Կլոդ Կոեն-Թուննիջի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կլոդ Կոեն-Թուննիջի
Claude Cohen-Tannoudji
COHEN TANNOUDJI Claude-24x30-1999.jpg
Ծնվել էապրիլի 1, 1933(1933-04-01)[1][2][3][4] (86 տարեկան)
Կոնստանտինա, Ֆրանսիական Ալժիր
ՔաղաքացիությունFlag of France.svg Ֆրանսիա
Մասնագիտությունֆիզիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Կոլեժ դե Ֆրանս[5], Լեյդենի համալսարան, Laboratoire Kastler-Brossel?, Փարիզի գիտությունների ֆակուլտետ, Պիեր և Մարի Կյուրիի համալսարան, Փարիզի համալսարան և Լեյդենի համալսարան[2]
Գործունեության ոլորտֆիզիկա և քվանտային ֆիզիկա
ԱնդամակցությունՖրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Պապական գիտությունների ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Բելգիայի գիտությունների, գրականության և կերպարվեստի թագավորական ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Բրազիլիայի գիտությունների ակադեմիա, Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն[6], European Academy of Arts, Sciences and Letters? և Եվրոպական ակադեմիա[7]
Ալմա մատերԲարձրագույն նորմալ դպրոց և Փարիզի գիտությունների ֆակուլտետ
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[8]
Գիտական ղեկավարԱլֆրեդ Կաստլեր և Pierre Daure?
Եղել է գիտական ղեկավարՍերժ Արոշ
Հայտնի աշակերտներՍերժ Արոշ
ՊարգևներԳիտական ավանդի համար ազգային շքանշանի Մեծ խաչ CNRS ոսկե մեդալ[9] ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[10][11] Հարվիի մրցանակ[12] Ժան-Ռիկարի մրցանակ Երեք ֆիզիկոսների մրցանակ Paul Langevin Award? Gay-Lussac-Humboldt-Prize? Charles Hard Townes Award? Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ Մատեուչի մեդալ Prix Ampère? Յունգի մեդալ և մրցանակ Լիեժի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Բրյուսելի ազատ համալսարանի պատվավոր դոկտոր Բալ Իլանի անվան համալսարանի պատվավոր դոկտոր Երուսաղեմի հրեական համալսարանի պատվավոր դոկտոր Թել-Ավիվի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Բոն Գուրիոն համալսարանի պատվավոր դոկտոր Ուփսալայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամ CNRS արծաթե մեդալ Յուլիուս Էդգար Լիլիենֆելդի պարգև[13] և Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ
Claude Cohen-Tannoudji Վիքիպահեստում

Կլոդ Կոեն-Թուննիջի (ֆր.՝ Claude Cohen-Tannoudji, ապրիլի 1, 1933(1933-04-01)[1][2][3][4], Կոնստանտինա, Ֆրանսիական Ալժիր), ֆրանսիացի ֆիզիկոս, աշխատել է Լեյդենի համալսարանում։ 1997 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է համատեղ Ուիլիամ Ֆիլիպսի և Սթիվեն Չուի հետ «լազերի լույսով ատոմների սառեցման և որսման մեթոդների մշակման համար»[14]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոեն-Թուննիջին սերում է Ալժիրում 16-րդ դարից ապրող հրեաների ընտանիքից (1870 թվականից ֆրանսիական հպատակներ): 1953-ից 1957 թվականները ուսանել է Փարիզի բարձրագույն նորմալ դպրոցում, սկզբում մաթեմատիկա, ապա ֆիզիկա (Նոբելյան դափնեկիր Ալֆրեդ Կաստլերի դասախոսությունները լսելուց հետո): 1957 թվականին ստացել է դիպլոմ, ինչից հետո ծառայել է ֆրանսիական բանակում 28 ամիս (սովորականից մի փոքր ավելին, Ալժիրում պատերազմի պատճառով): 1960 թվականից աշխատել է ազգային գիտահետազոտական կենտրոնում (Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS)): 1962 թվականից հետո դասավանդել է Փարիզի համալսարանում բնական գիտությունների ամբիոնում, և հետագայում նաև Պյեր և Մարի Կյուրիների համալսարանում: 1973 թվականին դարձել է Քոլեջ դե Ֆրանսի պրոֆեսոր և Միջուկային և մոլեկուլյար ֆիզիկայի քոլեջի կառավարման խորհրդի անդամ[15]:

Նվաճումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1977 թվականի լույս տեսած երկհատոր «Méchanique Quantique», որը նա գրել էր Բերնար Դյուի և Ֆրանկ Լալոեյի հետ, այն այսօր համարվում է քվանտային մեխանիկայի դասական դասագիրք:

Համատեղ ամերիկացի գիտնականներ Ուիլիամ Ֆիլիպսի և Սթիվեն Չուի հետ Կոեն-Թուննիջին նախագծել է ատոմների սառեցման և որսման մեթոդ, ատոմների փնջի փոփոխական մագնիսական դաշտի միջով տարածման ժամանակ: Այդ պարագայում ատոմների փունջը արգելակվում է, և ատոմները հնարավոր է դառնում որսալ թակարդի մեջ: Այս մեթոդը կիրառվում է ճշգրիտ ատոմային ժամացույցների նախագծման, ինչպես նաև տեղաբաշխման և տիեզերական նավավարության մեջ:

Հասարակական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2016 թվականին, այլ նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների հետ ստորագրել է բաց նամակ ուղղված Գրինփիս-ին, Միավորված ազգերի կազմակերպությանը և աշխարհի պետությունների կառավարություններին, որը կոչ էր անում դադարեցնել պայքարը Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների դեմ[16][17][18]:

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 Leidse Hoogleraren
  3. 3,0 3,1 Munzinger-Archiv — 1913.
  4. 4,0 4,1 Brockhaus Enzyklopädie
  5. Ֆրանսիայի քոլեջի պրոֆեսորների ցանկ
  6. Notable Names Database — 2002.
  7. https://www.ae-info.org/ae/User/Cohen-Tannoudji_Claude
  8. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  9. http://www.cnrs.fr/fr/recherche/prix/medaillesor.htm
  10. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1997/
  11. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  12. https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/
  13. https://www.aps.org/programs/honors/prizes/lilienfeld.cfm
  14. Նոբելյան կոմիտեյի կայքում 1997 թվականի ֆիզիկայի բնագավառում մրցանակի մասին տեղեկություն (անգլ.)
  15. «Claude Cohen-Tannoudji» (ֆրանսերեն)։ Collège de France։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-09-16-ին։ Վերցված է 17 декабря 2012 
  16. 107 Nobel laureates sign letter blasting Greenpeace over GMOs
  17. Laureates Letter Supporting Precision Agriculture (GMOs)
  18. Նամակը ստորագրող նոբելյան դափնեկիրների ցանկ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]