Ֆրից Հաբեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրից Հաբեր
Fritz Haber
Fritz Haber.png
Ծնվել էդեկտեմբերի 9, 1868(1868-12-09)[1][2][3][4][5]
Վրոցլավ, Silesia Province, Պրուսիայի թագավորություն, Հյուսիսգերմանական միություն[6]
Մահացել էհունվարի 29, 1934(1934-01-29)[7][1][2][3][4][5] (65 տարեկանում)
Բազել, Շվեյցարիա[7]
բնական մահով
ԳերեզմանԱմ Հյորնլի
ՔաղաքացիությունFlag of the German Empire.svg Գերմանական կայսրություն
Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Վայմարյան Հանրապետություն
Դավանանքլյութերականություն և հուդայականություն
Մասնագիտությունքիմիկոս, ֆիզիկոս, ճարտարագետ, ակադեմիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Կարլսրուեի տեխնոլոգիական ինստիտուտ, Հումբոլդտի համալսարան և Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոց
Գործունեության ոլորտֆիզիկական քիմիա
Պաշտոն(ներ)Գաղտնի խորհուրդ
ԱնդամակցությունԼեոպոլդինա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա[8], ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա և Բավարիական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերՑյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոց, Բեռլինի տեխնիկական համալսարան, Հայդելբերգի համալսարան, Հումբոլդտի համալսարան, Johanneum Breslau? և Elisabet-Gymnasium?
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[1]
Գիտական ղեկավարՌոբերտ Բունզեն
Եղել է գիտական ղեկավարHilde Levi?
ՊարգևներՔիմիայի Նոբելյան մրցանակ[9][10] Հառնակի մեդալ Վիլհելմ Էկսների մեդալ Ռումֆորդի մեդալ Ազգային գյուտարարների փառքի սրահ Robert Wilhelm Bunsen Medal? Լիբիխի մեդալ և Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ
Ամուսին(ներ)Կլարա Իմերվահր
Երեխա(ներ)Հերման Հաբեր
Fritz Haber Վիքիպահեստում

Ֆրից Հաբեր (գերմ.՝ Fritz Haber, դեկտեմբերի 9, 1868, Բրեսլաու, Գերմանիա-հունվարի 29, 1934, Բազել, Շվեյցարիա), գերմանացի քիմիկոս-անօրգանիկ,Կարլսրուեի պոլիտեխնիկ ինստիտուտի պրոֆեսոր (1898-1911)։

1904 թվականից ուսումնասիրել է բարձր ջերմաստիճանների և ճնշումների պայմաններում ազոտից ն ջրածնից ամոնիակի առաջացման ռեակցիայի հավասարակշռությունը։ 1908 թվականին կիսագործարանային սարքավորմամբ Հաբերը առաջինն է ստացել հեղուկ ամոնիակ, իսկ 1913 թվականին նրա ղեկավարությամբ կազմակերպվել է մթնոլորտային ազոտի ֆիքսացման գործարան (Նոբելյան մրցանակ, 1918)։ 1911 թվականից ղեկավարել է Բեռլին-Գալեմի ֆիզիկական քիմիայի և էլեկտրաքիմիայի ինստիտուտը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Հաբերը Գերմանիայի ռազմաքիմիական արդյունաբերության, մասնավորապես թունավոր նյութերի մշակման կազմակերպիչներից էր։ Ֆաշիստների իշխանության հաստատումից հետո՝ 1933 թվականի գարնանը, Հաբերը հեռացել է Գերմանիայից։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 39 CC-BY-SA-icon-80x15.png