Սուբռահմանյան Չանդրասեկհար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սուբռահմանյան Չանդրասեկհար
թամիլերեն՝ சுப்பிரமணியன் சந்திரசேகர
Subrahmanyan Chandrasekhar.gif
Ծնվել էհոկտեմբերի 19, 1910(1910-10-19)[1][2][3][…]
Լահոր, Բրիտանական Հնդկաստան
Մահացել էօգոստոսի 21, 1995(1995-08-21)[1][2][3][…] (84 տարեկան)
Չիկագո
բնական մահով[2]
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
ԱզգությունԹամիլներ
Դավանանքաթեիզմ
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, աստղագետ, աստղաֆիզիկոս և ակադեմիկոս
Հաստատություն(ներ)Չիկագոյի համալսարան[4], Թրինիթի քոլեջ[5] և Երկեսի աստղադիտարան[4]
Գործունեության ոլորտաստղաֆիզիկա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Ամերիկյան աստղագիտական միություն[6], Բավարիական գիտությունների ակադեմիա և Գիտությունների համաշխարհային ակադեմիա[7]
Ալմա մատերԹրինիթի քոլեջ (1933)[5], Նախագայական քոլեջ (1930)[5] և Քեմբրիջի համալսարան (1933)[8]
Գիտական աստիճանփիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[1]
Գիտական ղեկավարՌալֆ Ֆաուլեր և Արթուր Էդինգտոն[8]
Եղել է գիտական ղեկավարԴոնալդ Էդվարդ Օստենբրոկ, Bimla Buti?, Donat Wentzel?, Jeremiah P. Ostriker?[8], Guido Münch?[8], Steven Lawrence Detweiler?[8], Russell Kulsrud?[8], Anne Barbara Underhill?[8], John C. Miller?[8], Norman Ronald Lebovitz?[8], Morris L. Aizenman?[8], Yavuz Nutku?[8], John L. Friedman?[8], Arthur Code?[8], Merle Gold?[8], Surindar Kumar Trehan?[8], Yousef Sobouti?[8], Eberhart Jensen?[8] և H. Lawrence Helfer?[8]
Պարգևներ
Ամուսին(ներ)Lalitha Doraiswamy?[2]
Ստորագրություն
Изображение автографа
Commons-logo.svg Subrahmanyan Chandrasekhar Վիքիպահեստում

Սուբռահմանյան Չանդրասեկհար (/ˌtʃʌndrəˈʃeɪkɑr/ անգլ.՝ Subrahmanyan Chandrasekhar, թամիլերեն՝ சுப்பிரமணியன் சந்திரசேகர், հոկտեմբերի 19, 1910(1910-10-19)[1][2][3][…], Լահոր, Բրիտանական Հնդկաստան - օգոստոսի 21, 1995(1995-08-21)[1][2][3][…], Չիկագո), ամերիկյան ֆիզիկոս և աստղաֆիզիկոս։ Ազգությամբ հնդիկ, Չանդրասեկհարա Վենկատա Ռամանի՝ ֆիզիկայի նոբելյան մրցանակակրի զարմիկը։

Ավարտել է Մադրասի համալսարանը (19301933 թ. փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան է ստացել Քեմբրիջի համալսարանում, որտեղ և աշխատել է մինչև 1936 թ.։ 1936 թ. տեղափոխվել է ԱՄՆ (1953 թ. ընդունել է ամերիկյան հպատակություն) և 1937 թվականից աշխատել Ցերքի աստղադիտարանում ու դասավանդել Չիկագոյի համալսարանում (1942 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1944), Գիտությունների և արվեստների ամերիկյան ակադեմիայի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի անդամ։

Աշխատանքները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատանքները վերաբերում են աստղերի կառուցվածքին, մթնոլորտին ու դրանց դինամիկային, մաթեմատիկական ֆիզիկային։ Զարգացրել է սպիտակ թզուկների տեսությունը, որը կանխատեսում է դրանց զանգվածների սահմանի գոյությունը և տալիս աստղի զանգվածի ու շառավղի ունիվերսալ առնչությունը, վերջինս որոշում է աստղերի էվոլյուցիայի վերջնական փուլերը։ Հետազոտել է աստղային համակարգերի դինամիկան, ճառագայթային էներգիայի փոխանցումը աստղերի հարթ-զուգահեռ մթնոլորտներում։ Դիտարկել է հիդրոդինամիկական և հիդրոմագնիսական կայունության խնդիրները հարաբերականության ընդհանուր տեսության շրջանակներում։

1983 թ․ Ուիլյամ Ֆաուլերի հետ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ է ստացել աստղերի էվոլյուցիայի և կառուցվածքի մասին աշխատությունների համար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 668 CC-BY-SA-icon-80x15.png