Սուբռահմանյան Չանդրասեկհար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Սուբռահմանյան Չանդրասեկհար
թամ.՝ சுப்பிரமணியன் சந்திரசேகர
Ծնվել է հոկտեմբերի 19, 1910(1910-10-19)[1][2][3][4]
Լահոր, Punjab, Բրիտանական Հնդկաստան, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Մահացել է օգոստոսի 21, 1995(1995-08-21)[1][2][3][4] (84 տարեկանում)
Չիկագո, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
բնական մահով
Քաղաքացիություն Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Ազգություն Tamil people
Դավանանք աթեիզմ
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս և աստղագետ
Հաստատություն(ներ) Չիկագոյի համալսարան
Գործունեության ոլորտ աստղաֆիզիկա
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա, American Astronomical Society[5], Բավարիական գիտությունների ակադեմիա և The World Academy of Sciences[6]
Ալմա մատեր Թրինիթի քոլեջ, Մադրասի համալսարան և Նախագայական քոլեջ
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն[1]
Գիտական ղեկավար Ռալֆ Ֆլաուեր
Եղել է գիտական ղեկավար Դոնալդ Էդվարդ Օստենբրոկ և Bimla Buti
Պարգևներ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Կոպլիի մեդալ Թագավորական մեդալ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[7][8] Հենրի Դրեյպերի մեդալ Հենրի Նորիս Ռասելի մրցանակ Թագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալ Ազգային գիտական մեդալ Karl Schwarzschild Medal Քեթրին Բրյուսի մեդալ Tomalla Foundation Josiah Willard Gibbs Lectureship Ռամֆորդի մրցանակ Alexander von Humboldt Fellow Padma Vibhushan in science & engineering Srinivasa Ramanujan Medal Gordon J. Laing Award Մարսել Գրոսմանի պարգև Richtmyer Memorial Award Մաթեմատիկական ֆիզիկայի Դենի Հայնեմանի մրցանակ[9] Ադամսի մրցանակ և Humboldt Prize
Ստորագրություն
Subrahmanyan Chandrasekhar signature.png
Subrahmanyan Chandrasekhar Վիքիպահեստում

Սուբռահմանյան Չանդրասեկհար (/ˌtʃʌndrəˈʃeɪkɑr/ անգլ.՝ Subrahmanyan Chandrasekhar, թամ.՝ சுப்பிரமணியன் சந்திரசேகர், հոկտեմբերի 19, 1910(1910-10-19)[1][2][3][4], Լահոր, Punjab, Բրիտանական Հնդկաստան, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - օգոստոսի 21, 1995(1995-08-21)[1][2][3][4], Չիկագո, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ), ամերիկյան ֆիզիկոս և աստղաֆիզիկոս։ Ազգությամբ հնդիկ, Չանդրասեկհարա Վենկատա Ռամանի՝ ֆիզիկայի նոբելյան մրցանակակրի զարմիկը։ Ավարտել է Մադրասի համալսարանը (19301933 թ. փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան է ստացել Քեմբրիջի համալսարանում, որտեղ և աշխատել է մինչև 1936 թ.։ 1936 թ. տեղափոխվել է ԱՄՆ (1953 թ. ընդունել է ամերիկյան հպատակություն) և 1937 թվականից աշխատել Ցերքի աստղադիտարանում ու դասավանդել Չիկագոյի համալսարանում (1942 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1944), Գիտությունների և արվեստների ամերիկյան ակադեմիայի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի անդամ։

Աշխատանքները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատանքները վերաբերում են աստղերի կառուցվածքին, մթնոլորտին ու դրանց դինամիկային, մաթեմատիկական ֆիզիկային։ Զարգացրել է սպիտակ թզուկների տեսությունը, որը կանխատեսում է դրանց զանգվածների սահմանի գոյությունը և տալիս աստղի զանգվածի ու շառավղի ունիվերսալ առնչությունը, վերջինս որոշում է աստղերի էվոլյուցիայի վերջնական փուլերը։ Հետազոտել է աստղային համակարգերի դինամիկան, ճառագայթային էներգիայի փոխանցումը աստղերի հարթ-զուգահեռ մթնոլորտներում։ Դիտարկել է հիդրոդինամիկական և հիդրոմագնիսական կայունության խնդիրները հարաբերականության ընդհանուր տեսության շրջանակներում։

1983 թ․ Ուիլյամ Ֆաուլերի հետ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ է ստացել աստղերի էվոլյուցիայի և կառուցվածքի մասին աշխատությունների համար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 668 CC-BY-SA-icon-80x15.png