Հանես Ալֆվեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հանես Ալֆվեն
շվեդերեն՝ Hannes Alfvén
YoungAlfven.jpg
Ծնվել էմայիսի 30, 1908(1908-05-30)[1][2][3][…]
Norrköping, Շվեդիա[4]
Մահացել էապրիլի 2, 1995(1995-04-02)[1][5][2][…] (86 տարեկան)
Դանդերյուդ, Դանդերյուդ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[4]
ԳերեզմանԴյուրսհոլմի գերեզմանոց[6][7]
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա[4]
Դավանանքաթեիզմ
Մասնագիտությունֆիզիկոս, աստղագետ, աստղաֆիզիկոս, ճարտարագետ, համալսարանի դասախոս, էլեկտրիկ-ինժեներ և գիտաֆանտաստիկ գրող
Հաստատություն(ներ)Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտ[5][8], Ուփսալայի համալսարան[9] և Կալիֆոռնիայի համալսարան[10]
Գործունեության ոլորտֆիզիկա
ԱնդամակցությունՇվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Թագավորական շվեդական ճարտարագիտական գիտությունների ակադեմիա, Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Էլեկտրական և Էլեկտրոնիկական ճարտարագետների ինստիտուտ, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերՈւփսալայի համալսարան (1934)[5][11]
Տիրապետում է լեզուներինշվեդերեն[1] և անգլերեն
Գիտական ղեկավարԿարլ Սիգբան
Կարլ Վիլհելմ Օզեն
Ինչով է հայտնիՄագնիսահիդրոդինամիկա, Ալֆվենի ալիք
Պարգևներ
Ամուսին(ներ)Kerstin Alfvén?[16]
Երեխա(ներ)Ինգեր Ալֆվեն և Gösta Alfvén?
ՀայրՅոհանես Ալֆվեն[17]
ՄայրԱննա-Կլարա Ռոմանուս-Ալֆվեն[17]
Commons-logo.svg Hannes Alfvén Վիքիպահեստում

Հանես Օլոֆ Գոստա Ալֆվեն (շվեդերեն՝ Hannes Olof Gösta Alfvén [alˈveːn], մայիսի 30, 1908(1908-05-30)[1][2][3][…], Norrköping, Շվեդիա[4] - ապրիլի 2, 1995(1995-04-02)[1][5][2][…], Դանդերյուդ, Դանդերյուդ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[4])՝ շվեդացի էլեկտրատեխնիկ։ Ստոկհոլմի թագավորական ԳԱ անդամ։ ԽՍՀՍ ԳԱ արտասահմանյան անդամ (1958 թվականից)։ Էլեկտրադինամիկայի ոլորտում իր աշխատանքների համար 1970 թվականին արժանացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի[18]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է մայիսի 5-ին, Նորլեպինգում (Շվեդիա1940 թվականից Ստոկհոլմի թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտի էլեկտրոնիկայի, իսկ 1963 թվականից՝ պլազմայի ֆիզիկայի ամբիոնների պրոֆեսոր։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են տիեզերական ճառագայթմանը և էլեկտրադինամիկային։ Ալվենը հայտնագործել է նոր էլեկտրադինամիկական ալիքներ (հայտնի են ալվենյան ալիքներ անունով)։ Դասակարգել է էլեկտրադինամիկական ալիքները, որոնք այժմ կոչվում է Ալֆվենի ալիքներ։

Ալվենի հետազոտությունները մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում բարձր ջերմաստիճանային պլազմայի ֆիզիկայի և ջերմամիջուկային սինթեզի բնագավառում։ Նրա ղեկավարությամբ աշխատանքներ են տարվում տիեզերական մագնիսացված պլազմայում, այդ թվում և Երկրի մագնիսային ոլորտում և «պեկուլյար» գալակտիկաների պլազմայում ընթացող, պրոցեսների մոդելավորման ուղղությամբ։ Զարգացրել է հյուսիսափայլերի, գեոմագնիսական փոթորիկների արեգակնային համակարգի ծագման տեսությունը։ Ալֆվենը հետազոտությունները նպաստել են բևեռափայլի, Վան Ալենի ճառագայթային գոտիի, երկրի մագնիսական դաշտում մագնիսական փոթորիկների, երկրային մագնիսասֆերայի և Ծիր կաթին գալակտիկայում պլազայի դինամկայի նկարագրմանը։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մագնիսական հիդրոդինամիկայի ստեղծման համար 1970 թվականին արժանացել է նոբելյան մրցանակի։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 Norrköpings S:t Olai kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker. Huvudserien, SE/VALA/00273/C I/17 (1905-1910), bildid: 80001061_00322
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Sveriges dödbok 1830–2020 (швед.)Sveriges Släktforskarförbund, 2021.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 5,9 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  6. Hannes* Olov Gösta AlfvénFinnGraven.se.
  7. http://www.svenskagravar.se/gravsatt/106008364
  8. https://royalsocietypublishing.org/doi/abs/10.1098/rsbm.1998.0001 — P. 8.
  9. https://royalsocietypublishing.org/doi/abs/10.1098/rsbm.1998.0001 — P. 6.
  10. https://royalsocietypublishing.org/doi/abs/10.1098/rsbm.1998.0001 — P. 10.
  11. https://royalsocietypublishing.org/doi/abs/10.1098/rsbm.1998.0001 — P. 4—5.
  12. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1970/
  13. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  14. http://www.ras.ru/win/db/award_dsc.asp?P=id-1.ln-ru
  15. List of Royal Society Fellows 1660-2007Royal Society. — P. 8.
  16. https://www.myheritage.cat/names/kerstin_alfv%C3%A9n
  17. 17,0 17,1 Hannes Olof Gösta, f. 1908 i Sankt Olai Norrköping Östergötlands län, Fil. kand. (швед.)Riksarkivet.
  18. Նոբելյան մրցանակի պաշտոնական կայք
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 191 CC BY-SA icon 80x15.png