Ռոբերտ Օպենհեյմեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ռոբերտ Օպենհեյմեր
Robert Oppenheimer
JROppenheimer-LosAlamos.jpg
Ծնվել է ապրիլի 22, 1904({{padleft:1904|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})[1][2][3]
Նյու Յորք, Նյու Յորք[4][5][6]
Մահացել է փետրվարի 18, 1967({{padleft:1967|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[4][7][6][2][3] (62 տարեկանում)
Փրինսթոն, Մերսեր շրջան, Նյու Ջերսի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[8][6]
բնական պատճառով
Բնակության վայր(եր) Փրինսթոն, Լոս Ալամոս, Բերկլի և Նյու Յորք
Քաղաքացիություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[3][9]
Ազգություն հրեա և աշկենազի
Մասնագիտություն ֆիզիկոս տեսաբան և ֆիզիկոս
Հաստատություն(ներ) Կալիֆորնիայի համալսարան, Բերքլի
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Phi Beta Kappa
Ալմա մատեր Քրիստի քոլեջ, Հարվարդի համալսարան[10], Կավենդիշ լաբորատորիա, Գյոթինգենի համալսարան[10], Ethical Culture Fieldston School և Քեմբրիջի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն[2], ֆրանսերեն, գերմաներեն, լատիներեն, հունարեն և սանսկրիտ
Գիտական ղեկավար Մաքս Բոռն[11] և Վոլֆգանգ Պաուլի
Եղել է գիտական ղեկավար Դեվիդ Բոմ[12], Սեմյուել Օլդերսոն[13], Ռոբերտ Քրիստի[14], Սիդնի Դանցոֆ[15], Stan Frankel[16], Ուիլիս Լամբ[17], Հարոլդ Լյուիս[18], Ֆիլիպ Մոռիսոն[19], Բերնարդ Պետերս[12], Ռոբերտ Սերբեր[20], Հարտլանդ Սնայդեր[21], Ջորջ Վոլկոֆ[22], Հարվի Հոլ[23], Մելբա Ֆիլիպս[24], Ջոզեֆ Ուայնբերգ[12] և Սիգֆրեդ Ադոլֆ Վուտհույսեն
Պարգևներ
Ստորագրություն
J Robert Oppenheimer signature.svg
J. Robert Oppenheimer Վիքիպահեստում

Ռոբերտ Օպենհեյմեր (անգլ.՝ Julius Robert Oppenheimer, 1904, ապրիլի 22, Նյու Յորք - 1967, փետրվարի 18, Պրինստոն, ԱՄՆ), ազգությամբ հրեա ամերիկացի ֆիզիկոս։

Օպենհեյմերը 1925-ին ավարտել է Հարվարդի համալսարանը, 1925–26-ին գիտելիքները կատարելագործել Քեմբրիջի, 1927-ին՝ Գյոթինգենի համալսարաններում։ 1929–47 թթ-ին աշխատել է Կալիֆոռնիայի համալսարանում ու տեխնոլոգիական ինստիտուտում, 1936-ից՝ պրոֆեսոր։

1939–45-ին Օպենհեյմերը ղեկավարել է ԱՄՆ-ում ատոմային ռումբի ստեղծման աշխատանքները. 1943–45-ին գլխավորել է Լոս Ալամոսի գիտական լաբորատորիան։ 1946–52-ին նա եղել է նաև ԱՄՆ-ի ատոմային էներգիայի հանձնաժողովի գլխավոր խորհրդատվական կոմիտեի նախագահը։1947–66-ին Պրինստոնի հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրենն էր։

Ջրածնային ռումբի ստեղծման դեմ հասարակական ելույթների և ատոմային էներգիան միայն խաղաղ նպատակներով օգտագործելու կոչերի համար 1953-ին Օպենհեյմերը զրկվել է բոլոր պաշտոններից, ԱՄՆ-ի կառավարության կողմից մեղադրվել «անօրինապահ լինելու» մեջ, արգելվել է նրա մասնակցությունը գաղտնի աշխատանքներին։

