Յուջին Վիգներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Յուջին Վիգներ
հունգ.՝ Jenő Pál Wigner
անգլ.՝ Eugene Wigner
Wigner.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 17, 1902(1902-11-17)[1][2][3][4][5][6]
Բուդապեշտ, Հունգարիա
Մահացել է հունվարի 1, 1995(1995-01-01)[7][3][4][5][6] (92 տարեկանում)
Փրինսթոն, Մերսեր շրջան, Նյու Ջերսի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[8]
բնական մահով
Գերեզման Նյու Ջերսի
Քաղաքացիություն Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg Ավստրո-Հունգարիա
Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[9][10]
Ազգություն հրեա և հունգարացիներ
Դավանանք Apostasy in Catholicism
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, համալսարանի պրոֆեսոր և ֆիզիկոս տեսաբան
Հաստատություն(ներ) Փրինսթոնի համալսարան, Բեռլինի տեխնիկական համալսարան և Վիսկոնսինի համալսարան Մեդիսոնում
Գործունեության ոլորտ ֆիզիկա
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[11], Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիա[11], Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն[11] և Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա
Ալմա մատեր Fasori Gimnázium և Բեռլինի տեխնիկական համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն[2]
Գիտական ղեկավար Michael Polanyi
Եղել է գիտական ղեկավար Ջոն Բարդին[12] և Վիկտոր Վայսկոպֆ[13]
Պարգևներ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[14][15] Մաքս Պլանկի անվան մեդալ Էնրիկո Ֆերմի պարգև Ալբերտ Այնշտայնի պարգև Ազգային գիտական մեդալ Wigner Medal Josiah Willard Gibbs Lectureship Ֆրանկլինի մեդալ Richtmyer Memorial Award և Fellow of the American Physical Society
Ստորագրություն
Eugene wigner sig.jpg
Eugene Wigner Վիքիպահեստում

Յուջին Պոլ Վիգներ Էուգեն Պոլ Վիգներ (հունգ.՝ Jenő Pál Wigner, անգլ.՝ Eugene Paul "E. P." Wigner, նոյեմբերի 17, 1902(1902-11-17)[1][2][3][4][5][6], Բուդապեշտ, Հունգարիա - հունվարի 1, 1995(1995-01-01)[7][3][4][5][6], Փրինսթոն, Մերսեր շրջան, Նյու Ջերսի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[8]), ամերիկյան ֆիզիկոս-տեսաբան, ծագումով՝ հունգարացի։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավարտել է Բեռլինի բարձրագույն տեխնիկական ուսումնարանը (19251930 թ. տեղափոխվել է ԱՄՆ, 1938 թվականից՝ Փրինսթոնի համալսարանի պրոֆեսոր։ Աշխատանքները վերաբերում են քվանտային մեխանիկային ու էլեկտրադինամիկային, միջուկային ֆիզիկային և տարրական մասնիկների ֆիզիկային։ Առաջիններից մեկն է կիրառել խմբերի տեսության մեթոդները և սիմետրիայի հիմնարար սկզբունքները քվանտային մեխանիկայում, տարրական մասնիկների տեսության մեջ և միջուկային ֆիզիկայում։ 1936 թ. ամերիկացի ֆիզիկոս Դ․ Բրեյթի հետ առաջարկել է միջուկային ռեակցիաների դիսպերսիոն բանաձևը։ 1942-45 թթ. մասնակցել է Չիկագոյում առաջին միջուկային ռեակտորի նախագծմանը։ «Ատոմը խաղաղության համար» մրցանակ (1960)։ Նոբելյան մրցանակ (1963

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #119134047 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Nationalencyklopedin — 1999.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  7. 7,0 7,1 7,2 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/643423/Eugene-Paul-Wigner
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.atomicarchive.com/Bios/Wigner.shtml
  9. http://www.nytimes.com/1995/01/04/obituaries/eugene-wigner-92-quantum-theorist-who-helped-usher-in-atomic-age-dies.html
  10. http://www.nytimes.com/1998/03/20/world/budapest-journal-hungarian-fingerprints-all-over-the-20th-century.html
  11. 11,0 11,1 11,2 NNDB — 2002.
  12. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  13. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  14. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1963/
  15. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/


Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 423 CC-BY-SA-icon-80x15.png