Քիփ Թորն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քիփ Թորն
անգլ.՝ Kip Stephen Thorne
Kip Thorne at Caltech.jpg
Ծնվել էհունիսի 1, 1940(1940-06-01)[1][2][3] (79 տարեկան)
Logan, Յուտա, ԱՄՆ[4]
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
Դավանանքաթեիզմ
Մասնագիտությունֆիզիկոս, աստղագետ, գրող և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ, Լեյդենի համալսարան և Փրինսթոնի համալսարան[5]
Գործունեության ոլորտֆիզիկա և աստղագիտություն
ԱնդամակցությունԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն
Ալմա մատերԿալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ և Փրինսթոնի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[6]
Գիտական ղեկավարՋոն Ուիլեր[7][8]
Եղել է գիտական ղեկավարSaul Teukolsky, William H. Press, Carlton M. Caves, Alan Lightman, Richard H. Price, Mike Morris, Sándor J. Kovács, William L. Burke և Lee Samuel Finn
ՊարգևներԳուգենհայմի կրթաթոշակ Նիլս Բորի մեդալ Karl Schwarzschild Medal Tomalla Foundation Ջեյմս Ջոյսի մրցանակ Գրուբերի տիեզերագիտության մրցանակ Հարվիի մրցանակ[9] Ալբերտ Այնշտայնի մեդալ Kavli Prize in Astrophysics[10] Շոուի մրցանակ[11] Tomalla Foundation[12] Georges Lemaître Prize[13] Տեխնիկական և գիտական հետազոտությունների Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակ[14] ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[15][16] Richtmyer Memorial Award Fellow of the American Physical Society honorary doctor of the University Polytechnic of Catalonia[17] Յուլիուս Էդգար Լիլիենֆելդի պարգև[18] The Shaw Prize in Astronomy և Fellow of the American Academy of Arts and Sciences
Kip Thorne Վիքիպահեստում


Քննարկում 1972 թվականին Լեզուշի ֆիզիկայի դպրոցի հիմնական դահլիճում: Ձախից աջ՝ Նյուվալ Նեման, Բրայս Դևիդ, Кип Торн, Դիմիտրիոս Հրիստոդուլու

Քիփ Սթիվեն Թորն (անգլ.՝ Kip Stephen Thorne, հունիսի 1, 1940(1940-06-01)[1][2][3], Logan, Յուտա, ԱՄՆ[4]), ամերիկացի ֆիզիկոս և աստղագետ, հարաբերականության ընդհանուր տեսության համաշխարհային փորձագետներից մեկը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քիփ Սթիվեն Թորնը ծնվել է 1940 թվականի հունիսի 1-ին ԱՄՆՅուտա նահանգի Լոգան քաղաքում։

1965 թվականին Փրինսթոնի համալսարանում ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի կոչում։ Գրավիտացիայի և բարձր էներգետիկ աստղագիտության տեսության գրքերի հեղինակ և խմբագիր է:

1973 թվականին Ջոն Վիլլերի և Չարլզ Միզների հետ միասին գրել է դասական դարձած «Գրավիտացիա» գիրքը՝ ընդհանուր հարաբերական տեսության վերաբերյալ դասագիրք-մենագրությունը[19]։

Աննա Ժիտովի հետ միասին առաջ է քաշում հիպոթետիկ աստղային օբյեկտի առկայության ենթադրությունը՝ կարմիր հսկան և նեյտրոնային աստղը որպես միջուկ, որը կոչվում էր Տորնա-Ժիտկով օբյեկտ[20]։ Այսպիսի օբյեկտների առաջին թեկնածուն, որը ստացել է HV 2112 նշանակումը, բացվել է 2014 թվականին:

1988 թվականին նա Physical Review Letters ամսագրի համահեղինակների հետ հրապարակում է «Wormholes, Time Machines, and the Weak Energy Condition» հոդվածը (Phys. Rev. Lett. vol.61, pp. 1446—1449 (1988)), որտեղ նա ցույց տվեց, որ ժամանակի մեքենայի կառուցումը չի հակասում ներկայիս գիտական հասարակության կողմից ընդունված տեսություններին:

1994 թվականին ընթերցողների լայն շրջանակի համար հրատարակել է մի գիրք՝ «Սև խոռոչները և ժամանակի ծալը։ Այնշտայնի համարձակ ժառանգությունը», որը թարգմանվել է վեց լեզվով։

