Լույսի արագություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Լույսի արագությունը վակուումում էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման բացարձակ մեծությունն է։ Ֆիզիկայում այն ընդունված է նշանակել լատ.՝ «c» տառով։ Լույսի արագությունը վակուումում հիմնարար հաստատուն է՝ անկախ հաշվարկման իներցիալ համակարգի ընտրությունից։ Այն վերաբերում է հաստատունների այն դասին, որոնք բնութագրում են ոչ թե պարզապես մարմիններ կամ դաշտեր, այլ տարածության և ժամանակի հատկություններն ընդհանուր առմամբ։ Լույսի արագությունը համարվում է մասնիկների շարժման և փոխազդեցությունների տարածման սահմանային արագությունը։


Արեգակի լույսին անհրաժեշտ է 8 րոպե 19 վայրկյան, որպեսզի հասնի Երկիր
Արագության չափման միավորը Թվային արժեքը
Մետր/վայրկյան 299 792 458
Կիլոմետր/ժամ 1,08 մլրդ
Մղոն/ժամ 671 մլն
Պլանկի միավոր 1

Վակումում[խմբագրել]

Լույսի արագության առավել ճշգրիտ չափումը էտալոնային մետրի հիման վրա անցկացվել է 1975թ., որով ստացված տվյալը 299 792 458 ± 1,2 մ/վ է։ Այժմ լույսի արագության չափման ամենաճշգրիտ մեթոդները հիմնվում են լույսի կամ այլ էլեկտրամագնիսական ճառագայթման \lambda ալիքի երկարության և \nu հաճախության անկախ սահմանումների վրա՝ հաշվարկելով ըստ c = \lambda \nu արտահայտության[1]։

Ներկայումս համարվում է, որ լույսի արագությունը վակուումում հիմնարար ֆիզիկական հաստատուն է, որն ըստ սահմանման ճշգրիտ հավասար է 299 792 458 մ/վ կամ 1 079 252 848,8 կմ/ժ։ Արժեքի ճշտությունը պայմանավորված է Միավորների միջազգային համակարգում մետրի սահմանումով. ըստ դրա՝ մետրը այն հեռավորությունն է, որն անցնում է լույսը վակուումում 1/299 792 458 վայրկյան ժամանակահատվածում[2]։ Մեծ ճշտություն չպահանջվող հաշվարկների համար գործածական է 300 000 000 մ/վ (3×108 մ/վ) արժեքը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Сажин М. В.,Скорость света, , Физика космоса. Маленькая энциклопедия, год=1986, ст. 783,
  2. ГОСТ 8.417-2002. Չափման միավորների որոշման պետական համակարգ(ռուսերեն)