Jump to content

Ջեք Շտեյնբերգեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ջեք Շտեյնբերգեր
անգլ.՝ Jack Steinberger
Ծնվել էմայիսի 25, 1921(1921-05-25)[1][2][3]
Բադ Կիսինգեն, Բավարիա
Մահացել էդեկտեմբերի 12, 2020(2020-12-12)[4] (99 տարեկան)
Ժնև, Շվեյցարիա
Քաղաքացիություն Գերմանիա,  ԱՄՆ և  Շվեյցարիա
Դավանանքաթեիզմ
Մասնագիտությունֆիզիկոս և համալսարանի դասախոս
Հաստատություն(ներ)Կոլումբիայի համալսարան, CERN և Կալիֆոռնիայի համալսարան, Բերքլի
Գործունեության ոլորտֆիզիկա
ԱնդամակցությունԼինչեի ազգային ակադեմիա[5], Հայդելբերգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Եվրոպական ակադեմիա[6] և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերՉիկագոյի համալսարան, Իլինոյսի տեխնոլոգիայի ինստիտուտ և New Trier High School?
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն և անգլերեն
Գիտական ղեկավարԷդվարդ Թելեր
Եղել է գիտական ղեկավարՄելվին Շվարց
Պարգևներ
Երեխա(ներ)Ned Steinberger? և Julia K. Steinberger?
 Jack Steinberger Վիքիպահեստում

Ջեք Շտեյնբերգեր (անգլ.՝ Jack Steinberger, մայիսի 25, 1921(1921-05-25)[1][2][3], Բադ Կիսինգեն, Բավարիա - դեկտեմբերի 12, 2020(2020-12-12)[4], Ժնև, Շվեյցարիա), ամերիկացի ֆիզիկոս-փորձարար, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր[11] (1988

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջեք Շտեյնբերգերը ծնվել է Գերմանիայում 1921 թվականին։ 13 տարեկանում գաղթել է ԱՄՆ։ 1942 թվականին ավարտել է Չիկագոյի համալսարանի քիմիայի բաժինը, այնուհետև միացել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական համալսարանի ազդանշանային կորպուսին։ 1946 թվականին վերադարձել է Չիկագոյի համալսարան՝ ուսանելով Էդվար Թելերին և Էնրիկո Ֆերմիին[12]։
1967 թվականից Հոյդելբուրգի, 1969 թվականից՝ Ամերիկյան ակադեմիաների անդամ է։

1988 թվականին Լեոն Լեդերմանի և Մելվին Շվարցի հետ արժանացել է Նոբելյան մրցանակի ֆիզիկայի գծով` տիեզերքում գոյություն ունեցող ամենախորհրդավոր տարրական մասնիկների` երկու տիպերի հայտնագործության և ուսումնասիրման համար։

Գործունեություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շտեյնբերգերի հետազոտությունները նվիրված են մյուոնային ու պիոնային և տարրական մասնիկների ֆիզիկային։ 1950-1952 թվականներին Վ. Պանովսկու հետ առաջինն է չափել պիոնների սպինը և զույգությունը, հուսալիորեն հաստատել է չեզոք պիոնի գոյությունը։
1962 թվականին Լեոն Լեդրմանի և Մելվին Շվարցի հետ փորձով հաստատել է էլեկտրոնային նեյտրինոյի և մյուոնային նեյտրինոյի գոյությունը։
Լեդերմանի, Շվարցի և Շտեյնբերգերի հայտնագործությունը նշանակալից ավանդ է տարրական մասնիկների և բարձր էներգիաների ֆիզիկայի բնագավառում և էապես հարստացնում է տարրական կոչվող մասնիկների վերաբերյալ պատկերացումների շրջանակը։ Նրանք բացահայտել են նեյտրինոների ամենախորհրդավոր և առեղծվածային մասնիկների՝ նեյտրոնոների տիեզերական տարածվածությունը, հատկությունները, մասնավորապես բացահայտել են բոզոնների հատկությունները որպես թույլ փոխազդեցությունների կրողներ[13][14]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 Encyclopædia Britannica
  2. 1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.)F.A. Brockhaus, 1796.
  3. 1 2 verschiedene Autoren Historische Lexikon der Schweiz, Dictionnaire historique de la Suisse, Dizionario storico della Svizzera (գերմ.)Bern: 1998.
  4. 1 2 https://www.mainpost.de/regional/bad-kissingen/erinnerungen-an-einen-besonderen-kissinger-art-10542391
  5. (unspecified title)doi:10.5281/ZENODO.18315206
  6. www.ae-info.org
  7. The Nobel Prize in Physics 1988Nobel Foundation.
  8. Table showing prize amountsNobel Foundation, 2019.
  9. http://www.univ-bpclermont.fr/article2576.html
  10. Journal officiel de la République française, Journal officiel de la République française. Document administratif (ֆր.) — 1868. — ISSN 0242-6773
  11. Նոբելյան մրցանակակիրներ ֆիզիկայից, 1988
  12. Ջեք Շտեյնբերգեր, կենսագրական
  13. Ջեք Շտեյնբերգեր և մյուոն-նեուտրինո
  14. Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ 1901-2000, Պավել Ծատուրյան, Երևան, 2007.
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջեք Շտեյնբերգեր» հոդվածին։