Ռոբերտ Օպենհեյմեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ռոբերտ Օպենհեյմեր
Robert Oppenheimer
JROppenheimer-LosAlamos.jpg
Ծնվել է ապրիլի 22, 1904({{padleft:1904|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})[1]
Նյու Յորք[1][2][3]
Մահացել է փետրվարի 18, 1967({{padleft:1967|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[1][2][4] (62 տարեկանում)
Փրինսթոն[1][5]
Բնակության վայր(եր) Փրինսթոն, Q318637?, Բերկլի և Նյու Յորք
Քաղաքացիություն Flag of the United States.svg ԱՄՆ[6][7]
Ազգություն հրեա և աշկենազի
Մասնագիտություն միջուկային ֆիզիկոս, ճարտարագետ, ֆիզիկոս տեսաբան, ֆիզիկոս[8][9] և գիտնական[2][7]
Հաստատություն(ներ) Կալիֆորնիայի համալսարան, Բերքլի, Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ, Լոս Ալամոսի Ազգային Լաբորատորիա, Ընդլայնված հետազոտությունների ինստիտուտ և ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարարություն
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն և Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն
Ալմա մատեր Քրիստի քոլեջ, Հարվարդի համալսարան, Կավենդիշ լաբորատորիա, Գյոթինգենի համալսարան, Q5403378? և Քեմբրիջի համալսարան
Գիտական աստիճան գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, լատիներեն, հունարեն և սանսկրիտ
Գիտական ղեկավար Մաքս Բոռն և Վոլֆգանգ Պաուլի
Եղել է գիտական ղեկավար Դեվիդ Բոմ[10], Սեմյուել Օլդերսոն[11], Ռոբերտ Քրիստի[12], Սիդնի Դանցոֆ[13], Q7597638?[14], Ուիլիս Լամբ[15], Հարոլդ Լյուիս[15], Ֆիլիպ Մոռիսոն[16], Բերնարդ Պետերս[10], Ռոբերտ Սերբեր[15], Հարտլանդ Սնայդեր[17], Ջորջ Վոլկոֆ[14], Հարվի Հոլ[18], Մելբա Ֆիլիպս[19], Ջոզեֆ Ուայնբերգ[10] և Սիգֆրեդ Ադոլֆ Վուտհույսեն
Ազդել է Ռոբերտ Սերբեր
Պարգևներ Էնրիկո Ֆերմի պարգև, Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ և Q1307005?
Եղբայր(ներ) Ֆրենկ Օպենհեյմեր
Ստորագրություն
J Robert Oppenheimer signature.svg
J. Robert Oppenheimer Վիքիպահեստում

Ռոբերտ Օպենհեյմեր (անգլ.՝ Julius Robert Oppenheimer, 1904, ապրիլի 22, Նյու Յորք - 1967, փետրվարի 18, Պրինստոն, ԱՄՆ), ազգությամբ հրեա ամերիկացի ֆիզիկոս։

Օպենհեյմերը 1925-ին ավարտել է Հարվարդի համալսարանը, 1925–26-ին գիտելիքները կատարելագործել Քեմբրիջի, 1927-ին՝ Գյոթինգենի համալսարաններում։ 1929–47 թթ-ին աշխատել է Կալիֆոռնիայի համալսարանում ու տեխնոլոգիական ինստիտուտում, 1936-ից՝ պրոֆեսոր։

1939–45-ին Օպենհեյմերը ղեկավարել է ԱՄՆ-ում ատոմային ռումբի ստեղծման աշխատանքները. 1943–45-ին գլխավորել է Լոս Ալամոսի գիտական լաբորատորիան։ 1946–52-ին նա եղել է նաև ԱՄՆ-ի ատոմային էներգիայի հանձնաժողովի գլխավոր խորհրդատվական կոմիտեի նախագահը։1947–66-ին Պրինստոնի հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրենն էր։

Ջրածնային ռումբի ստեղծման դեմ հասարակական ելույթների և ատոմային էներգիան միայն խաղաղ նպատակներով օգտագործելու կոչերի համար 1953-ին Օպենհեյմերը զրկվել է բոլոր պաշտոններից, ԱՄՆ-ի կառավարության կողմից մեղադրվել «անօրինապահ լինելու» մեջ, արգելվել է նրա մասնակցությունը գաղտնի աշխատանքներին։

Օպենհեյմերը մի շարք երկրների գիտությունների ակադեմիաների անդամ էր, 1948-ից՝ նաև Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերության նախագահ։

Աշխատանքները վերաբերում են միջուկային ֆիզիկային, քվանտային մեխանիկային, իզոտոպների բաժանման, տիեզերական ճառագայթների, տարրական մասնիկների ֆիզիկային, տեսական աստղաֆիզիկային։

Մշակել է երկատոմ մոլեկուլի կառույցի տեսությունը, բացահայտել գամմա-ճառագայթներում զույգերի առաջացման մեխանիզմը, զարգացրել միջուկները դեյտրոններով ռմբահարելուց առաջացող շարժընթացների տեսությունը։

Ամերիկացի ֆիզիկոս Մ. Ֆիլիպսի հետ Օպենհեյմերը մշակել է խզվող միջուկային ռեակցիաների տեսությունը (Օպենհեյմեր-Ֆիլիպսի ռեակցիաներ), ուսումնասիրել գամմա-ճառագայթների ներքին փոխարկումը (կոնվերսիա), պարզել այդ ճառագայթներում զույգերի առաջացման մեխանիզմը, մշակել տիեզերական հեղեղների կասկադային տեսությունը։

Օպենհեյմերի մի շարք ուսումնասիրություններ վերաբերում են նեյտրոնային աստղերի մոդելների հաշվարկներին։ Նա կանխագուշակել է նաև «սև խոռոչների» գոյությունը։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան, գիրք 1, հատոր 2, էջ 529։