Պետեր Գրունբերգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պետեր Գրունբերգ
Peter Andreas Grünberg
Peter Gruenberg 01.jpg
Ծնվել էմայիսի 18, 1939(1939-05-18)[1][2][3][…]
Պլզեն, Պլզենի շրջան, Չեխիա[4]
Մահացել էապրիլի 7, 2018(2018-04-07)[5][6][2][…] (78 տարեկան)
Jülich, Դյուրեն, Քյոլնի վարչական շրջան, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիա[6]
ՔաղաքացիությունFlag of Germany.svg Գերմանիա[7]
Մասնագիտությունֆիզիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Կյոլնի համալսարան, Կարլտոնի համալսարան և Research Centre Jülich?
Գործունեության ոլորտֆիզիկա
Պաշտոն(ներ)պրոֆեսոր
ԱնդամակցությունՎեստֆալիայի գիտությունների ակադեմիա և Sudetendeutsche Akademie der Wissenschaften und Künste?
Ալմա մատերԴարմշտադտի տեխնիկական համալսարան, Ֆրանկֆուրտի Գյոթեի անվան համալսարան և Կյոլնի համալսարան
Կոչումպրոֆեսոր
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն
Գիտական ղեկավարStefan Hüfner?
ՊարգևներՀյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիայի ծառայությունների համար շքանշան «Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի սպայական մեծ խաչ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[8][9] Շտեռն-Գեռլախի մեդալ Ֆիզիկայի Վոլֆի մրցանակ Friendship Award? German Future Prize? Գերմանական հետազոտությունների փառքի սրահ Ritter-von-Gerstner Medal? պատվավոր քաղաքացիություն[10] պատվո անդամ[10] European Inventor Award? Q51954787?[11] Ճապոնիայի մրցանակ honorary doctor of the RWTH Aachen University? և Պատվավոր դոկտոր
Peter Grünberg Վիքիպահեստում

Պետեր Գրունբերգ (գերմ.՝ Peter Andreas Grünberg, մայիսի 18, 1939(1939-05-18)[1][2][3][…], Պլզեն, Պլզենի շրջան, Չեխիա[4] - ապրիլի 7, 2018(2018-04-07)[5][6][2][…], Jülich, Դյուրեն, Քյոլնի վարչական շրջան, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիա[6])[12], գերմանացի ֆիզիկոս, աշխատել է Քյոլնի համալսարանում։ Նրա ամենահայտնի հայտնագործությունն է հսկայական մագնետոդիմադրության էֆեկտը (ՀՄԴԷ), որի համար նրան շնորհվել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ 2007 թվականին (համատեղ Ալբեր Ֆերտի հետ)[13]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրունբերգի ընտանիքը վերաբնակեցվելով Գերմանիա բնակություն է հաստատել Լաուտերբախ քաղաքում: 1959 թվականին Գրունբերգը հանձնել է ընդունելության քննությունները և ընդունվել Աբիտուր համալսարան: Սկսած 1962 թվականից նա սովորել է Ֆրանկֆուրտի համալսարանում և Դարկշտադի տեխնիկական համալսարանում: 1966-ից 1969 թվականները Գրունբերգը անցել է ասպիրանտուրա պրոֆեսոր Շտեֆան Գյուֆների մոտ «Որոշ հազվագյուտ նռնաքարերի սպեկտրոսկոպիկ հետազոտությունները» թեմայով և պաշտպանել է դիսերտացիան 1969 թվականին, ստանալով դոկտորական կոչում:

Այնուհետև երեք տարի նա անց է կացրել Օտտավայի Կառլտոնի համալսարանում: 1972 թվականից նա սկսել է աշխատել որպես գիտաշխատող Յուլիխի հետազոտական կենտրոնում: 2004 թվականին անցել է թոշակի, սակայն դրանից հետո էլ շարունակել է աշխատել Յուլիխի հետազոտական կենտրոնի պինդ մարմնինների էլեկտրոնային առանձնահատլությունների բաժնում որպես հրավիրված գիտնական:

Աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրունբերգը առաջիններից մեկն էր, որ զբաղվում էր բարակ թաղանթների մագնիսական հատկությունների հետազոտությամբ: Այս հետազոտությունների ասպարեզը ուսումնասիրում է նյութերի սպինային հատկանիշները և կոչվում է սպինոտրոնիկա: Հետազոտությունների արդյունքները թույլ տվեցին ստեղծել չափերով ավելի փոքր սարքեր:

1986 թվականին Գրունբերգը հայտնաբերեց երկաթի և քրոմի շերտերի միջև հակա ֆերո-մագնիսական կապը: 1987 թվականի վերջում Գրունբերգը, համարյա միաժամանակ Ալբեր Ֆերտի հետ հայտնաբերեց հսկայական մագնետոդիմադրության էֆեկտը, որի շնորհիվ 1990-ականների վերջում հնարավոր եղավ կտրուկ ավելացնել կոշտ մագնիսական սկավառակե կուտակիչների տարողությունը: 2007 թվականի դրությամբ կարդացող/գրող գլխիկների մեծ մասի աշխատանքի սկզբունքը հիմնվում է այս էֆեկտի վրա: Համարվում է, որ այս հայտնագործությունը սպինոտրոնիկայի ծնունդն է[14][15]: Պատենտների կիրառման համար ստացած արտոնագրերի գումարները փոխանցվում է Յուլիխի համալսարանի հաշվին, և կազմում է տասնյակ միլիոնավոր դոլարներ:

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]