Իգոր Տամմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իգոր Տամմ
ռուս.՝ Игорь Тамм
Igor Tamm.jpg
Ծնվել էհունիսի 26 (հուլիսի 8), 1895
Վլադիվոստոկ, Ռուսական կայսրություն[1]
Մահացել էապրիլի 12, 1971(1971-04-12)[1][2] (75 տարեկանում)
Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1]
բնական մահով
ԳերեզմանՆովոդեվիչյան գերեզմանոց
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունֆիզիկոս տեսաբան, գյուտարար և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Մոսկվայի Ֆիզիկատեխնիկական Ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտտեսական ֆիզիկա
ԱնդամակցությունԼեոպոլդինա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատերԷդինբուրգի համալսարան և ՄՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետ
Տիրապետում է լեզուներինռուսերեն
Գիտական ղեկավարԼեոնիդ Մանդելշտամ
Եղել է գիտական ղեկավարՎիտալի Գինզբուրգ[3], Անդրեյ Սախարով[4], Gersh Budker[5] և Nikita Moiseyev
Հայտնի աշակերտներVladimir Kadyshevsky, Լեոնիդ Կելդիշ, Moisey Markov, Anri Rukhadze, Q4419204?, Միքայել Տեր-Միքայելյան, Եվգենի Ֆեյնբերգ և Semyon Shubin
ՊարգևներՍտալինյան մրցանակ Լենինի շքանշան Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[6][7] Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան մեծ ոսկե մեդալ և Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան
Երեխա(ներ)Q16406194?
Igor Tamm Վիքիպահեստում

Իգոր Եվգենևիչ Տամմ (ռուս.՝ Игорь Евгеньевич Тамм, հունիսի 26 (հուլիսի 8), 1895, Վլադիվոստոկ, Ռուսական կայսրություն[1] - ապրիլի 12, 1971(1971-04-12)[1][2], Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1]), խորհրդային ֆիզիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս 1953։ Սոցիալիստ, աշխատանքի հերոս 1953 թ.։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը 1918 թ.-ին։ Դասավանդել է երկրի մի շարք բուհերում (1924—1941 թվականներին և 1954 թվականից՝ Մոսկվայի համալսարանում)։ 1934 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ ֆիզիկայի ինստիտուտում։ Աշխատանքները վերաբերում են քվանտային մեխանիկային և դրա կիրառություներին, ճառագայթման տեսությանը, միջուկային մասնիկների փոխազդեցության և տիեզերական ճառագայթների տեսությանը, ջերմամիջուկային սինթեզին։ Մշակել է 1930 բյուրեղներում լույսի ցրման քվանտային տեսությունը, էլեկտրոններից լույսի ցրման տեսությունը, մուծել ձայնային քվանտների (ֆոնոնների) հասկացությունը։ Ստեղծել է (Ս. Պ. Շուբինի հետ համատեղ) մետաղներում ֆոտոէֆեկտի քվանտամեխանիկական տեսությունը 1931 թ., կանխատեսել էլեկտրոնների հատուկ վիճակների գոյության հնարավորությունը բյուրեղների մակերևույթի վրա («Տամմի մակարդակներ»)։ 1934 թ. առաջարկել և մաթեմատիկորեն զարգացրել է միջուկային ուժերի քանակական տեսությունը, որի սխեմայով ստեղծվել է միջուկային ուժերի արդի մեզոնային տեսությունը։ 1937 թ. Իգոր Տամմը Եվգենևիչ Ֆրանկի հետ ստեղծել է Վավիլով-Չերենկովի էֆեկտի տեսությունը։ Մշակել է 1945 թ. միջուկային տարրական մասնիկների փոխազդեցության բացատրության մոտավոր մեթոդ (Տամմի-Դանկովի մեթոդ)։ Ունի ջերմամիջուկային կառավարվող սինթեզի ստացման խնդրին վերաբերող կարևոր աշխատանքներ։ Ստեղծել է ֆիզիկոս-տեսաբանների դպրոց։ Պարգևատրվել է Լենինի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ 1946 թ., 1953 թ., նոբելյան մրցանակ 1958 թ.։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 557 CC-BY-SA-icon-80x15.png