսելի ազատ համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Բալ Իլանի անվան համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Երուսաղեմի հրեական համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Թել-Ավիվի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

[24]

Բոն Գուրիոն համալսարանի պատվավոր դոկտոր

[24]

Ուփսալայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

[25]

Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամ

Յուլիուս Էդգար Լիլիենֆելդի պարգև

[26]

Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտի պատվավոր դոկտոր

[27][28]
և

Gold medal of the Spanish National Research Council?

 Claude Cohen-Tannoudji Վիքիպահեստում

Կլոդ Կոեն-Թուննիջի (ֆրանսերեն՝ Claude Cohen-Tannoudji, ապրիլի 1, 1933(1933-04-01)[1][2][3][…], Կոնստանտինա, Ֆրանսիական Ալժիր[4][5] - հոկտեմբերի 22, 2026(2026-10-22)[6][7], Փարիզի 13-րդ շրջան, Ֆրանսիա[7]), ֆրանսիացի ֆիզիկոս, աշխատել է Լեյդենի համալսարանում։ 1997 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է համատեղ Ուիլիամ Ֆիլիպսի և Սթիվեն Չուի հետ «լազերի լույսով ատոմների սառեցման և որսման մեթոդների մշակման համար»[29]։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոեն-Թուննիջին սերում է Ալժիրում 16-րդ դարից ապրող հրեաների ընտանիքից (1870 թվականից ֆրանսիական հպատակներ)։ 1953-ից 1957 թվականները ուսանել է Փարիզի բարձրագույն նորմալ դպրոցում, սկզբում մաթեմատիկա, ապա ֆիզիկա (Նոբելյան դափնեկիր Ալֆրեդ Կաստլերի դասախոսությունները լսելուց հետո)։ 1957 թվականին ստացել է դիպլոմ, ինչից հետո ծառայել է ֆրանսիական բանակում 28 ամիս (սովորականից մի փոքր ավելին, Ալժիրում պատերազմի պատճառով)։ 1960 թվականից աշխատել է ազգային գիտահետազոտական կենտրոնում (Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS)): 1962 թվականից հետո դասավանդել է Փարիզի համալսարանում բնական գիտությունների ամբիոնում, և հետագայում նաև Պյեր և Մարի Կյուրիների համալսարանում։ 1973 թվականին դարձել է Քոլեջ դե Ֆրանսի պրոֆեսոր և Միջուկային և մոլեկուլյար ֆիզիկայի քոլեջի կառավարման խորհրդի անդամ[30]։

1977 թվականի լույս տեսած երկհատոր «Méchanique Quantique», որը նա գրել էր Բերնար Դյուի և Ֆրանկ Լալոեյի հետ, այն այսօր համարվում է քվանտային մեխանիկայի դասական դասագիրք։

Համատեղ ամերիկացի գիտնականներ Ուիլիամ Ֆիլիպսի և Սթիվեն Չուի հետ Կոեն-Թուննիջին նախագծել է ատոմների սառեցման և որսման մեթոդ, ատոմների փնջի փոփոխական մագնիսական դաշտի միջով տարածման ժամանակ։ Այդ պարագայում ատոմների փունջը արգելակվում է, և ատոմները հնարավոր է դառնում որսալ թակարդի մեջ։ Այս մեթոդը կիրառվում է ճշգրիտ ատոմային ժամացույցների նախագծման, ինչպես նաև տեղաբաշխման և տիեզերական նավավարության մեջ։

Հասարակական գործունեություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2016 թվականին, այլ նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների հետ ստորագրել է բաց նամակ ուղղված Գրինփիս-ին, Միավորված ազգերի կազմակերպությանը և աշխարհի պետությունների կառավարություններին, որը կոչ էր անում դադարեցնել պայքարը Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների դեմ[31][32][33]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 Encyclopædia Britannica
  2. 1 2 3 Leidse Hoogleraren (նիդերլ.)
  3. 1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
  4. 1 2 Who's Who in France (ֆր.) — Paris: 1953. — ISSN 0083-9531; 2275-0908
  5. 1 2 Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
  6. 1 2 Augereau J. Claude Cohen-Tannoudji, prix Nobel de physique et dompteur d’atomes, est mort (ֆր.) — 2026. — ISSN 1950-6244
  7. 1 2 3 4 Fichier des personnes décédées mirror
  8. ↑ https://www.landrucimetieres.fr/-2026-
  9. ↑ Ֆրանսիայի քոլեջի պրոֆեսորների ցանկ
  10. 1 2 Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
  11. ↑ Soci Lincei 1870-2026 — doi:10.5281/ZENODO.18315206
  12. ↑ Notable Names Database — 2002.
  13. ↑ www.ae-info.org
  14. ↑ Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  15. ↑ https://www.theses.fr/1986PA066393
  16. ↑ Décret du 25 mars 2016 portant élévation aux dignités de grand'croix et de grand officier — 2016.
  17. ↑ Médailles d’argent du CNRS 1960-2010 — Hypothèses.org.
  18. ↑ Ordem Nacional do Mérito Científico(բրազիլական պորտուգալերեն) — Instituto Brasileiro de Informação em Ciência e Tecnologia, 2018.
  19. ↑ The Nobel Prize in Physics 1997 — Nobel Foundation.
  20. ↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019.
  21. ↑ https://www.sfpnet.fr/prix/prix-jean-ricard
  22. ↑ Claude Cohen-Tannoudji — Optica.
  23. ↑ Thomas Young Medal and Prize recipients — IOP.
  24. 1 2 Claude Cohen-Tannoudji — AE.
  25. ↑ Honorary Doctors of the Faculty of Science and Technology — Uppsala University.
  26. ↑ Julius Edgar Lilienfeld Prize — APS.
  27. ↑ Hedersdoktorer vid KTH — Royal Institute of Technology.
  28. ↑ Hedersdoktorer — Royal Institute of Technology.
  29. ↑ Նոբելյան կոմիտեի կայքում 1997 թվականի ֆիզիկայի բնագավառում մրցանակի մասին տեղեկություն (անգլ.)
  30. ↑ «Claude Cohen-Tannoudji» (ֆրանսերեն). Collège de France. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ սեպտեմբերի 16-ին. Վերցված է 17 декабря 2012-ին.
  31. ↑ 107 Nobel laureates sign letter blasting Greenpeace over GMOs
  32. ↑ Laureates Letter Supporting Precision Agriculture (GMOs)
  33. ↑ Նամակը ստորագրող նոբելյան դափնեկիրների ցանկ

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կլոդ Կոեն-Թուննիջի» հոդվածին։