Ռոբերտ Օպենհեյմեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ռոբերտ Օպենհեյմեր
RobertOppenheimer
JROppenheimer-LosAlamos.jpg
Ծնվել է ապրիլի 22, 1904({{padleft:1904|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})[1][2][3]
Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4][5][6]
Մահացել է փետրվարի 18, 1967({{padleft:1967|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[4][7][6][2][3] (62 տարեկանում)
Փրինսթոն[8][6]
բնական պատճառով
Բնակության վայր(եր) Փրինսթոն, Լոս Ալամոս, Բերկլի և Նյու Յորք
Քաղաքացիություն ԱՄՆ[3][9]
Ազգություն հրեա և աշկենազի
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատեր Քրիստի քոլեջ, Հարվարդի համալսարան, Կավենդիշ լաբորատորիա, Գյոթինգենի համալսարան, Ethical Culture Fieldston School և Քեմբրիջի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն[2], ֆրանսերեն, գերմաներեն, լատիներեն, հունարեն և սանսկրիտ
Գիտական ղեկավար Մաքս Բոռն[10] և Վոլֆգանգ Պաուլի
Եղել է գիտական ղեկավար Դեվիդ Բոմ[11], Սեմյուել Օլդերսոն[12], Ռոբերտ Քրիստի[13], Սիդնի Դանցոֆ[14], Stan Frankel[15], Ուիլիս Լամբ[16], Հարոլդ Լյուիս[17], Ֆիլիպ Մոռիսոն[18], Բերնարդ Պետերս[11], Ռոբերտ Սերբեր[19], Հարտլանդ Սնայդեր[20], Ջորջ Վոլկոֆ[21], Հարվի Հոլ[22], Մելբա Ֆիլիպս[23], Ջոզեֆ Ուայնբերգ[11] և Սիգֆրեդ Ադոլֆ Վուտհույսեն
Պարգևներ Էնրիկո Ֆերմի պարգև, Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ, Medal for Merit և Three Physicists Prize
Եղբայր(ներ) Ֆրենկ Օպենհեյմեր
Ստորագրություն
J Robert Oppenheimer signature.svg
J. Robert Oppenheimer Վիքիպահեստում

Ռոբերտ Օպենհեյմեր (անգլ.՝ Julius Robert Oppenheimer, 1904, ապրիլի 22, Նյու Յորք - 1967, փետրվարի 18, Պրինստոն, ԱՄՆ), ազգությամբ հրեա ամերիկացի ֆիզիկոս։

Օպենհեյմերը 1925-ին ավարտել է Հարվարդի համալսարանը, 1925–26-ին գիտելիքները կատարելագործել Քեմբրիջի, 1927-ին՝ Գյոթինգենի համալսարաններում։ 1929–47 թթ-ին աշխատել է Կալիֆոռնիայի համալսարանում ու տեխնոլոգիական ինստիտուտում, 1936-ից՝ պրոֆեսոր։

1939–45-ին Օպենհեյմերը ղեկավարել է ԱՄՆ-ում ատոմային ռումբի ստեղծման աշխատանքները. 1943–45-ին գլխավորել է Լոս Ալամոսի գիտական լաբորատորիան։ 1946–52-ին նա եղել է նաև ԱՄՆ-ի ատոմային էներգիայի հանձնաժողովի գլխավոր խորհրդատվական կոմիտեի նախագահը։1947–66-ին Պրինստոնի հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրենն էր։

Ջրածնային ռումբի ստեղծման դեմ հասարակական ելույթների և ատոմային էներգիան միայն խաղաղ նպատակներով օգտագործելու կոչերի համար 1953-ին Օպենհեյմերը զրկվել է բոլոր պաշտոններից, ԱՄՆ-ի կառավարության կողմից մեղադրվել «անօրինապահ լինելու» մեջ, արգելվել է նրա մասնակցությունը գաղտնի աշխատանքներին։

Օպենհեյմերը մի շարք երկրների գիտությունների ակադեմիաների անդամ էր, 1948-ից՝ նաև Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերության նախագահ։

Աշխատանքները վերաբերում են միջուկային ֆիզիկային, քվանտային մեխանիկային, իզոտոպների բաժանման, տիեզերական ճառագայթների, տարրական մասնիկների ֆիզիկային, տեսական աստղաֆիզիկային։

Մշակել է երկատոմ մոլեկուլի կառույցի տեսությունը, բացահայտել գամմա-ճառագայթներում զույգերի առաջացման մեխանիզմը, զարգացրել միջուկները դեյտրոններով ռմբահարելուց առաջացող շարժընթացների տեսությունը։

Ամերիկացի ֆիզիկոս Մ. Ֆիլիպսի հետ Օպենհեյմերը մշակել է խզվող միջուկային ռեակցիաների տեսությունը (Օպենհեյմեր-Ֆիլիպսի ռեակցիաներ), ուսումնասիրել գամմա-ճառագայթների ներքին փոխարկումը (կոնվերսիա), պարզել այդ ճառագայթներում զույգերի առաջացման մեխանիզմը, մշակել տիեզերական հեղեղների կասկադային տեսությունը։

Օպենհեյմերի մի շարք ուսումնասիրություններ վերաբերում են նեյտրոնային աստղերի մոդելների հաշվարկներին։ Նա կանխագուշակել է նաև «սև խոռոչների» գոյությունը։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան, գիրք 1, հատոր 2, էջ 529։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Record #118590146 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 26-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 http://www.nndb.com/people/808/000047667/
  4. 4,0 4,1 http://www.famousbirthdays.com/people/robert-oppenheimer.html
  5. http://www.famousbirthdays.com/profession/from/scientist-newyork.html
  6. 6,0 6,1 6,2 Оппенгеймер Роберт // Оппенгеймер Роберт, Оппенгеймер Роберт // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  7. http://www.brainyquote.com/quotes/authors/j/j_robert_oppenheimer.html
  8. http://muse.jhu.edu/books/9781400864492
  9. http://www.nytimes.com/aponline/2015/01/23/world/europe/ap-eu-britain-oppenheimer.html
  10. Mathematics Genealogy Project Ստուգված է օգոստոսի 8-ին 2016:
  11. 11,0 11,1 11,2 http://www.americanscientist.org/bookshelf/pub/a-puzzle-of-a-man
  12. http://www.wired.com/thisdayintech/2011/02/0211sam-alderson-crash-test-dummie-inventor/
  13. http://www.caltech.edu/content/caltech-mourns-passing-robert-f-christy-1916%E2%80%93%C2%AD2012
  14. http://old.post-gazette.com/pg/11100/1137883-51.stm
  15. (untranslated title) — С. 116.
  16. K. Bird, American Prometheus — С. 88.
  17. K. Bird, American Prometheus — С. 387.
  18. http://web.mit.edu/newsoffice/2005/morrison.html
  19. K. Bird, American Prometheus — С. 102.
  20. http://scitation.aip.org/content/aip/magazine/physicstoday/article/15/7/10.1063/1.3058300
  21. (untranslated title) — С. 89.
  22. http://www.arlingtoncemetery.net/harvey-hall.htm
  23. http://www-news.uchicago.edu/releases/04/041116.phillips.shtml