Ֆիլիպ Լենարդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆիլիպ Լենարդ
գերմ.՝ Philipp Lenard
Phillipp Lenard in 1900.jpg
Ծնվել էհունիսի 7, 1862(1862-06-07)[1][2][3][…]
Բրատիսլավա, Ավստրիական կայսրություն[4]
Մահացել էմայիսի 20, 1947(1947-05-20)[1][2][3][…] (84 տարեկան)
Մեսելհաուսեն, Lauda-Königshofen, Մայն Տաուբեր, Շտուտգարտի ադմինիստրատիվ օկրուգ, Բադեն-Վյուրթեմբերգ
ԳերեզմանՄեսելհաուսեն
ՔաղաքացիությունԳերմանիա և Flag of Hungary (1896-1915).svg Հունգարիայի թագավորություն
Մասնագիտությունֆիզիկոս, քաղաքական գործիչ, գյուտարար և համալսարանի դասախոս
Հաստատություն(ներ)Քրիստիան-Ալբերտի համալսարան, Հայդելբերգի համալսարան, Բուդապեշտի տեխնոլոգիայի և տնտեսագիտության համալսարան, Վրոցլավի համալսարան, Ախենի Ռեյնիշ-Վեստֆելիշեի տեխնիկական համալսարան և Բոննի համալսարան
Գործունեության ոլորտֆիզիկա
Պաշտոն(ներ)պրոֆեսոր
ԱնդամակցությունՊրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Գերմանական մշակույթի ռազմատենչ միություն, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Հայդելբերգի գիտությունների ակադեմիա և Գյոթեբորգի գիտությունների և գրականության թագավորական ակադեմիա
Ալմա մատերՀայդելբերգի համալսարան
Գիտական աստիճանդոկտորի աստիճան[5]
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[1] և հունգարերեն
Գիտական ղեկավարՌոբերտ Բունզեն[6] և Գեորգ Հերման Քվինկե
Եղել է գիտական ղեկավարՊոլ Հերց[7], Ուոլթեր Կոսսել[8], Կառլ Վիլհելմ Հաուսեր, Wilhelm Georg Weinreich?[9] և Walther Kossel?[9]
Պարգևներֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[10][11] ՆՍԳԲԿ ոսկե կուսակցական նշան Ռումֆորդի մեդալ Մատեուչի մեդալ և Ֆրանկլինի մեդալ
ԿուսակցությունՆացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցություն
Philipp Lenard Վիքիպահեստում

Ֆիլիպ Էդուարդ Անտոն ֆոն Լենարդ (գերմ.՝ Philipp Eduard Anton von Lenard, հունիսի 7, 1862(1862-06-07)[1][2][3][…], Բրատիսլավա, Ավստրիական կայսրություն[4] - մայիսի 20, 1947(1947-05-20)[1][2][3][…], Մեսելհաուսեն, Lauda-Königshofen, Մայն Տաուբեր, Շտուտգարտի ադմինիստրատիվ օկրուգ, Բադեն-Վյուրթեմբերգ), գերմանացի ֆիզիկոս։ Սովորել է Բուդապեշտի, Վիեննայի, Բեռլինի և Հայդելբերգի համալսարաններում։ Ֆիզիկայի պրոֆեսոր է եղել Բրեսլաուում (1894 թ.), Ախենում (1895 թ.), Հայդելբերգում (1896 թ., 1907-1931 թթ.), Քիլում (1898 թ.)։ 1909 թվականից եղել է Հայդելբերգի ռադիոլոգիական ինստիտուտի ղեկավարը։ Ուսումնասիրել է կաթոդային ճառագայթների բնույթը և դրանց հատկությունները (ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ, 1905 թ.)։ Հետազոտել է նաև ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման հատկությունները, ֆոտոէֆեկտի երևույթը, ֆոսֆորեսցենցման մեխանիզմը, մետաղների հատկությունները։