Օպենհեյմերը մի շարք երկրների գիտությունների ակադեմիաների անդամ էր, 1948-ից՝ նաև Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերության նախագահ։

Աշխատանքները վերաբերում են միջուկային ֆիզիկային, քվանտային մեխանիկային, իզոտոպների բաժանման, տիեզերական ճառագայթների, տարրական մասնիկների ֆիզիկային, տեսական աստղաֆիզիկային։

Մշակել է երկատոմ մոլեկուլի կառույցի տեսությունը, բացահայտել գամմա-ճառագայթներում զույգերի առաջացման մեխանիզմը, զարգացրել միջուկները դեյտրոններով ռմբահարելուց առաջացող շարժընթացների տեսությունը։

Ամերիկացի ֆիզիկոս Մ. Ֆիլիպսի հետ Օպենհեյմերը մշակել է խզվող միջուկային ռեակցիաների տեսությունը (Օպենհեյմեր-Ֆիլիպսի ռեակցիաներ), ուսումնասիրել գամմա-ճառագայթների ներքին փոխարկումը (կոնվերսիա), պարզել այդ ճառագայթներում զույգերի առաջացման մեխանիզմը, մշակել տիեզերական հեղեղների կասկադային տեսությունը։

Օպենհեյմերի մի շարք ուսումնասիրություններ վերաբերում են նեյտրոնային աստղերի մոդելների հաշվարկներին։ Նա կանխագուշակել է նաև «սև խոռոչների» գոյությունը։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան, գիրք 1, հատոր 2, էջ 529։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118590146 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 http://www.nndb.com/people/808/000047667/
  4. 4,0 4,1 http://www.famousbirthdays.com/people/robert-oppenheimer.html
  5. http://www.famousbirthdays.com/profession/from/scientist-newyork.html
  6. 6,0 6,1 6,2 Оппенгеймер Роберт // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. гл. ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  7. http://www.brainyquote.com/quotes/authors/j/j_robert_oppenheimer.html
  8. http://muse.jhu.edu/books/9781400864492
  9. http://www.nytimes.com/aponline/2015/01/23/world/europe/ap-eu-britain-oppenheimer.html
  10. 10,0 10,1 10,2 Anguera J. E. Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana Editorial Espasa, 1905. — Vol. Suplemento 1967-1968. — P. 382. — ISBN 978-84-239-4500-9
  11. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  12. 12,0 12,1 12,2 http://www.americanscientist.org/bookshelf/pub/a-puzzle-of-a-man
  13. http://www.wired.com/thisdayintech/2011/02/0211sam-alderson-crash-test-dummie-inventor/
  14. http://www.caltech.edu/content/caltech-mourns-passing-robert-f-christy-1916%E2%80%93%C2%AD2012
  15. http://old.post-gazette.com/pg/11100/1137883-51.stm
  16. Rival M. Robert Oppenheimer — P. 116.
  17. Bird K., Sherwin M. J. American Prometheus: The Triumph and Tragedy of J. Robert Oppenheimer Alfred A. Knopf, 2005. — P. 88.
  18. Bird K., Sherwin M. J. American Prometheus: The Triumph and Tragedy of J. Robert Oppenheimer Alfred A. Knopf, 2005. — P. 387.
  19. http://web.mit.edu/newsoffice/2005/morrison.html
  20. Bird K., Sherwin M. J. American Prometheus: The Triumph and Tragedy of J. Robert Oppenheimer Alfred A. Knopf, 2005. — P. 102.
  21. http://scitation.aip.org/content/aip/magazine/physicstoday/article/15/7/10.1063/1.3058300
  22. Rival M. Robert Oppenheimer — P. 89.
  23. http://www.arlingtoncemetery.net/harvey-hall.htm
  24. http://www-news.uchicago.edu/releases/04/041116.phillips.shtml