Դունքան Հալդեյն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դունքան Հալդեյն
անգլ.՝ Duncan Haldane
Duncan Haldane.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 14, 1951(1951-09-14)[1] (70 տարեկան)
Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն
Բնակության վայր(եր)Փրինսթոն
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն և Flag of Slovenia.svg Սլովենիա
Մասնագիտությունֆիզիկոս և համալսարանի դասախոս
Հաստատություն(ներ)Փրինսթոնի համալսարան, Լեյդենի համալսարան, Կալիֆոռնիայի համալսարան և Լեյդենի համալսարան[2]
Գործունեության ոլորտխտացված նյութի ֆիզիկա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն, Institute of Physics?, Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիա և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերՔեմբրիջի համալսարան և Քրիստի քոլեջ
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[3]
Գիտական ղեկավարՖիլիպ Անդերսոն
Եղել է գիտական ղեկավարSrinivas Raghu? և Ashvin Vishwanath?[4]
ՊարգևներԼոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Օլիվեր Է. Բաքլիի խտացված նյութի ֆիզիկայի մրցանակ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[5][6][7] Դիրակի մեդալ Դիրակի մրցանակ Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամ Դիրակի մեդալ Ֆիզիկայի ինստիտուտի անդամ Ամերիկյան գիտության զարգացմանն օժանդակող միության անդամ և Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ
Կայքphysics.princeton.edu/~haldane/
F. Duncan M. Haldane Վիքիպահեստում

Դունքան Հալդեյն (անգլ.՝ Duncan Haldane, սեպտեմբերի 14, 1951(1951-09-14)[1], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի ֆիզիկոս, աշխատում է Փրինսթոնի համալսարանում, և հանդիսանում է այցելող պատվավոր հետազոտող Տեսական ֆիզիկայի Պերիմետր ինստիտուտում[8]։ Ստացել է Նոբելյան մրցանակ ֆիզիկայի ասպարեզում 2016 թվականին համատեղ Ջոն Մայքլ Քոսթերլիցի և Դեյվիդ Ջեյմս Թաուլեսի հետ տոպոլոգիական փուլային անցումների և նյութի տոպոլոգիական փուլերի ասպարեզում տեսական հայտնագործությունների համար[9][10][11]։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հալդեյնը ավարտել է Լոնդոնի Սուրբ Փոլի դպրոցը և Քրիստոսի քոլեջը, որտեղ նա ստացել է բակալավրի կոչում, որից հետո նաև դոկտորական կոչում 1978 թվականին[12], այս կոչումը նա ստացել է Ֆիլիպ Անդերսոնի ղեկավարության տակ կատարած հետազոտության համար։

Հետազոտություններ և աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հալդեյնը աշխատել է որպես ֆիզիկոս ֆրանսիական Լաուն-Լանգեվին ինստիտուտում 1977-ից 1981 թվականները։ 1981 թվականի օգոստոսին նա տեղափոխվել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարան ստանձնելով այնտեղ ֆիզիկայի պրոֆեսորի օգնականի պաշտոն[13][14], այստեղ նա աշխատել է մինչև 1987 թվականը։ Հալդեյնը այստեղ դարձել է օգնական-պրոֆեսոր 1981 թվականից, իսկ հետագայում 1986 թվականից դարձել է պրոֆեսոր։ 1986 թվականի հուլիսիսց Հալդեյնը սկսել է աշխատել Սան Դիեգոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանի ֆիզիկայի բաժնում որպես պրոֆեսոր, որտեղ էլ աշխատել է մինչև 1992 թվականի փետրվար ամիսը։ 1990 թվականին Հալդեյնը դարձել է նաև ֆիզիկայի պրոֆեսոր Փրինսթոնի համալսարանում, որտեղ և աշխատում է մինև այժմ։

Հալդեյնը հայտնի է իր լայնածավալ ներդրումներով խտացված նյութի ֆիզիկայի ասպարեզում, ներառյալ Լաթինջերի հեղուկների տեսությունը, միաչափ Սփին մոդելների տեսությունը, the theory of Հոլի տրոհված քվանտային էֆեկտի տեսությունը, և այլն։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հալդեյնը 1996 թվականին ընտրվել է Թագավորական միության անդամ[15], և Ամերիկյան ֆիզիկական միության, Ամերիկյան արվեստի և գիտությունների ակադեմիայի անդամ 1992 թվականին[16], ինչպես նաև Ամերիկյան ֆիզիկական միության (1986)[17], և Ֆիզիկայի ինստիտուտի անդամ (1996), Ամերիկայի առաջավոր գիտությունների միության անդամ (2001)[18]

Նրան շնորհվել են Ամերիկյան ֆիզիկական միության Օլիվեր Ե. Բաքլիի մրցանակ (1993); Ալֆրեդ Պ. Սլոանի հիմնադրամի հետազոտող անդամի կոչում(1984-88); Ֆիզիկայի ինստիտուտի Դիրաքի մրցանակ 2012 թվականին[19]։

Ջոն Մայքլ Քոսթերլիցի և Դեյվիդ Ջեյմս Թաուլեսի հետ Հալդեյնը կիսել է 2016 թվականի ֆիզիկայի ասպարեզում Նոբելյան մրցանակը տոպոլոգիական փուլային անցումների և նյութի տոպոլոգիական փուլերի ասպարեզում տեսական հայտնագործությունների համար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Encyclopædia Britannica
  2. Leidse Hoogleraren (նիդերլ.)
  3. https://plus.si.cobiss.net/opac7/conor/284870243
  4. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  5. The Nobel Prize in Physics 2016Nobel Foundation.
  6. The Nobel Prize amountsNobel Foundation.
  7. Le Nobel de physique attribué à trois Britanniques pour leurs recherches sur la matière (ֆր.) // Le MondeParis: Societe Editrice Du Monde, 2016. — ed. size: 364240 — ISSN 0395-2037; 1284-1250; 2262-4694
  8. «Perimeter Welcomes New Distinguished Visiting Research Chairs»։ www.perimeterinstitute.ca։ Perimeter Institute։ մայիսի 22, 2013։ Վերցված է հոկտեմբերի 4, 2016 
  9. The international who's who 1991–92
  10. The Nobel Prize in Physics 2016
  11. Gibney Elizabeth, Castelvecchi Davide (2016)։ «Physics of 2D exotic matter wins Nobel: British-born theorists recognized for work on topological phases»։ Nature (London: Springer Nature) 538 (7623): 18–18։ Bibcode:2016Natur.538...18G։ doi:10.1038/nature.2016.20722 
  12. Haldane Frederick Duncan Michael (1978)։ An extension of the Anderson model as a model for mixed valence rare earth materials (PhD thesis)։ University of Cambridge։ OCLC 500460873։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-03-24-ին։ Վերցված է 2019-01-19 
  13. «Princeton University Professor Wins Nobel Prize In Physics»։ Princeton Patch։ հոկտեմբերի 4, 2016 
  14. «3 Who Studied Unusual States of Matter Win Nobel Prize in Physics»։ New York Times։ հոկտեմբերի 4, 2016 
  15. Anon (1979)։ «Professor David Thouless FRS»։ London: royalsociety.org։ Արխիվացված է օրիգինալից նոյեմբերի 17, 2015-ին 
  16. «www.amacad.org» 
  17. «www.aps.org» 
  18. «www.aaas.org/fellow/haldane-frederick»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-08-16-ին։ Վերցված է 2019-01-19 
  19. «F. Duncan M. Haldane»։ Princeton University։ Վերցված է 2011-07-02 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]