Վիեննայի համալսարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիեննայի համալսարան
Uni Wien logo.gif
Wien - Universität (2).JPG
Տեսակհամալսարան
ԿարգախոսNeu. Seit 1365
Հիմնադրված էմարտի 12, 1365
ՀիմնադրիրՌուդոլֆ IV, Ալբրեխտ III Ավստրիացի և Լեոպոլդ III
Տիպհանրային
ՆախագահՀեինզ Էգել
ԿամպուսՔաղաքային
ԵրկիրԱվստրիա
ՏեղագրությունՎիեննա
ՀասցեԱվստրիա, Վիեննա
Կայքunivie.ac.at/en
Կոորդինատներ: 48°12′47.000000101588″ հս․ լ. 16°21′35.000000099202″ ավ. ե. / 48.21305555558377165° հս․. լ. 16.35972222224977912° ավ. ե. / 48.21305555558377165; 16.35972222224977912
University of Vienna Վիքիպահեստում

Վիեննայի համալսարան (գերմ.՝ Universität Wien, լատ.՝ Alma Mater Rudolphina Vindobonensis), Եվրոպայի հնագույն համալսարաններից։ Հիմնարել է Ռուդոլֆ IV կայսրը, 1365 թվականին։ Ունեցել է 4 ֆակուլտետ (ազատ արվեստների, իրավաբանական, բժշկական և աստվածաբանության)։ 15-17-րդ դարերի․ Վիեննայի համալսարանում իշխել են ճիզվիտները։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսից սկսվել է Վիեննայի համալսարանի ծաղկման շրջանը։

1848-1870 թվականներին հիմնադրվել է ներկայումս գործող ԴՀ հիմնարկների մեծ մասը, մտցվել են նոր առարկաներ, բացվել մի շարք ամբիոններ, փիլիսոփայության ֆակուլտետը դարձել է իդեալիստական փիլիսոփայական հոսանքների (պոզիտիվիզմ, էմպիրիոկրիտիցիզմ) կենտրոն։ 1920-ական թվականներին Վիեննայի համալսարանում կազմակերպվել է տրամաբանական պոզիտիվիստների Վիեննայի խմբակը։ Հատկապես մեծ հռչակ է վայելել (դեռևս 18-րդ դարից) բժշկական ֆակուլտետը, ուր 1902-1938 թվականաներին աշխատել է Զ․ Ֆըոյդը։ Վիեննայի համալսարանն ունի 5 ֆակուլտետ, աստղադիտարան, բուսաբանական այգի, գրադարան (հիմնվել է 1365 թվականին) և մի շարք ԴՀԻ-ներ։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիեննայի համալսարանի գրադարանը

Վիեննայի համալսարանը հիմնադրվել է 1365թ. մարտի 12 -ին, Ռուդոլֆ IV կայսեր և նրա եղբայրներ Ալբրեխտ III և Լեոպոլդ III կայսրերի կողմից: Alma Mater Rudolphina անվանումը համալսարանն ստացել է ի պատիվ իր հիմնադիրների: Պրագայի Կարլի և Կրակովի Յագելլոնի համալսարաններից հետո Վիեննայի համալսարանը համարվում է երրորդ ամենահին ԲՈՒՀ-ը Կենտրոնական Եվրոպայում, իսկ Գերմաներենով ուսուցանվող ԲՈՒՀ-երից ամենահինն է աշխարհում: Համալսարանի լիարժեք գործունեության համար անհրաժեշտ եղավ ևս քսան տարի: Ալբրեխտ III կայսրն ստիպված եղավ Սորբոնի համալսարանից հրավիրել պրոֆեսորա-դասախոսական մի խումբ, ինչպես նաև աջակցություն խնդրեց կաթոլիկ եկեղեցուց, որպեսզի համալսարանը լիարժեք գործի, իսկ հետագայում ավելացվեց նաև աստվածաբանական ֆակուլտետ: Արդյունքում՝ 1385թվականին բացվեց համալսարանի առաջին շենքը: Մինչև միջնադարի վերջը համալսարանն անընդհատ զարգանում էր, 1450թվականին համալսարանն ուներ շուրջ 6 000 ուսանողներ: Թուրքերի կողմից Վիեննայի անընդհատ պաշարումները մի քանի տասնամյակ անց հանգեցրին գրեթե ամբողջ համալսարանի փլուզմանը: Արդյունքն այն էր, որ մի քանի տարի շարունակ ուսանողների թիվը չէր անցնում 30 -ից:Համալսարանում բարեփոխումներ կատարվեցին միայն 1749 թ. Մայր Թերեզայի և Իոսիվ II կայսեր ջանքերի շնորհիվ: 1897թվականին կանայք առաջին անգամ իրավունք ստացան կրթություն ստանալ համալսարանում, սկզբում միայն փիլիսոփայության ֆակուլտետում: Մյուս ֆակուլտետները կանանց համար հասանելի դարձան միայն տարիներ հետո. 1900 թվականին՝ բժշկական ֆակուլտետը, [[1919]թվականին՝ իրավաբանական, 1923թ.՝ աստվածաբանական, իսկ 1946 թ՝ Կաթոլիկ-աստվածաբանական ֆակուլտետները: 1905թ. Էլիզե Ռիխտերը դարձավ այն առաջին կինը համալսարանի պատմության մեջ, ով ստացավ գիտությունների դոկտորի կոչում:

Համալսարանի հասցե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միջնադարում համալսարանը գտնվում էր Վիեննայի այսպես կոչված Stubenviertel (գերմանական Stubenviertel) թաղամասում: Վիեննայի համալսարանի այժմեան հիմնական շենքը կառուցվել է 1877-1884թթ.-ին Ringstrasse- ում՝ ճարտարապետ Գենրիխ ֆոն Ֆերստելի կողմից: Հիմնական շենքում ներկայումս գործում են ռեկտորի գրասենյակը, դեկանատների մեծ մասը, համալսարանի հիմնական գրադարանը, ինչպես նաև որոշ ինստիտուտներ: Մնացած ֆակուլտետներն ու բաժինները տեղակայված են Վիեննայի գրեթե վաթսուն մասերում: Համալսարանի հիմնական շենքից ոչ հեռու պահպանվում է այն կառույցը, որը նախկինում Վիեննա քաղաքի հիվանդանոցն էր:

Ֆակուլտետներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գլխավոր մուտքի աստիճաններ

Վիեննայի համալսարանը ուսանողներին առաջարկում է հետևյալ դասընթացները.

  • 54 բակալավրիատ ծրագրեր
  • 112 Մագիստրատուրայի ծրագրեր
  • 11 դոկտորական ծրագրեր

Նշանավոր շրջանավարտներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիեննայի համալսարանը համարվում է նաև ավստրիական տնտեսական դպրոցի օրրանը, որի շրջանավարտները վերապատրաստվել են և հետագայում դասավանդել համալսարանում: Նրանց թվին են պատկանում Կարլ Մենգերը, Էյգեն ֆոն Բյոմ-Բավերկը, Ֆրիդրիխ ֆոն Վիզերը, Լյուդվիգ Ֆոն Միզեսը, Ֆրիդրիխ ֆոն Խայեկը, Յոզեֆ Շումպետերը, Ադոլֆ Մուսսաֆիան:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 427 CC-BY-SA-icon-80x15.png