Պոլ Դիրակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պոլ Դիրակ
անգլ.՝ Paul Dirac
Paul Dirac, 1933.jpg
Ծնվել էօգոստոսի 8, 1902(1902-08-08)[1][2][3][…]
Բրիստոլ, Էյվոն, Հարավարևմտյան Անգլիա, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[4][5][6]
Մահացել էհոկտեմբերի 20, 1984(1984-10-20)[1][2][3][…] (82 տարեկան)
Թալահասի, ԱՄՆ[5][6]
ԳերեզմանRoselawn Cemetery[7]
Բնակության վայր(եր)Միացյալ Թագավորություն
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն[8] և Flag of Switzerland.svg Շվեյցարիա
Դավանանքդեիզմ
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, ֆիզիկոս-տեսաբան, պրոֆեսոր, ֆիզիկոս, գիտնական, ակադեմիկոս, դաստիարակ, ուսուցիչ և ճարտարագետ
Հաստատություն(ներ)Մայամիի համալսարան[5][9], Ֆլորիդայի նահանգային համալսարան[5][9], Քեմբրիջի համալսարան[5][1] և Սուրբ Ջոնի քոլեջ[1]
Գործունեության ոլորտտեսական ֆիզիկա[5]
Պաշտոն(ներ)Մաթեմատիկայի Լուկասյան պրոֆեսոր[5]
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն[5], Լեոպոլդինա[10], Պապական գիտությունների ակադեմիա[11][1], ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա[1], Լինչեի ազգային ակադեմիա[1], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա[1], Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն[12][1], ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա[1], Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա[6][1], Indian Academy of Sciences?[1], Chinese Physical Society?[1], Իռլանդիայի թագավորական ակադեմիա[1], Էդինբուրգի թագավորական ընկերություն[1], Ֆրանսիայի ինստիտուտ[1], Լիսաբոնի գիտությունների ակադեմիա[1], Թագավորական Դանիական գիտությունների ակադեմիա[1] և Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա[1]
Ալմա մատերԲրիստոլի համալսարան (1923)[13][1] և Քեմբրիջի համալսարան (1926)[13][1]
Գիտական աստիճանգիտությունների թեկնածու
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[14][5] և ֆրանսերեն
Գիտական ղեկավարՌալֆ Ֆաուլեր
Եղել է գիտական ղեկավարՀոմի Ջեհանգիր Բաբա[15], Fred Hoyle?[15], Դենիս Սիամա[15], John Polkinghorne?[15], Richard J. Eden?[15], A. Lees?[15], Christie Jayaratnam Eliezer?[15] և Harish-Chandra?[15]
Հայտնի աշակերտներՌոբերտ Օպենհեյմեր և Փոլ Վայս
Ազդվել էՋոն Ստյուարտ Միլ
Պարգևներֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[16][17][5] Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ[5][18] Կոպլիի մեդալ[19] Թագավորական մեդալ[18] Մաքս Պլանկի անվան մեդալ[20] Հելմհոլցի մեդալ[20] Ռոբերտ Օփենհեյմերի հիշատակի մրցանակ[20] Բեյքերյան լեկցիա և Վաստակի շքանշան[18]
Ամուսին(ներ)Մարգիտ Դիրակ[5][20]
ՀայրCharles Dirac?[20]
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Paul Dirac Վիքիպահեստում

Պոլ Ադրիեն Մորիս Դիրակ (անգլ.՝ Paul Adrien Maurice Dirac, օգոստոսի 8, 1902(1902-08-08)[1][2][3][…], Բրիստոլ, Էյվոն, Հարավարևմտյան Անգլիա, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[4][5][6] - հոկտեմբերի 20, 1984(1984-10-20)[1][2][3][…], Թալահասի, ԱՄՆ[5][6]), անգլիացի ֆիզիկոս, տեսաբան, քվանտային մեխանիկայի հիմնադիրներից։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1930 թ.)։ Մի շարք երկրների ակադեմիաների և գիտական ընկերությունների, այդ թվում նաև ՍՍՀՄ ԳԱ 1931 թվականից արտասահմանյան անդամ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դիրակ Պոլ Ադրիեն Մորիսը ծնվել է 1902 թ. օգոստոսի 8-ին Բրիստոլ քաղաքում։ Սովորել է Բրիստոլի, ապա Քեմբրիջի համալսարաններում ավարտել է 1924 թվականին։ 1932 թվականից Քեմբրիջի համալսարանի պրոֆեսոր։ Դիրակը կառուցել է քվանտային մեխանիկայի, այսպես կոչված, ձևափոխությունների տեսությունը 1926-1927 թթ., մշակել է ճառագայթման քվանտային տեսության հիմունքները։ Էնրիկո Ֆերմիի հետ մեծ ավանդ է ներդրել քվանտային վիճակագրության բնագավառում (Ֆերմի-Դիրակի վիճակագրություն), մասնավորապես պարզել բաշխման վիճակագրական բնույթի և ալիքային ֆունկցիայի սիմետրիայի հատկությունների կապը 1925 թվականին։ 1928 թվականին ստեղծել է էլեկտրոնի շարժման ռելյատիվիստական տեսությունը, որը հնարավորություն տվեց բացատրել մի շարք ֆիզիկական երևույթներ և կանխատեսել պոզիտրոնի գոյությունը։ Դաշտի քվանտային տեսության տարբեր բնագավառներին են նվիրված նաև Դիրակի մի շարք ուրիշ աշխատանքներ, նա առաջինն է կիրառել երկրորդային քվանտացման մեթոդը 1927 թվականին, որը հետագայում լայն տարածում գտավ տեսական ֆիզիկայում։ Դիրակը Էրվին Շրյոդինգերի հետ 1933 թ. արժանացել է Նոբելյան մրցանակի՝ քվանտային մեխանիկայի վերաբերյալ աշխատությունների և էլեկտրոնային տեսության զարգացման համար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Paul Adrien Maurice Dirac — 1834.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 Дирак Поль Адриен Морис // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 P.A.M.Dirac Biography // biography
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա — 1757.
  7. Find A Grave — 1995.
  8. LIBRIS — 2012.
  9. 9,0 9,1 https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsbm.1986.0006 — P. 160.
  10. https://www.leopoldina.org/mitglieder/mitgliederverzeichnis/mitglieder/member/Member/show/paul-dirac/
  11. http://www.pas.va/content/accademia/en/academicians/deceased/dirac.html
  12. Notable Names Database — 2002.
  13. 13,0 13,1 P.A.M.Dirac Biography // biography.com
  14. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 15,6 15,7 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  16. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1933/
  17. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  18. 18,0 18,1 18,2 Who's Who (բրիտ․ անգլ.)(untranslated), 1849.
  19. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
  20. 20,0 20,1 20,2 20,3 20,4 Oxford Dictionary of National Biography / C. MatthewOxford: OUP, 2004.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 409 CC-BY-SA-icon-80x15.png