Նոբելյան մրցանակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նոբելյան մրցանակի հիմնադիր Ալֆրեդ Նոբել (1833–1896)

Նոբելյան Մրցանակը (շվեդ.՝ Nobelpriset) շվեդական ամենամյա բարձրակարգ մրցանակ է, որը հիմնվել է 1895 թվականին Ալֆրեդ Նոբելի շնորհիվ։ Այն շնորհվում է հեղինակավոր գիտական հայտնագործությունների, մշակույթի մեջ արված ներդրումների, հասարակության զարգացմանը նպաստելու համար։ Մրցանակը կազմում է 1,3 միլիոն դոլար և ըստ Ալֆրեդ Նոբելի կտակի՝ սահմանվում է հետևյալ բնագավառներում՝

1969 թվականից Շվեդական բանկի միջնորդությամբ և հովանավորությամբ մրցանակ է տրվում նաև տնտեսագիտության ոլորտում ներդրումների համար։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալֆրեդ Նոբելը ծնվել է 1833 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Շվեդիայի Ստոկհոլմ քաղաքում՝ ինժեներների ընտանիքում։ Նա դարձավ հայտնի ինժեներ, քիմիկոս և գյուտարար։ 1894 թվականին Նոբելը ձեռք բերեց մետալուրգիական Բոֆորս կոնցերնը, որը դարձավ խոշոր ռազմամթերք արտադրող։ Նոբելը իր կյանքում հավաքեց բավականին մեծ կարողություն։ Եկամուտների մեծ մասը նա ստացավ իր 335 գյուտերի շնորհիվ, որոնցից ամենահայտնին նրա կողմից ստեղծված «դինամիտն» էր։ 1888 թ-ին Ալֆրեդ Նոբելին «կենդանի թաղեցին»: Ռուսաստանում մահացել էր նրա եղբայրը՝ Լյուդվիգը, և լրագրողները սխալմամբ իրենց հրապարակումներում հայտարարել էին հենց Ալֆրեդ Նոբելի մահվան մասին։ Կարդալով ֆրանսիական թերթերում «Մահ վաճառողը մահացել է» վերնագրով հոդվածը՝ Նոբելը մտածեց, թե ինչպես է հիշելու իրեն մարդկությունը, որից հետո նա որոշեց փոխել իր կտակի բովանդակությունը։ Այն պատրաստվել է իր կողմից 1895 թվականի նոյեմբերի 27-ին և հրապարակվել է նրա մահից հետո՝ 1897 թվականի հունվար ամսին։ Ալֆրեդ Նոբելը մահացել է 1896 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Իտալիայի Սան Ռեմո քաղաքում ուղեղի արյունազեղումից։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]