Սուբռահմանյան Չանդրասեկհար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Սուբռահմանյան Չանդրասեկհար
թամ.՝ சுப்பிரமணியன் சந்திரசேகர
Subrahmanyan Chandrasekhar Exhibition - Science City - Kolkata 2011-01-07a.jpg
Ծնվել է հոկտեմբերի 19, 1910({{padleft:1910|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2][3]
Լահոր, Punjab, Բրիտանական Հնդկաստան, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Մահացել է օգոստոսի 21, 1995({{padleft:1995|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})[1][2][3] (84 տարեկանում)
Չիկագո, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Loco
Քաղաքացիություն Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Դավանանք աթեիզմ
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս և աստղագետ
Հաստատություն(ներ) Չիկագոյի համալսարան
Գործունեության ոլորտ աստղաֆիզիկա
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա և American Astronomical Society[4]
Ալմա մատեր Թրինիթի քոլեջ, Մադրասի համալսարան և Նախագայական քոլեջ
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն[5]
Գիտական ղեկավար Ռալֆ Ֆլաուեր
Եղել է գիտական ղեկավար Դոնալդ Էդվարդ Օստենբրոկ
Պարգևներ
Ստորագրություն
Subrahmanyan Chandrasekhar signature.png
Subrahmanyan Chandrasekhar Վիքիպահեստում

Սուբռահմանյան Չանդրասեկհար (/ˌtʃʌndrəˈʃeɪkɑr/ անգլ.՝ Subrahmanyan Chandrasekhar, թամ.՝ சுப்பிரமணியன் சந்திரசேகர், հոկտեմբերի 19, 1910({{padleft:1910|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2][3], Լահոր, Punjab, Բրիտանական Հնդկաստան, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - օգոստոսի 21, 1995({{padleft:1995|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})[1][2][3], Չիկագո, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ), ամերիկյան ֆիզիկոս և աստղաֆիզիկոս։ Ազգությամբ հնդիկ, Չանդրասեկհարա Վենկատա Ռամանի՝ ֆիզիկայի նոբելյան մրցանակակրի զարմիկը։ Ավարտել է Մադրասի համալսարանը (19301933 թ. փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան է ստացել Քեմբրիջի համալսարանում, որտեղ և աշխատել է մինչև 1936 թ.։ 1936 թ. տեղափոխվել է ԱՄՆ (1953 թ. ընդունել է ամերիկյան հպատակություն) և 1937 թվականից աշխատել Ցերքի աստղադիտարանում ու դասավանդել Չիկագոյի համալսարանում (1942 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1944), Գիտությունների և արվեստների ամերիկյան ակադեմիայի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի անդամ։

Աշխատանքները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատանքները վերաբերում են աստղերի կառուցվածքին, մթնոլորտին ու դրանց դինամիկային, մաթեմատիկական ֆիզիկային։ Զարգացրել է սպիտակ թզուկների տեսությունը, որը կանխատեսում է դրանց զանգվածների սահմանի գոյությունը և տալիս աստղի զանգվածի ու շառավղի ունիվերսալ առնչությունը, վերջինս որոշում է աստղերի էվոլյուցիայի վերջնական փուլերը։ Հետազոտել է աստղային համակարգերի դինամիկան, ճառագայթային էներգիայի փոխանցումը աստղերի հարթ-զուգահեռ մթնոլորտներում։ Դիտարկել է հիդրոդինամիկական և հիդրոմագնիսական կայունության խնդիրները հարաբերականության ընդհանուր տեսության շրջանակներում։

1983 թ․ Ուիլյամ Ֆաուլերի հետ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ է ստացել աստղերի էվոլյուցիայի և կառուցվածքի մասին աշխատությունների համար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 668 CC-BY-SA-icon-80x15.png