Հանես Ալֆվեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հանես Ալֆվեն
շվեդ.՝ Hannes Alfvén
YoungAlfven.jpg
Ծնվել էմայիսի 30, 1908(1908-05-30)[1][2][3][4][5][6][7]
Նորչյոպինգ, Էստերգյոտլանդ, Շվեդիա[8]
Մահացել էապրիլի 2, 1995(1995-04-02)[1][9][2][10][4][5][6][7] (86 տարեկանում)
Յուրսհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[8]
ԳերեզմանԴյուրսհոլմի գերեզմանոց[11]
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա
Ազգությունշվեդ
Դավանանքաթեիզմ
Մասնագիտությունֆիզիկոս, աստղագետ, աստղաֆիզիկոս, ճարտարագետ, համալսարանի պրոֆեսոր, էլեկտրիկ-ինժեներ և գիտաֆանստաստիկ գրող
Հաստատություն(ներ)Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտ, Ուփսալայի համալսարան և Կալիֆոռնիայի համալսարան
Գործունեության ոլորտֆիզիկա
ԱնդամակցությունՇվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Թագավորական շվեդական ճարտարագիտական գիտությունների ակադեմիա, Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Էլեկտրական և Էլեկտրոնիկական ճարտարագետների ինստիտուտ, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերՈւփսալայի համալսարան և Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Գիտական աստիճանպրոֆեսոր
Տիրապետում է լեզուներինշվեդերեն[1]
Գիտական ղեկավարԿարլ Սիգբան
Կարլ Վիլհելմ Օզեն
Ինչով է հայտնիՄագնիսահիդրոդինամիկա, Ալֆվենի ալիք
Պարգևներֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[12][13] Փոլհեմի անվան մրցանակ Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան մեծ ոսկե մեդալ[14] Թագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալ Դիրաքի արծաթե մեդալ տեսական ֆիզիկայի բնագավառում ունեցած հաջողությունների համար Բյորկենի մրցանակ Ուիլյամ Բոուիի մեդալ Ֆրանկլինի մեդալ IEEE անդամ Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
Երեխա(ներ)Ինգեր Ալֆվեն
ՀայրՅոհանես Ալֆվեն
ՄայրԱննա-Կլարա Ռոմանուս-Ալֆվեն
Hannes Alfvén Վիքիպահեստում


Հանես Օլոֆ Գոստա Ալֆվեն (շվեդ.՝ Hannes Olof Gösta Alfvén [alˈveːn], մայիսի 30, 1908(1908-05-30)[1][2][3][4][5][6][7], Նորչյոպինգ, Էստերգյոտլանդ, Շվեդիա[8] - ապրիլի 2, 1995(1995-04-02)[1][9][2][10][4][5][6][7], Յուրսհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[8])՝ շվեդացի էլեկտրատեխնիկ։ Ստոկհոլմի թագավորական ԳԱ անդամ։ ԽՍՀՍ ԳԱ արտասահմանյան անդամ (1958 թվականից)։ Էլեկտրադինամիկայի ոլորտում իր աշխատանքների համար 1970 թվականին արժանացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի[15]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է մայիսի 5-ին, Նորլեպինգում (Շվեդիա1940 թվականից Ստոկհոլմի թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտի էլեկտրոնիկայի, իսկ 1963 թվականից՝ պլազմայի ֆիզիկայի ամբիոնների պրոֆեսոր։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են տիեզերական ճառագայթմանը և էլեկտրադինամիկային։ Ալվենը հայտնագործել է նոր էլեկտրադինամիկական ալիքներ (հայտնի են ալվենյան ալիքներ անունով)։ Դասակարգել է էլեկտրադինամիկական ալիքները, որոնք այժմ կոչվում է Ալֆվենի ալիքներ։

Ալվենի հետազոտությունները մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում բարձր ջերմաստիճանային պլազմայի ֆիզիկայի և ջերմամիջուկային սինթեզի բնագավառում։ Նրա ղեկավարությամբ աշխատանքներ են տարվում տիեզերական մագնիսացված պլազմայում, այդ թվում և Երկրի մագնիսային ոլորտում և «պեկուլյար» գալակտիկաների պլազմայում ընթացող, պրոցեսների մոդելավորման ուղղությամբ։ Զարգացրել է հյուսիսափայլերի, գեոմագնիսական փոթորիկների արեգակնային համակարգի ծագման տեսությունը։ Ալֆվենը հետազոտությունները նպաստել են բևեռափայլի, Վան Ալենի ճառագայթային գոտիի, երկրի մագնիսական դաշտում մագնիսական փոթորիկների, երկրային մագնիսասֆերայի և Ծիր կաթին գալակտիկայում պլազայի դինամկայի նկարագրմանը։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մագնիսական հիդրոդինամիկայի ստեղծման համար 1970 թվականին արժանացել է նոբելյան մրցանակի։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 Norrköpings S:t Olai kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker. Huvudserien, SE/VALA/00273/C I/17 (1905-1910), bildid: 80001061_00322
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Munzinger-Archiv — 1913.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Brockhaus Enzyklopädie
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Czech National Authority Database
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #117761109 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  9. 9,0 9,1 9,2 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  10. 10,0 10,1 10,2 SNAC — 2010.
  11. Hannes* Olov Gösta AlfvénFinnGraven.se.
  12. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1970/
  13. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  14. http://www.ras.ru/win/db/award_dsc.asp?P=id-1.ln-ru
  15. Նոբելյան մրցանակի պաշտոնական կայք
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png