Հիտլերյան ռեժիմի օրոք գործակցել է նացիստներին։

Կենսագրություն և գիտական ​​նվաճումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլիպ Լենարդը ծնվել է Պրեսսբուրգում՝ Ավստրիայի կայսրությունում(այժմ ՝ Բրատիսլավա), 1862 թվականի հունիսի 7-ին։ 1722 թվականին Լենարդի ընտանիքին շնորհվեց ժառանգական ազնվականություն, որը, սակայն, 18-րդ դարի վերջից ի վեր, ընտանիքում չէր օգտագործվում։ Լենարդի ծնողները գերմանալեզու էին (Կարպաթական գերմանացիներ)[12]։ Նրա հայրը՝ Ֆիլիպ ֆոն Լենարդիսը (1812-1896), Պրեսբուրգում գինու վաճառական էր։ Մոր անունն էր Էնթոնի Բաուման (1831-1865)[13]։

1880 թվականին Լենարդը երկու կիսամյակի ընթացքում ուսումնասիրում է բնական գիտությունները, նախ՝ Բուդապեշտում, հետո՝ Վիեննայում[14]։ Դրանից հետո նա նախընտրում է աշխատել հոր Պրեսբուրգի գինու խանութում։ 1883-ին Լենարդը ուսումը շարունակում է Հեյդելբերգում՝ Հերման Քուինկեի և Ռոբերտ Բունսենի ղեկավարությամբ։ Հերման Հելմհոլցցի ղեկավարությամբ Բեռլինում մեկ կիսամյակի ընթացքում նա 1886 թվականին Հեյդելբերգում պաշտպանում է իր թեզը՝ «Թափվող կաթիլների տատանման մասին» թեմայով[15]։

Люминесцирующее насекомое на цветке.jpg

1887 թվականին նա կրկին աշխատում է Բուդապեշտում Լորան Էտվոսի օրոք՝ որպես ցուցարար[14]։ Աախենում, Բոննում, Բրեսլայում, Հեդելբերգում (1896-1898) և Կիլում (1898-1907) աշխատելուց հետո 1907-ին նա վերջնականապես վերադառնում է Հեյդելբերգի համալսարան՝ որպես Ֆիլիպ Լենարդ ինստիտուտի ղեկավար։ Այս ընթացքում նա շարունակում է լյումինեսցենցիայի ուսումնասիրությունները ։ Հաջորդ տասնամյակների ընթացքում, այս ուսումնասիրությունների հիման վրա, նա կգրի հիմնարար աշխատանքներ Լենարդի ֆոսֆորների լուսավորության մեխանիզմի վերաբերյալ։ 1905-ին Լենարդը դարձավ Շվեդիայի Գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամ, իսկ 1907-ին` Հունգարիայի Գիտությունների ակադեմիայի անդամ[14]։


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  4. 4,0 4,1 4,2 Czech National Authority Database
  5. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118779397 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  6. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  7. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  8. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  9. 9,0 9,1 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  10. The Nobel Prize in Physics 1905Nobel Foundation.
  11. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  12. Pöss, Ondrej Karpatskí Nemci // Naše národnostné menšiny / Myrtil Nagy. — Šamorín: Fórum inštitút pre výskum menšín, 2012. — С. 9—12. — ISBN 978-80-89249-57-2
  13. Neue deutsche biografie XIV, 1984 München
  14. 14,0 14,1 14,2 «Fizikai Szemle; ELEKTRON ÉS ÉTERFIZIKA: LÉNÁRD FÜLÖP (1862–1947)» (Hungarian)։ Hungarian Academy of Sciences, Physical Sciences Section։ 1997։ էջ 116։ «Written in Hungarian by the autobiography of the famous physicist: Philipp Lenard, Erinnerungen eines Naturwissenschaftlers, der Kaiserreich, Judenschaft und Hitler erlebt hat. Geschrieben September 1930 bis Mrz 1931» 
  15. «Lénárd Fülöp»։ Mek.iif.hu։ Վերցված է 2013-07-13 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png