Պոլ Դիրակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Պոլ Դիրակ
անգլ.՝ Paul Dirac
Dirac 4.jpg
Ծնվել է օգոստոսի 8, 1902({{padleft:1902|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1][2][3][4][5]
Բրիստոլ, Avon, Հարավարևմտյան Անգլիա, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[6][5]
Մահացել է հոկտեմբերի 20, 1984({{padleft:1984|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})[1][2][3][4][5] (82 տարեկանում)
Թալահասի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[7][5]
Քաղաքացիություն Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Flag of Switzerland.svg Շվեյցարիա
Դավանանք Դեիզմ
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս տեսաբան, պրոֆեսոր, ֆիզիկոս, գիտնական, ակադեմիկոս, դաստիարակ և ուսուցիչ
Հաստատություն(ներ) Մայամիի համալսարան[5], Ֆլորիդայի պետական համալսարան[5] և Քեմբրիջի համալսարան[5]
Գործունեության ոլորտ Տեսական ֆիզիկա[5]
Պաշտոն(ներ) Մաթեմատիկայի Լուկասյան պրոֆեսոր[5]
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն[5], Լեոպոլդինա, Պապական գիտությունների ակադեմիա[8], ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն[9] և Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա
Ալմա մատեր Բրիստոլի համալսարան[5], Քեմբրիջի համալսարան[5] և Սուրբ Ջոնի քոլեջ[5]
Գիտական աստիճան փիլիսոփայության դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն[10][5]
Գիտական ղեկավար Ռալֆ Ֆլաուեր
Եղել է գիտական ղեկավար Հոմի Ջեհանգիր Բաբա
Հայտնի աշակերտներ Ռոբերտ Օպենհեյմեր
Պարգևներ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[11][12][5] Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ[5] Կոպլիի մեդալ Թագավորական մեդալ Մաքս Պլանկի անվան մեդալ Հելմհոլցի մեդալ J. Robert Oppenheimer Memorial Prize և Bakerian Lecture
Ամուսին(ներ) Մարգիտ Դիրակ[5]
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Paul Dirac Վիքիպահեստում

Պոլ Ադրիեն Մորիս Դիրակ (անգլ.՝ Paul Adrien Maurice Dirac, օգոստոսի 8, 1902({{padleft:1902|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1][2][3][4][5], Բրիստոլ, Avon, Հարավարևմտյան Անգլիա, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[6][5] - հոկտեմբերի 20, 1984({{padleft:1984|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})[1][2][3][4][5], Թալահասի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[7][5]), անգլիացի ֆիզիկոս, տեսաբան, քվանտային մեխանիկայի հիմնադիրներից։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1930 թ.)։ Մի շարք երկրների ակադեմիաների և գիտական ընկերությունների, այդ թվում նաև ՍՍՀՄ ԳԱ 1931 թվականից արտասահմանյան անդամ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դիրակ Պոլ Ադրիեն Մորիսը ծնվել է 1902 թ. օգոստոսի 8-ին Բրիստոլ քաղաքում։ Սովորել է Բրիստոլի, ապա Քեմբրիջի համալսարաններում ավարտել է 1924 թվականին։ 1932 թվականից Քեմբրիջի համալսարանի պրոֆեսոր։ Դիրակը կառուցել է քվանտային մեխանիկայի, այսպես կոչված, ձևափոխությունների տեսությունը 1926-1927 թթ., մշակել է ճառագայթման քվանտային տեսության հիմունքները։ Էնրիկո Ֆերմիի հետ մեծ ավանդ է ներդրել քվանտային վիճակագրության բնագավառում (Ֆերմի-Դիրակի վիճակագրություն), մասնավորապես պարզել բաշխման վիճակագրական բնույթի և ալիքային ֆունկցիայի սիմետրիայի հատկությունների կապը 1925 թվականին։ 1928 թվականին ստեղծել է էլեկտրոնի շարժման ռելյատիվիստական տեսությունը, որը հնարավորություն տվեց բացատրել մի շարք ֆիզիկական երևույթներ և կանխատեսել պոզիտրոնի գոյությունը։ Դաշտի քվանտային տեսության տարբեր բնագավառներին են նվիրված նաև Դիրակի մի շարք ուրիշ աշխատանքներ, նա առաջինն է կիրառել երկրորդային քվանտացման մեթոդը 1927 թվականին, որը հետագայում լայն տարածում գտավ տեսական ֆիզիկայում։ Դիրակը Էրվին Շրյոդինգերի հետ 1933 թ. արժանացել է Նոբելյան մրցանակի՝ քվանտային մեխանիկայի վերաբերյալ աշխատությունների և էլեկտրոնային տեսության զարգացման համար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Paul Adrien Maurice Dirac — 1834.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 5,19 5,20 5,21 5,22 5,23 P.A.M.Dirac Biography // biography
  6. 6,0 6,1 6,2 Дирак Поль Адриен Морис // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  7. 7,0 7,1 7,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118679775 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  8. http://www.pas.va/content/accademia/en/academicians/deceased/dirac.html
  9. NNDB — 2002.
  10. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  11. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1933/
  12. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/


Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 409 CC-BY-SA-icon-80x15.png