Դունքան Հալդեյն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դունքան Հալդեյն
անգլ.՝ Duncan Haldane
Duncan Haldane.jpg
Ծնվել է սեպտեմբերի 14, 1951(1951-09-14)[1] (67 տարեկան)
Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն
Քաղաքացիություն Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Մասնագիտություն ֆիզիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Փրինսթոնի համալսարան և Լեյդենի համալսարան
Գործունեության ոլորտ խտացված նյութի ֆիզիկա
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն, Institute of Physics և Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիա
Ալմա մատեր Քեմբրիջի համալսարան և Քրիստի քոլեջ
Գիտական ղեկավար Ֆիլիպ Անդերսոն
Պարգևներ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Օլիվեր Է. Բաքլիի խտացված նյութի ֆիզիկայի մրցանակ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[2][3][4] Դիրակի մեդալ Dirac Prize Fellow of the American Physical Society ICTP Dirac Medal Fellow of the Institute of Physics Fellow of the AAAS և Fellow of the American Academy of Arts and Sciences
Կայք physics.princeton.edu/~haldane/
F. Duncan M. Haldane Վիքիպահեստում

Դունքան Հալդեյն (անգլ.՝ Duncan Haldane, սեպտեմբերի 14, 1951(1951-09-14)[1], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի ֆիզիկոս, աշխատում է Փրինսթոնի համալսարանում, և հանդիսանում է այցելող պատվավոր հետազոտող Տեսական ֆիզիկայի Պերիմետր ինստիտուտում[5]: Ստացել է Նոբելյան մրցանակ ֆիզիկայի ասպարեզում 2016 թվականին համատեղ Ջոն Մայքլ Քոսթերլիցի և Դեյվիդ Ջեյմս Թաուլեսի հետ տոպոլոգիական փուլային անցումների և նյութի տոպոլոգիական փուլերի ասպարեզում տեսական հայտնագործությունների համար[6][7][8]:

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հալդեյնը ավարտել է Լոնդոնի Սուրբ Փոլի դպրոցը և Քրիստոսի քոլեջը, որտեղ նա ստացել է բակալավրի կոչում, որից հետո նաև դոկտորական կոչում 1978 թվականին[9], այս կոչումը նա ստացել է Ֆիլիպ Անդերսոնի ղեկավարության տակ կատարած հետազոտության համար:

Հետազոտություններ և աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հալդեյնը աշխատել է որպես ֆիզիկոս ֆրանսիական Լաուն-Լանգեվին ինստիտուտում 1977-ից 1981 թվականները: 1981 թվականի օգոստոսին նա տեղափոխվել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարան ստանձնելով այնտեղ ֆիզիկայի պրոֆեսորի օգնականի պաշտոն[10][11], այստեղ նա աշխատել է մինչև 1987 թվականը: Հալդեյնը այստեղ դարձել է օգնական-պրոֆեսոր 1981 թվականից, իսկ հետագայում 1986 թվականից դարձել է պրոֆեսոր: 1986 թվականի հուլիսիսց Հալդեյնը սկսել է աշխատել Սան Դիեգոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանի ֆիզիկայի բաժնում որպես պրոֆեսոր, որտեղ էլ աշխատել է մինչև 1992 թվականի փետրվար ամիսը: 1990 թվականին Հալդեյնը դարձել է նաև ֆիզիկայի պրոֆեսոր Փրինսթոնի համալսարանում, որտեղ և աշխատում է մինև այժմ:

Հալդեյնը հայտնի է իր լայնածավալ ներդրումներով խտացված նյութի ֆիզիկայի ասպարեզում, ներառյալ Լաթինջերի հեղուկների տեսությունը, միաչափ Սփին մոդելների տեսությունը, the theory of Հոլի տրոհված քվանտային էֆեկտի տեսությունը, և այլն:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հալդեյնը 1996 թվականին ընտրվել է Թագավորական միության անդամ[12], և Ամերիկյան ֆիզիկական միության, Ամերիկյան արվեստի և գիտությունների ակադեմիայի անդամ 1992 թվականին[13], ինչպես նաև Ամերիկյան ֆիզիկական միության (1986)[14], և Ֆիզիկայի ինստիտուտի անդամ (1996), Ամերիկայի առաջավոր գիտությունների միության անդամ (2001)[15]

Նրան շնորհվել են Ամերիկյան ֆիզիկական միության Օլիվեր Ե. Բաքլիի մրցանակ (1993); Ալֆրեդ Պ. Սլոանի հիմնադրամի հետազոտող անդամի կոչում(1984-88); Ֆիզիկայի ինստիտուտի Դիրաքի մրցանակ 2012 թվականին[16]:

Ջոն Մայքլ Քոսթերլիցի և Դեյվիդ Ջեյմս Թաուլեսի հետ Հալդեյնը կիսել է 2016 թվականի ֆիզիկայի ասպարեզում Նոբելյան մրցանակը տոպոլոգիական փուլային անցումների և նյութի տոպոլոգիական փուլերի ասպարեզում տեսական հայտնագործությունների համար:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Encyclopædia Britannica
  2. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2016/
  3. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  4. https://www.lemonde.fr/prix-nobel/article/2016/10/04/le-prix-nobel-de-physique-attribue-a-david-thouless-duncan-haldane-et-michael-kosterlitz_5007939_1772031.html
  5. «Perimeter Welcomes New Distinguished Visiting Research Chairs»։ www.perimeterinstitute.ca։ Perimeter Institute։ 22 May 2013։ Վերցված է 4 October 2016 
  6. The international who's who 1991–92
  7. The Nobel Prize in Physics 2016
  8. Gibney Elizabeth, Castelvecchi Davide (2016)։ «Physics of 2D exotic matter wins Nobel: British-born theorists recognized for work on topological phases»։ Nature (London: Springer Nature) 538 (7623): 18–18։ Bibcode:2016Natur.538...18G։ doi:10.1038/nature.2016.20722 
  9. Haldane Frederick Duncan Michael (1978)։ An extension of the Anderson model as a model for mixed valence rare earth materials (PhD thesis)։ University of Cambridge։ OCLC 500460873 
  10. «Princeton University Professor Wins Nobel Prize In Physics»։ Princeton Patch։ 4 October 2016 
  11. «3 Who Studied Unusual States of Matter Win Nobel Prize in Physics»։ New York Times։ October 4, 2016 
  12. Anon (1979)։ «Professor David Thouless FRS»։ London: royalsociety.org։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 17 November 2015-ին 
  13. «www.amacad.org» 
  14. «www.aps.org» 
  15. «www.aaas.org/fellow/haldane-frederick» 
  16. «F. Duncan M. Haldane»։ Princeton University։ Վերցված է 2011-07-02 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]