Ռոբերտ Օպենհեյմեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ռոբերտ Օպենհեյմեր
Robert Oppenheimer
JROppenheimer-LosAlamos.jpg
Ծնվել է ապրիլի 22, 1904({{padleft:1904|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})[1][2][3][4]
Նյու Յորք, Նյու Յորք[5][6][7]
Մահացել է փետրվարի 18, 1967({{padleft:1967|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[5][8][7][2][3][4] (62 տարեկանում)
Փրինսթոն, Մերսեր շրջան, Նյու Ջերսի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[9][7]
բնական մահով
Բնակության վայր(եր) Փրինսթոն, Լոս Ալամոս, Բերկլի և Նյու Յորք
Քաղաքացիություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[3][10]
Ազգություն հրեա և աշկենազի
Մասնագիտություն ֆիզիկոս տեսաբան և ֆիզիկոս
Հաստատություն(ներ) Կալիֆորնիայի համալսարան, Բերքլի
Գործունեության ոլորտ ֆիզիկա
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Phi Beta Kappa և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատեր Քրիստի քոլեջ, Հարվարդի համալսարան[11], Կավենդիշ լաբորատորիա, Գյոթինգենի համալսարան[11], Ethical Culture Fieldston School և Քեմբրիջի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն[2], ֆրանսերեն, գերմաներեն, լատիներեն, հունարեն և սանսկրիտ
Գիտական ղեկավար Մաքս Բոռն[12] և Վոլֆգանգ Պաուլի
Եղել է գիտական ղեկավար Դեվիդ Բոմ[13], Սեմյուել Օլդերսոն[14], Ռոբերտ Քրիստի[15], Սիդնի Դանցոֆ[16], Stan Frankel[17], Ուիլիս Լամբ[18], Հարոլդ Լյուիս[19], Ֆիլիպ Մոռիսոն[20], Բերնարդ Պետերս[13], Ռոբերտ Սերբեր[21], Հարտլանդ Սնայդեր[22], Ջորջ Վոլկոֆ[23], Հարվի Հոլ[24], Մելբա Ֆիլիպս[25], Ջոզեֆ Ուայնբերգ[13] և Սիգֆրեդ Ադոլֆ Վուտհույսեն
Պարգևներ
Ստորագրություն
J Robert Oppenheimer signature.svg
J. Robert Oppenheimer Վիքիպահեստում

Ռոբերտ Օպենհեյմեր (անգլ.՝ Julius Robert Oppenheimer, ապրիլի 22, 1904({{padleft:1904|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})[1][2][3][4], Նյու Յորք, Նյու Յորք[5][6][7] - փետրվարի 18, 1967({{padleft:1967|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[5][8][7][2][3][4], Փրինսթոն, Մերսեր շրջան, Նյու Ջերսի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[9][7]), ազգությամբ հրեա ամերիկացի ֆիզիկոս։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օպենհեյմերը 1925 թվականին ավարտել է Հարվարդի համալսարանը, 1925-1926 թվականներին գիտելիքները կատարելագործել Քեմբրիջի, 1927 թվականին՝ Գյոթինգենի համալսարաններում։ 1929-1947 թթ-ին աշխատել է Կալիֆոռնիայի համալսարանում ու տեխնոլոգիական ինստիտուտում, 1936 թվականից՝ պրոֆեսոր։

1939-1945 թվականներին Օպենհեյմերը ղեկավարել է ԱՄՆ-ում ատոմային ռումբի ստեղծման աշխատանքները. 1943-1945 թվականներին գլխավորել է Լոս Ալամոսի գիտական լաբորատորիան։ 1946-1952 թվականներին նա եղել է նաև ԱՄՆ-ի ատոմային էներգիայի հանձնաժողովի գլխավոր խորհրդատվական կոմիտեի նախագահը։1947-1966 թվականներին Փրինսթոնի հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրենն էր։

