Ռիչարդ Ֆեյնման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ռիչարդ Ֆեյնման
Richard Feynman
RichardFeynman-PaineMansionWoods1984 copyrightTamikoThiel bw.jpg
Ծնվել է մայիսի 11, 1918({{padleft:1918|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:11|2|0}})[1]
Քվինս շրջան
Մահացել է փետրվարի 15, 1988({{padleft:1988|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1] (69 տարեկանում)
Լոս Անջելես[1]
Քաղաքացիություն Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Դավանանք աթեիզմ
Ուղղություն աթեիզմ
Մասնագիտություն ֆիզիկոս, քվանտային ֆիզիկոս, հեղինակ և ճարտարագետ
Հաստատություն(ներ) Կորնելի համալսարան և Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտ Քվանտային էլեկտրադինամիկա, տարրական մասնիկների ֆիզիկա և քվանտային մեխանիկայի մաթեմտիկական հիմունքներ
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն
Ալմա մատեր Փրինսթոնի համալսարան և Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Պարգևներ Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ, Էստրեդի մեդալ և Նիլս Բորի միջազգային ոսկե մեդալ
Քույր(եր) Ջոան Ֆեյնման
Կայք richardfeynman.com
Ստորագրություն
Richard Feynman signature.svg
Richard Feynman Վիքիպահեստում

Ռիչարդ Ֆիլիպս Ֆեյնման (անգլ.՝ Richard Phillips Feynman, մայիսի 11, 1918, Քվինս, Նյու Յորք, ԱՄՆ - փետրվարի 15, 1988, Լոս Անջելես, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի ֆիզիկոս, արդի քվանտային էլեկտրադինամիկայի հիմնադիրներից, ԱՄՆ-ի ազգային գիտությունների ակադեմիայի անդամ 1954 թվականից մինչև 1969 թ․ երբ ինքը հրաժարվեց իր անդամակցությունից[2]։

Ավարտել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը (1939)։ Փիլիսոփայության դոկտորի աստիճանն ստացել է Պրինստոնի համալսարանում (1942), այնուհետև աշխատել է Լոս Ալամոսի լաբորատորիայում և Քոռնելի համալսարանում։ 1950 թվականից Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Աշխատանքները վերաբերում են քվանտային էլեկտրադինամիկային, քվանտային մեխանիկային և վիճակագրական ֆիզիկային։ Մշակել է մաթեմատիկական այնպիսի ապարատ (Ֆեյնմանի դիագրամներ), որը կարևոր նշանակություն է ունեցել դաշտի քվանտային տեսության զարգացման համար։ Մարի Գել-Մանի հետ միասին 1958 թ. ստեղծել է թույլ փոխազդեցությունների քանակական տեսությունը։ Վիճակագրական ֆիզիկայում զարգացրել է պոլյարոնի տեսությունը միջանկյալ կապի դեպքի համար, բացատրել է մրրիկների առաջսցումը գերհոսուն հելիումում (Ֆեյնմանի մրրիկներ1969 թ. առաջարկել է նուկլոնների փարթոնային մոդելը։ Քվանտային մեխանիկայում մշակել է ըստ հետագծերի ինտեգրման մեթոդը։ «Ֆիզիկայի ֆեյնմանյան դասախոսություններ» հայտնի դասընթացի հեղինակն է (Ռ․ Լեյտոնի և Մ․ Սենդսի հետ համատեղ)։ 1965 թ. Նոբելյան մրցանակ է ստացել Յու. Շվինգերի և Ս․ Տոմոնագայի հետ)։ Մահացել է քաղցկեղից։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png