Իգոր Տամմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Իգոր Տամմ
ռուս.՝ Игорь Тамм
Igor Tamm.jpg
Ծնվել է հունիսի 26 (հուլիսի 8), 1895
Վլադիվոստոկ, Primorskaya Oblast, Ռուսական կայսրություն[1]
Մահացել է ապրիլի 12, 1971({{padleft:1971|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})[1][2] (75 տարեկանում)
Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[1]
Գերեզման Նովոդեվիչյան գերեզմանոց
Քաղաքացիություն Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Մասնագիտություն ֆիզիկոս, գյուտարար և պրոֆեսոր
Գործունեության ոլորտ Տեսական ֆիզիկա
Անդամակցություն Լեոպոլդինա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատեր Էդինբուրգի համալսարան և Մոսկվայի պետական համալսարան
Գիտական ղեկավար Լեոնիդ Մանդելշտամ
Հայտնի աշակերտներ Վիտալի Գինզբուրգ, Vladimir Kadyshevsky, Leonid Keldysh, Moisey Markov, Anri Rukhadze, Անդրեյ Սախարով, Q4419204?, Միքայել Տեր-Միքայելյան, Եվգենի Ֆեյնբերգ և Semyon Shubin
Պարգևներ
Երեխա(ներ) Q16406194?
Igor Tamm Վիքիպահեստում

Իգոր Եվգենևիչ Տամմ (ռուս.՝ Игорь Евгеньевич Тамм, հունիսի 26 (հուլիսի 8), 1895, Վլադիվոստոկ, Primorskaya Oblast, Ռուսական կայսրություն[1] - ապրիլի 12, 1971({{padleft:1971|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})[1][2], Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[1]), խորհրդային ֆիզիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս 1953։ Սոցիալիստ, աշխատանքի հերոս 1953։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը 1918։ Դասավանդել է երկրի մի շարք բուհերում (1924—1941 թվականներին և 1954 թվականից՝ Մոսկվայի համալսարանում)։ 1934 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ ֆիզիկայի ինստիտուտում։ Աշխատանքները վերաբերում են քվանտային մեխանիկային և դրա կիրառություներին, ճառագայթման տեսությանը, միջուկային մասնիկների փոխազդեցության և տիեզերական ճառագայթների տեսությանը, ջերմամիջուկային սինթեզին։ Մշակել է 1930 բյուրեղներում լույսի ցրման քվանտային տեսությունը, էլեկտրոններից լույսի ցրման տեսությունը, մուծել ձայնային քվանտների (ֆոնոնների) հասկացությունը։ Ստեղծել է (Ս. Պ. Շուբինի հետ համատեղ) մետաղներում ֆոտոէֆեկտի քվանտամեխանիկական տեսությունը 1931, կանխատեսել էլեկտրոնների հատուկ վիճակների գոյության հնարավորությունը բյուրեղների մակերևույթի վրա («Տամմի մակարդակներ»)։ 1934 թ. առաջարկել և մաթեմատիկորեն զարգացրել է միջուկային ուժերի քանակական տեսությունը, որի սխեմայով ստեղծվել է միջուկային ուժերի արդի մեզոնային տեսությունը։ 1937 թ. Իգոր Տամմը Եվգենևիչ Ֆրանկի հետ ստեղծել է Վավիլով-Չերենկովի էֆեկտի տեսությունը։ Մշակել է 1945 միջուկային տարրական մասնիկների փոխազդեցության բացատրության մոտավոր մեթոդ (Տամմի-Դանկովի մեթոդ)։ Ունի ջերմամիջուկային կառավարվող սինթեզի ստացման խնդրին վերաբերող կարևոր աշխատանքներ։ Ստեղծել է ֆիզիկոս-տեսաբանների դպրոց։ Պարգևատրվել է Լենինի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ 1946, 1953, նոբելյան մրցանակ 1958։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 557 CC-BY-SA-icon-80x15.png