Ջրածնային ռումբի ստեղծման դեմ հասարակական ելույթների և ատոմային էներգիան միայն խաղաղ նպատակներով օգտագործելու կոչերի համար 1953 թվականին Օպենհեյմերը զրկվել է բոլոր պաշտոններից, ԱՄՆ-ի կառավարության կողմից մեղադրվել «անօրինապահ լինելու» մեջ, արգելվել է նրա մասնակցությունը գաղտնի աշխատանքներին։

Օպենհեյմերը մի շարք երկրների գիտությունների ակադեմիաների անդամ էր, 1948 թվականից՝ նաև Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերության նախագահ։

Աշխատանքները վերաբերում են միջուկային ֆիզիկային, քվանտային մեխանիկային, իզոտոպների բաժանման, տիեզերական ճառագայթների, տարրական մասնիկների ֆիզիկային, տեսական աստղաֆիզիկային։

Մշակել է երկատոմ մոլեկուլի կառույցի տեսությունը, բացահայտել գամմա-ճառագայթներում զույգերի առաջացման մեխանիզմը, զարգացրել միջուկները դեյտրոններով ռմբահարելուց առաջացող շարժընթացների տեսությունը։

Ամերիկացի ֆիզիկոս Մ. Ֆիլիպսի հետ Օպենհեյմերը մշակել է խզվող միջուկային ռեակցիաների տեսությունը (Օպենհեյմեր-Ֆիլիպսի ռեակցիաներ), ուսումնասիրել գամմա-ճառագայթների ներքին փոխարկումը (կոնվերսիա), պարզել այդ ճառագայթներում զույգերի առաջացման մեխանիզմը, մշակել տիեզերական հեղեղների կասկադային տեսությունը։

Օպենհեյմերի մի շարք ուսումնասիրություններ վերաբերում են նեյտրոնային աստղերի մոդելների հաշվարկներին։ Նա կանխագուշակել է նաև «սև խոռոչների» գոյությունը։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան, գիրք 1, հատոր 2, էջ 529։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118590146 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 http://www.nndb.com/people/808/000047667/
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 http://www.famousbirthdays.com/people/robert-oppenheimer.html
  6. 6,0 6,1 6,2 http://www.famousbirthdays.com/profession/from/scientist-newyork.html
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 7,7 7,8 Оппенгеймер Роберт // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.brainyquote.com/quotes/authors/j/j_robert_oppenheimer.html
  9. 9,0 9,1 9,2 http://muse.jhu.edu/books/9781400864492
  10. http://www.nytimes.com/aponline/2015/01/23/world/europe/ap-eu-britain-oppenheimer.html
  11. 11,0 11,1 11,2 Anguera J. E. Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana Editorial Espasa, 1905. — Vol. Suplemento 1967-1968. — P. 382. — ISBN 978-84-239-4500-9
  12. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  13. 13,0 13,1 13,2 http://www.americanscientist.org/bookshelf/pub/a-puzzle-of-a-man
  14. http://www.wired.com/thisdayintech/2011/02/0211sam-alderson-crash-test-dummie-inventor/
  15. http://www.caltech.edu/content/caltech-mourns-passing-robert-f-christy-1916%E2%80%93%C2%AD2012
  16. http://old.post-gazette.com/pg/11100/1137883-51.stm
  17. Rival M. Robert Oppenheimer — P. 116.
  18. Bird K., Sherwin M. J. American Prometheus: The Triumph and Tragedy of J. Robert Oppenheimer Alfred A. Knopf, 2005. — P. 88.
  19. Bird K., Sherwin M. J. American Prometheus: The Triumph and Tragedy of J. Robert Oppenheimer Alfred A. Knopf, 2005. — P. 387.
  20. http://web.mit.edu/newsoffice/2005/morrison.html
  21. Bird K., Sherwin M. J. American Prometheus: The Triumph and Tragedy of J. Robert Oppenheimer Alfred A. Knopf, 2005. — P. 102.
  22. http://scitation.aip.org/content/aip/magazine/physicstoday/article/15/7/10.1063/1.3058300
  23. Rival M. Robert Oppenheimer — P. 89.
  24. http://www.arlingtoncemetery.net/harvey-hall.htm
  25. http://www-news.uchicago.edu/releases/04/041116.phillips.shtml