Դունքան Հալդեյն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դունքան Հալդեյն
անգլ.՝ Duncan Haldane
Duncan Haldane.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 14, 1951(1951-09-14)[1] (67 տարեկան) կամ նոյեմբերի 14, 1951(1951-11-14)[2] (67 տարեկան)
Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Flag of Slovenia.svg Սլովենիա
Մասնագիտությունֆիզիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Փրինսթոնի համալսարան, Լեյդենի համալսարան, Կալիֆոռնիայի համալսարան և Լեյդենի համալսարան[2]
Գործունեության ոլորտխտացված նյութի ֆիզիկա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն, Institute of Physics? և Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիա
Ալմա մատերՔեմբրիջի համալսարան և Քրիստի քոլեջ
Գիտական ղեկավարՖիլիպ Անդերսոն
ՊարգևներԼոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Օլիվեր Է. Բաքլիի խտացված նյութի ֆիզիկայի մրցանակ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[3][4][5] Դիրակի մեդալ Դիրակի մրցանակ Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամ Դիրակի մեդալ Ֆիզիկայի ինստիտուտի անդամ Ամերիկյան գիտության զարգացմանն օժանդակող միության անդամ և Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ
Կայքphysics.princeton.edu/~haldane/
F. Duncan M. Haldane Վիքիպահեստում

Դունքան Հալդեյն (անգլ.՝ Duncan Haldane, սեպտեմբերի 14, 1951(1951-09-14)[1] կամ նոյեմբերի 14, 1951(1951-11-14)[2], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի ֆիզիկոս, աշխատում է Փրինսթոնի համալսարանում, և հանդիսանում է այցելող պատվավոր հետազոտող Տեսական ֆիզիկայի Պերիմետր ինստիտուտում[6]: Ստացել է Նոբելյան մրցանակ ֆիզիկայի ասպարեզում 2016 թվականին համատեղ Ջոն Մայքլ Քոսթերլիցի և Դեյվիդ Ջեյմս Թաուլեսի հետ տոպոլոգիական փուլային անցումների և նյութի տոպոլոգիական փուլերի ասպարեզում տեսական հայտնագործությունների համար[7][8][9]:

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հալդեյնը ավարտել է Լոնդոնի Սուրբ Փոլի դպրոցը և Քրիստոսի քոլեջը, որտեղ նա ստացել է բակալավրի կոչում, որից հետո նաև դոկտորական կոչում 1978 թվականին[10], այս կոչումը նա ստացել է Ֆիլիպ Անդերսոնի ղեկավարության տակ կատարած հետազոտության համար:

Հետազոտություններ և աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հալդեյնը աշխատել է որպես ֆիզիկոս ֆրանսիական Լաուն-Լանգեվին ինստիտուտում 1977-ից 1981 թվականները: 1981 թվականի օգոստոսին նա տեղափոխվել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարան ստանձնելով այնտեղ ֆիզիկայի պրոֆեսորի օգնականի պաշտոն[11][12], այստեղ նա աշխատել է մինչև 1987 թվականը: Հալդեյնը այստեղ դարձել է օգնական-պրոֆեսոր 1981 թվականից, իսկ հետագայում 1986 թվականից դարձել է պրոֆեսոր: 1986 թվականի հուլիսիսց Հալդեյնը սկսել է աշխատել Սան Դիեգոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանի ֆիզիկայի բաժնում որպես պրոֆեսոր, որտեղ էլ աշխատել է մինչև 1992 թվականի փետրվար ամիսը: 1990 թվականին Հալդեյնը դարձել է նաև ֆիզիկայի պրոֆեսոր Փրինսթոնի համալսարանում, որտեղ և աշխատում է մինև այժմ:

Հալդեյնը հայտնի է իր լայնածավալ ներդրումներով խտացված նյութի ֆիզիկայի ասպարեզում, ներառյալ Լաթինջերի հեղուկների տեսությունը, միաչափ Սփին մոդելների տեսությունը, the theory of Հոլի տրոհված քվանտային էֆեկտի տեսությունը, և այլն:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հալդեյնը 1996 թվականին ընտրվել է Թագավորական միության անդամ[13], և Ամերիկյան ֆիզիկական միության, Ամերիկյան արվեստի և գիտությունների ակադեմիայի անդամ 1992 թվականին[14], ինչպես նաև Ամերիկյան ֆիզիկական միության (1986)[15], և Ֆիզիկայի ինստիտուտի անդամ (1996), Ամերիկայի առաջավոր գիտությունների միության անդամ (2001)[16]

Նրան շնորհվել են Ամերիկյան ֆիզիկական միության Օլիվեր Ե. Բաքլիի մրցանակ (1993); Ալֆրեդ Պ. Սլոանի հիմնադրամի հետազոտող անդամի կոչում(1984-88); Ֆիզիկայի ինստիտուտի Դիրաքի մրցանակ 2012 թվականին[17]:

Ջոն Մայքլ Քոսթերլիցի և Դեյվիդ Ջեյմս Թաուլեսի հետ Հալդեյնը կիսել է 2016 թվականի ֆիզիկայի ասպարեզում Նոբելյան մրցանակը տոպոլոգիական փուլային անցումների և նյութի տոպոլոգիական փուլերի ասպարեզում տեսական հայտնագործությունների համար:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 Leidse Hoogleraren
  3. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2016/
  4. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  5. https://www.lemonde.fr/prix-nobel/article/2016/10/04/le-prix-nobel-de-physique-attribue-a-david-thouless-duncan-haldane-et-michael-kosterlitz_5007939_1772031.html
  6. «Perimeter Welcomes New Distinguished Visiting Research Chairs»։ www.perimeterinstitute.ca։ Perimeter Institute։ 22 May 2013։ Վերցված է 4 October 2016 
  7. The international who's who 1991–92
  8. The Nobel Prize in Physics 2016
  9. Gibney Elizabeth, Castelvecchi Davide (2016)։ «Physics of 2D exotic matter wins Nobel: British-born theorists recognized for work on topological phases»։ Nature (London: Springer Nature) 538 (7623): 18–18։ Bibcode:2016Natur.538...18G։ doi:10.1038/nature.2016.20722 
  10. Haldane Frederick Duncan Michael (1978)։ An extension of the Anderson model as a model for mixed valence rare earth materials (PhD thesis)։ University of Cambridge։ OCLC 500460873 
  11. «Princeton University Professor Wins Nobel Prize In Physics»։ Princeton Patch։ 4 October 2016 
  12. «3 Who Studied Unusual States of Matter Win Nobel Prize in Physics»։ New York Times։ October 4, 2016 
  13. Anon (1979)։ «Professor David Thouless FRS»։ London: royalsociety.org։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 17 November 2015-ին 
  14. «www.amacad.org» 
  15. «www.aps.org» 
  16. «www.aaas.org/fellow/haldane-frederick» 
  17. «F. Duncan M. Haldane»։ Princeton University։ Վերցված է 2011-07-02 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]