2009 թվականին պարգևատրվել է Ալբերտ Այնշտայնի մեդալով:

2009 թվականին Քիփ Թորնը հրաժարական տվեց և մնաց պատվավոր Կալտեքում Ֆեյնմանի պրոֆեսոր՝ կենտրոնանալով ընդհանուր ֆիզիկայի դասագրքերի, գրքերի և ֆիլմերի աշխատանքի վրա[21]։

Քիփ Թորնը (Լինդա Աբստի հետ համատեղ) ռեժիսոր Քրիստոֆեր Նոլանի «Ինտերստելլար» գիտաֆանտաստիկ ֆիլմի գաղափարի հեղինակն է, որը էկրաններին ցուցադրվել է 2014 թվականին։ Ֆիլմի գաղափարը, որտեղ ժամանակակից ֆիզիկական տեսությունները դառնում են սյուժեի հիմք, Թորնի մոտ հայտնվել է 2000 թվականին։ Այս գաղափարի մասին նա սկզբում պատմել է Սթիվեն Սփիլբերգին, որն էլ հետաքրքրվել է ֆիլմի գաղափարով և հրավիրել սցենարիստ Ջոնաթան Նոլանին: Սփիլբերգի Universal կինոստուդիայի հետ հարաբերությունների խզումից հետո, ֆիլմի ռեժիսորը դառնում է Քրիստոֆեր Նոլանը, իսկ Թորնը դարձել է ֆիլմի գիտական խորհրդատու և գործադիր պրոդյուսեր[22][23]։

Գիտնական, աստղաֆիզիկայի, քվանտային տեսության բնագավառում մասնագետներից մեկն է, Սթիվեն Հոքինգի մտերիմ ընկերն ու գործընկերը։ LIGO- ի գրավիտացիոն ալիքների վերաբերյա միջազգային նախագծի հիմնադիրներից մեկն է։

2016 թվականի փետրվարի 11-ին մամուլի ասուլիսում ԼԻԳՕ-ի համագործակցությունը ներկայացնող չորս ֆիզիկոսներից մեկն էր։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 From Logan To The StarsAstrophysics superstar Kip Thorne discusses local boyhood, beyond
  5. https://www.its.caltech.edu/~kip/index.html/cv.html
  6. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  7. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  8. Record #1020780 - INSPIRE-HEP
  9. https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/
  10. http://www.kavliprize.org/prizes-and-laureates/prizes/2016-kavli-prize-astrophysics
  11. http://www.shawprize.org/en/shaw.php?tmp=3&twoid=102&threeid=254&fourid=476
  12. http://www.tomalla.ch/prize_winner.htm
  13. https://cdn.uclouvain.be/public/Exports%20reddot/fondationlouvain/documents/Invitation_prix_Lemaitre.pdf
  14. Fundación Princesa de Asturias
  15. Höchste Auszeichnung: Physik-Nobelpreis geht an drei US-Gravitations-Forscher — 2017.
  16. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2017/press.html
  17. https://www.upc.edu/es/la-upc/honoris-causa
  18. https://www.aps.org/programs/honors/prizes/lilienfeld.cfm
  19. Misner, Charles W.; Kip S. Thorne; John Archibald Wheeler Gravitation. — San Francisco: W. H. Freeman, 1973. — ISBN 0-7167-0344-0
  20. Thorne Kip; Żytkow, Anna (March 1977)։ «Stars with degenerate neutron cores. I – Structure of equilibrium models»։ The Astrophysical Journal 212 (1): 832–858։ Bibcode:1977ApJ...212..832T։ doi:10.1086/155109  (անգլ.)
  21. Кип С. Торн Чёрные дыры и складки времени. Дерзкое наследие Эйнштейна = Black Holes and Time Warps: Einstein's Outrageous Legacy / Переводчик: М. Городецкий. — М.: Издательство физико-математической литературы, 2009. — 616 с. — 700 экз. — ISBN 9785-94052-172-3
  22. Kevin P. Sullivan (2013-12-16)։ «Christopher Nolan’s ‘Interstellar’ Trailer: Watch Now» (անգլերեն)։ MTV։ Վերցված է 2014-10-30 
  23. «В чёрных дырах и между звёзд…»։ «Троицкий вариант» онлайн 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]