Պյոտր Կապիցա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Պյոտր Կապիցա
ռուս.՝ Пётр Капица
Pyotr L Kapitsa Russian physicist 1964.jpg
Պ. Լ. Կապիցա, 1964 թ.
Ծնվել է հունիսի 26 (հուլիսի 8), 1894[1]
Կրոնշտադտ, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[2][3][4]
Մահացել է ապրիլի 8, 1984({{padleft:1984|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1][5][6][7][8][9][10][11] (89 տարեկանում)
Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[12][13]
Գերեզման Նովոդեվիչյան գերեզմանոց
Քաղաքացիություն Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն[14][15]
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ[5][16][17]
Ազգություն ռուս և ռումինացի
Մասնագիտություն ֆիզիկոս, գյուտարար և պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Սանկտ Պետերբուրգի պետական պոլիտեխնիկական համալսարան, Քեմբրիջի համալսարան, Ֆիզիկական խնդիրների ինստիտուտ, Մոսկվայի Ֆիզիկատեխնիկական Ինստիտուտ, Մոսկվայի պետական համալսարան և A.V. Shubnikov Institute of Crystallography
Գործունեության ոլորտ ֆիզիկա
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Լեոպոլդինա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Լեհական գիտությունների ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատեր Թրինիթի քոլեջ, Սանկտ Պետերբուրգի պետական պոլիտեխնիկական համալսարան և Քեմբրիջի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին ռուսերեն[18] և անգլերեն
Գիտական ղեկավար Աբրամ Իոֆֆե և Էռնեստ Ռեզերֆորդ
Եղել է գիտական ղեկավար Դևիդ Շյոմբերգ
Հայտնի աշակերտներ Aleksandr Iosifovič Šalʹnikov և Nikolay Alekseyevsky
Պարգևներ Ստալինյան մրցանակ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Լենինի շքանշան Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Նիլս Բորի միջազգային ոսկե մեդալ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[19][20] Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան «Մոսկվայի պաշտպանության համար» մեդալ «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան մեծ ոսկե մեդալ Հելմհոլցի մեդալ Ֆարադեյի մեդալ «Աշխատանքի վետերան» մեդալ Ֆրանկլինի մեդալ Kamerlingh Onnes Award Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի հոբելյանական մեդալ Մոսկվայի 800-րդ ամյակին նվիրված մեդալ Order of the Partisan Star և Fellow of the American Physical Society
Երեխա(ներ) Andrey Kapitsa և Sergey Kapitsa
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Pyotr Kapitsa Վիքիպահեստում

Պյոտր Լեոնիդովիչ Կապիցա (ռուս.՝ Пётр Леонидович Капица, հունիսի 26 (հուլիսի 7), 1894, Կրոնշտադտ - ապրիլի 8, 1984 Մոսկվա, խորհրդային ֆիզիկոս, ակադեմիկոս (1939), ԽՍՀՄ ԳԱ Նախագահության անդամ (1957 թվականից)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1945)։ Ավարտել է Պետրոգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1918

  • 1921 թվականին գիտական գործուղման է մեկնել Մեծ Բրիտանիա։
  • 1924-1932 թթ. եղել է Կավենդիշի լաբորատորիայի տնօրենի տեղակալը,
  • 1930-1934 թթ.՝ Քեմբրիջի Մոնդի անվան լաբորատորիայի տնօրեն։
  • 1935-1946 թթ. և 1955 թվականին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ ֆիզիկական խնդիրների իր հիմնադրած ինստիտուտի տնօրենը։

Հետազոտություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1920 թվականին Սեմյոնովի հետ առաջարկել է ատոմային փնջերում ատոմների մագնիսական մոմենտների որոշման մեթոդ։ 1924 թվականին առաջարկել է գերհզոր մագնիսական դաշտերի ստացման իմպուլսային մեթոդը և ստեղծել մի տեղակայանք, որի օգնությամբ ուսումնասիրել է (1928) ուժեղ մագնիսական դաշտերում մի շարք մետաղների էլեկտրական դիմադրության գծային կախումը դաշտի լարվածությունից (Կապիցայի օրենք

1934 թվականին նախագծել է ադիաբադ մեթոդով մեծ քանակությամբ հելիում հեղուկացնելու տեղակայանք։ 1939 թվականին մշակել է օդի հեղուկացման տուրբոդետանդերային նոր մեթոդ և կառուցել մեծ քանակությամբ հեղուկ թթվածնի ստացման հզոր տեղակայանք։

Հետազոտել է հեղուկ հելիումի հատկությունները և 1938 թ. հայտնագործել գերհոսունության երևույթը։ 1950-1955 թթ. մշակել է նոր տիպի գերբարձրհաճախային գեներատորներ (պլանոտրոն և նիգոտրոն) և հայտնաբերել, որ բարձրհաճախային պարպման դեպքում խիտ գազերում գոյանում է կայուն պլազմային թելիկ, որում էլեկտրոնների ենթադրելի ջերմաստիճանը 105-106 K է։ Այդ աշխատանքը (հրապարակվել է 1969-ին) հետազոտությունների նոր ուղղություն է բացել կառավարվող ջերմամիջուկային սինթեզի իրականացման բնագավառում։

Կապիցան Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1929), ԱՄՆ-ի ազգային ԳԱ (1946), Դանիայի թագավորական ԳԱ (1946), Շվեդիայի թագավորական ԳԱ (1966) և մի շարք այլ երկրների ակադեմիաների և գիտական ընկերությունների անդամ է։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. http://www.aps.org/publications/apsnews/200601/history.cfm
  3. http://trinhmanhdo.com/library/list-of-physicists/
  4. http://janus.lib.cam.ac.uk/db/node.xsp?id=EAD%2FGBR%2F0014%2FKPZA
  5. 5,0 5,1 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/311753/Pyotr-Leonidovich-Kapitsa
  6. http://www.nndb.com/edu/214/000081968/
  7. http://www.nndb.com/lists/893/000105578/
  8. Pyotr Leonidovich Kapitza — 2009.
  9. Encyclopædia Britannica
  10. SNAC
  11. Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  12. http://people.bu.edu/gorelik/Kojevnikov_Stalins_PhysWorld_Nov_2005.htm
  13. http://russiapedia.rt.com/prominent-russians/science-and-technology/pyotr-kapitsa/
  14. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1978/kapitsa-facts.html
  15. http://trinhmanhdo.com/about/pyotr-kapitsa/
  16. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/328522/lambda-point
  17. http://www.nytimes.com/1981/05/26/science/ball-lightning-now-seems-more-fact-than-fiction.html
  18. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119094066
  19. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1978/
  20. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 265 CC-BY-SA-icon-80x15.png