Հանես Ալֆվեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հանես Ալֆվեն
շվեդերեն՝ Hannes Alfvén
YoungAlfven.jpg
Ծնվել էմայիսի 30, 1908(1908-05-30)[1][2][3][…]
Norrköping, Շվեդիա[4]
Մահացել էապրիլի 2, 1995(1995-04-02)[1][5][2][…] (86 տարեկան)
Դանդերյուդ, Դանդերյուդ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[4]
ԳերեզմանԴյուրսհոլմի գերեզմանոց[6][7]
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա[4]
Ազգությունշվեդ
Դավանանքաթեիզմ
Մասնագիտությունֆիզիկոս, աստղագետ, աստղաֆիզիկոս, ճարտարագետ, համալսարանի դասախոս, էլեկտրիկ-ինժեներ և գիտաֆանտաստիկ գրող
Հաստատություն(ներ)Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտ[5][8], Ուփսալայի համալսարան[9] և Կալիֆոռնիայի համալսարան[10]
Գործունեության ոլորտֆիզիկա
ԱնդամակցությունՇվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Թագավորական շվեդական ճարտարագիտական գիտությունների ակադեմիա, Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Էլեկտրական և Էլեկտրոնիկական ճարտարագետների ինստիտուտ, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերՈւփսալայի համալսարան (1934)[5][11]
Տիրապետում է լեզուներինշվեդերեն[1] և անգլերեն
Գիտական ղեկավարԿարլ Սիգբան
Կարլ Վիլհելմ Օզեն
Ինչով է հայտնիՄագնիսահիդրոդինամիկա, Ալֆվենի ալիք
Պարգևներ
Ամուսին(ներ)Kerstin Alfvén?[16]
Երեխա(ներ)Ինգեր Ալֆվեն և Gösta Alfvén?
ՀայրՅոհանես Ալֆվեն[17]
ՄայրԱննա-Կլարա Ռոմանուս-Ալֆվեն[17]
Commons-logo.svg Hannes Alfvén Վիքիպահեստում

Հանես Օլոֆ Գոստա Ալֆվեն (շվեդերեն՝ Hannes Olof Gösta Alfvén [alˈveːn], մայիսի 30, 1908(1908-05-30)[1][2][3][…], Norrköping, Շվեդիա[4] - ապրիլի 2, 1995(1995-04-02)[1][5][2][…], Դանդերյուդ, Դանդերյուդ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[4])՝ շվեդացի էլեկտրատեխնիկ։ Ստոկհոլմի թագավորական ԳԱ անդամ։ ԽՍՀՍ ԳԱ արտասահմանյան անդամ (1958 թվականից)։ Էլեկտրադինամիկայի ոլորտում իր աշխատանքների համար 1970 թվականին արժանացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի[18]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է մայիսի 5-ին, Նորլեպինգում (Շվեդիա1940 թվականից Ստոկհոլմի թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտի էլեկտրոնիկայի, իսկ 1963 թվականից՝ պլազմայի ֆիզիկայի ամբիոնների պրոֆեսոր։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են տիեզերական ճառագայթմանը և էլեկտրադինամիկային։ Ալվենը հայտնագործել է նոր էլեկտրադինամիկական ալիքներ (հայտնի են ալվենյան ալիքներ անունով)։ Դասակարգել է էլեկտրադինամիկական ալիքները, որոնք այժմ կոչվում է Ալֆվենի ալիքներ։

Ալվենի հետազոտությունները մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում բարձր ջերմաստիճանային պլազմայի ֆիզիկայի և ջերմամիջուկային սինթեզի բնագավառում։ Նրա ղեկավարությամբ աշխատանքներ են տարվում տիեզերական մագնիսացված պլազմայում, այդ թվում և Երկրի մագնիսային ոլորտում և «պեկուլյար» գալակտիկաների պլազմայում ընթացող, պրոցեսների մոդելավորման ուղղությամբ։ Զարգացրել է հյուսիսափայլերի, գեոմագնիսական փոթորիկների արեգակնային համակարգի ծագման տեսությունը։ Ալֆվենը հետազոտությունները նպաստել են բևեռափայլի, Վան Ալենի ճառագայթային գոտիի, երկրի մագնիսական դաշտում մագնիսական փոթորիկների, երկրային մագնիսասֆերայի և Ծիր կաթին գալակտիկայում պլազայի դինամկայի նկարագրմանը։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մագնիսական հիդրոդինամիկայի ստեղծման համար 1970 թվականին արժանացել է նոբելյան մրցանակի։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 Norrköpings S:t Olai kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker. Huvudserien, SE/VALA/00273/C I/17 (1905-1910), bildid: 80001061_00322
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Sveriges dödbok 1830–2020 (швед.) — 8 — Sveriges Släktforskarförbund, 2021.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 5,9 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  6. Hannes* Olov Gösta AlfvénFinnGraven.se.
  7. http://www.svenskagravar.se/gravsatt/106008364
  8. https://royalsocietypublishing.org/doi/abs/10.1098/rsbm.1998.0001 — P. 8.
  9. https://royalsocietypublishing.org/doi/abs/10.1098/rsbm.1998.0001 — P. 6.
  10. https://royalsocietypublishing.org/doi/abs/10.1098/rsbm.1998.0001 — P. 10.
  11. https://royalsocietypublishing.org/doi/abs/10.1098/rsbm.1998.0001 — P. 4—5.
  12. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1970/
  13. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  14. http://www.ras.ru/win/db/award_dsc.asp?P=id-1.ln-ru
  15. List of Royal Society Fellows 1660-2007Royal Society. — P. 8.
  16. https://www.myheritage.cat/names/kerstin_alfv%C3%A9n
  17. 17,0 17,1 Hannes Olof Gösta, f. 1908 i Sankt Olai Norrköping Östergötlands län, Fil. kand. (швед.)Riksarkivet.
  18. Նոբելյան մրցանակի պաշտոնական կայք
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 191 CC-BY-SA-icon-80x15.png