Բուդապեշտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Բուդապեշտ
Budapest
Դրոշ Զինանշան
Flag of Budapest (2011-).svg Coa Hungary Town Budapest big.svg

BudapestDSCN3917.JPG
Կոորդինատներ: 47°31′0″ հս․ լ. 19°5′0″ ավ. ե. / 47.51667° հս․. լ. 19.08333° ավ. ե. / 47.51667; 19.08333
Երկիր Հունգարիա Հունգարիա
Հունգարիա Բուդապեշտ
Քաղաքապետ Իշտվան Տառլոշ
Մակերես 525,16 կմ²
ԲԾՄ 102 մ
Բնակչություն 1 702 297 մարդ (2008)
Խտություն 3242 մարդ/կմ²
Ազգային կազմ Հունգարներ, ռումիններ, գերմանացիներ, սլովակներ, հայեր, հրեաներ
Կրոնական կազմ Կաթոլիկություն, բողոքականություն, աթեիզմ, Հայ Առաքելական եկեղեցի, հուդայականություն, ուղղափառություն, իսլամ
Ժամային գոտի UTC+1, ամառը UTC+2
Հեռախոսային կոդ +36 1
Փոստային ինդեքս 1011-1239
Փոստային ինդեքսներ 1011–1239[1]
Պաշտոնական կայք budapest.hu
##Բուդապեշտ (Հունգարիա)
Red pog.png

Բուդապեշտը Հունգարիայի մայրաքաղաքն է։ Ունի 1,7 միլիոն բնակիչ, իսկ քաղաքամերձ բնակավայրերի հետ միասին՝ 2,5 միլիոն։ Բուդապեշտը Հունգարիայի քաղաքական, առևտրային, երթևեկային և մշակութային կետրոնն է։ Դանուբ գետը բաժանում է քաղաքը երկու հիմնական մասի. Բուդա (արևմտյան մաս) և Պեշտ (արևելյան մաս)։ Բուդան լեռնոտ և անտառաշատ է, մինչ Պեշտը մաս է կազմում Հունգարիայի Մեծ Հարթավայրի։ Բուդապեշտը Եվրոպական Միության իններորդ բազմամարդ քաղաքն է։

Բուդայի տարածքում ապրել են Ք.ա. 5-րդ դարից կելտեր։ Հռոմեացիները նվաճել են կելտերի բնակավայրերը և ստեղծել են Աքվինկում (լատիներեն՝ Aquincum) քաղաքը, ինչը Հռոմեական կայսրության կարևորագույն քաղաքներից մեկն էր (Ք.հ. 1-5 դդ.)։ Հունգարները 9-րդ դարից են հաստատվել տարածքում։ Բուդայի ամրոցը հիմնվել է Բելա Դ թագավորի կողմից, իսկ Մաթիաս թագավորի օրոք դարձել է միջազգային ռենեսանսային կենտրոն։ 16-17-րդ դարերում թուրքերի լծի տակ էր գտնվում, 18-19 դարերում նորից ծաղկում էր ապրում։ 1873 թվականին Բուդա, Պեշտ և Օբուդա («Հին Բուդա») քաղաքները միացան, այդ ժամանակվանից ամբողջ բնակավայրը կոչվում է Բուդապեշտ։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի է հռոմեական ժամանակներից՝ Աքվինկում անունով։ Բաղկացած է պատմականորեն ձևավորված երեք մասից՝ Պեշտից, Բուդաից և Օբուգայից (հայտնի է 1148 թվականից), որոնք 1872 թվականին միավորվել են և ստացել Բուդապեշտ անունը։

Ենթադրում են, որ «Բուդա» և «Պեշտ» անվանումներն ունեն սլավոնական ծագում․ Բուդա (Դանուբի աջ ափին) նշանակում է «խրճիթ» կամ «շինություն», իսկ Պեշտ (Դանուբի ձախ ափին)՝ «քարանձավ» կամ «օջախ»[2]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://www.budabox.hu/irsz.xls — -15T. Ստուգված է նոյեմբերի 15-ին 2015:
  2. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան, Աշխարհագրական անունների բառարան, «Լույս», Երևան, 1987: ISBN 5-545-00020-1

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սեչենյիի շղթայակապ կամուրջ


ԵՄ անդամ երկրների մայրաքաղաքներ Flag of Europe.svg

Աթենք  · Ամստերդամ · Բեռլին  · Բրատիսլավա  · Բրյուսել  · Բուդապեշտ  · Բուխարեստ  · Դուբլին  · Վալետա  · Վարշավա  · Վիենա  · Վիլնյուս  · Կոպենհագեն  · Լիսաբոն  · Լյուբլյանա · Լոնդոն · Լյուքսեմբուրգ  · Մադրիդ  · Նիկոսիա  · Փարիզ  · Պրահա  · Ռիգա · Հռոմ  · Սոֆիա  · Ստոկհոլմ  · Տալլին  · Հելսինկի