Ջեք Շտեյնբերգեր
Ջեք Շտեյնբերգեր անգլ.՝ Jack Steinberger | |
|---|---|
| Ծնվել է | մայիսի 25, 1921[1][2][3] Բադ Կիսինգեն, Բավարիա |
| Մահացել է | դեկտեմբերի 12, 2020[4] (99 տարեկան) Ժնև, Շվեյցարիա |
| Քաղաքացիություն | |
| Դավանանք | աթեիզմ |
| Մասնագիտություն | ֆիզիկոս և համալսարանի դասախոս |
| Հաստատություն(ներ) | Կոլումբիայի համալսարան, CERN և Կալիֆոռնիայի համալսարան, Բերքլի |
| Գործունեության ոլորտ | ֆիզիկա |
| Անդամակցություն | Լինչեի ազգային ակադեմիա[5], Հայդելբերգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Եվրոպական ակադեմիա[6] և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա |
| Ալմա մատեր | Չիկագոյի համալսարան, Իլինոյսի տեխնոլոգիայի ինստիտուտ և New Trier High School? |
| Տիրապետում է լեզուներին | գերմաներեն և անգլերեն |
| Գիտական ղեկավար | Էդվարդ Թելեր |
| Եղել է գիտական ղեկավար | Մելվին Շվարց |
| Պարգևներ | |
| Երեխա(ներ) | Ned Steinberger? և Julia K. Steinberger? |
Ջեք Շտեյնբերգեր (անգլ.՝ Jack Steinberger, մայիսի 25, 1921[1][2][3], Բադ Կիսինգեն, Բավարիա - դեկտեմբերի 12, 2020[4], Ժնև, Շվեյցարիա), ամերիկացի ֆիզիկոս-փորձարար, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր[11] (1988)։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ջեք Շտեյնբերգերը ծնվել է Գերմանիայում 1921 թվականին։ 13 տարեկանում գաղթել է ԱՄՆ։ 1942 թվականին ավարտել է Չիկագոյի համալսարանի քիմիայի բաժինը, այնուհետև միացել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական համալսարանի ազդանշանային կորպուսին։ 1946 թվականին վերադարձել է Չիկագոյի համալսարան՝ ուսանելով Էդվար Թելերին և Էնրիկո Ֆերմիին[12]։
1967 թվականից Հոյդելբուրգի, 1969 թվականից՝ Ամերիկյան ակադեմիաների անդամ է։
1988 թվականին Լեոն Լեդերմանի և Մելվին Շվարցի հետ արժանացել է Նոբելյան մրցանակի ֆիզիկայի գծով` տիեզերքում գոյություն ունեցող ամենախորհրդավոր տարրական մասնիկների` երկու տիպերի հայտնագործության և ուսումնասիրման համար։
Գործունեություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Շտեյնբերգերի հետազոտությունները նվիրված են մյուոնային ու պիոնային և տարրական մասնիկների ֆիզիկային։ 1950-1952 թվականներին Վ. Պանովսկու հետ առաջինն է չափել պիոնների սպինը և զույգությունը, հուսալիորեն հաստատել է չեզոք պիոնի գոյությունը։
1962 թվականին Լեոն Լեդրմանի և Մելվին Շվարցի հետ փորձով հաստատել է էլեկտրոնային նեյտրինոյի և մյուոնային նեյտրինոյի գոյությունը։
Լեդերմանի, Շվարցի և Շտեյնբերգերի հայտնագործությունը նշանակալից ավանդ է տարրական մասնիկների և բարձր էներգիաների ֆիզիկայի բնագավառում և էապես հարստացնում է տարրական կոչվող մասնիկների վերաբերյալ պատկերացումների շրջանակը։ Նրանք բացահայտել են նեյտրինոների ամենախորհրդավոր և առեղծվածային մասնիկների՝ նեյտրոնոների տիեզերական տարածվածությունը, հատկությունները, մասնավորապես բացահայտել են բոզոնների հատկությունները որպես թույլ փոխազդեցությունների կրողներ[13][14]։
Պարգևներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Նոբելյան մրցանակ (1988)
- Մարդասիրության միջազգային ակադեմիայի դափնեկիր
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 Encyclopædia Britannica
- 1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
- 1 2 verschiedene Autoren Historische Lexikon der Schweiz, Dictionnaire historique de la Suisse, Dizionario storico della Svizzera (գերմ.) — Bern: 1998.
- 1 2 https://www.mainpost.de/regional/bad-kissingen/erinnerungen-an-einen-besonderen-kissinger-art-10542391
- ↑ (unspecified title) — doi:10.5281/ZENODO.18315206
- ↑ www.ae-info.org
- ↑ The Nobel Prize in Physics 1988 — Nobel Foundation.
- ↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019.
- ↑ http://www.univ-bpclermont.fr/article2576.html
- ↑ Journal officiel de la République française, Journal officiel de la République française. Document administratif (ֆր.) — 1868. — ISSN 0242-6773
- ↑ Նոբելյան մրցանակակիրներ ֆիզիկայից, 1988
- ↑ Ջեք Շտեյնբերգեր, կենսագրական
- ↑ Ջեք Շտեյնբերգեր և մյուոն-նեուտրինո
- ↑ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ 1901-2000, Պավել Ծատուրյան, Երևան, 2007.
| Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջեք Շտեյնբերգեր» հոդվածին։ |
| ||||||||||||||||
- Մայիսի 25 ծնունդներ
- 1921 ծնունդներ
- Դեկտեմբերի 12 մահեր
- 2020 մահեր
- Ժնև քաղաքում մահացածներ
- Կոլումբիայի համալսարանի աշխատակազմ
- Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
- Եվրոպական ակադեմիայի անդամներ
- ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
- Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ
- Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ
- Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
- Գիտնականներ այբբենական կարգով
- Անձինք այբբենական կարգով
- Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
- Ամերիկացի աթեիստներ
- Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
- Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
- Գերմանացի աթեիստներ
- Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
- Գերմանացի ֆիզիկոսներ
- Գերմանիայի հրեաներ
- Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
- Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
- Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
- Շվեյցարացի ֆիզիկոսներ
- Փորձարարական ֆիզիկոսներ
- Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
- Երկարակյացներ