Ֆրից Հաբեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ֆրից Հաբեր
Fritz Haber
Fritz Haber.png
Ծնվել է դեկտեմբերի 9, 1868({{padleft:1868|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:9|2|0}})[1][2]
Վրոցլավ, Breslau Government Region, Silesia Province, Պրուսիայի թագավորություն, Հյուսիսգերմանական միություն[1]
Մահացել է հունվարի 29, 1934({{padleft:1934|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:29|2|0}})[3][2] (65 տարեկանում)
Բազել, Շվեյցարիա[3]
բնական պատճառով
Քաղաքացիություն Flag of the German Empire.svg Գերմանական կայսրություն
Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Վայմարյան Հանրապետություն
Մասնագիտություն քիմիկոս, ֆիզիկոս, ճարտարագետ, գիտնական և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Կարլսրուեի տեխնոլոգիական ինստիտուտ և Հումբոլդտի համալսարան
Գործունեության ոլորտ ֆիզիկական քիմիա
Անդամակցություն Լեոպոլդինա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատեր Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոց, Բեռլինի տեխնիկական համալսարան և Հայդելբերգի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին գերմաներեն[4]
Գիտական ղեկավար Ռոբերտ Բունզեն
Պարգևներ
Ամուսին(ներ) Կլարա Իմերվահր
Երեխա(ներ) Հերման Հաբեր
Fritz Haber Վիքիպահեստում

Ֆրից Հաբեր (գերմ.՝ Fritz Haber, դեկտեմբերի 9, 1868, Բրեսլաու, Գերմանիա-հունվարի 29, 1934, Բազել, Շվեյցարիա), գերմանացի քիմիկոս-անօրգանիկ,Կարլսրուեի պոլիտեխնիկ ինստիտուտի պրոֆեսոր (1898-1911)։

1904 թվականից ուսումնասիրել է բարձր ջերմաստիճանների և ճնշումների պայմաններում ազոտից ն ջրածնից ամոնիակի առաջացման ռեակցիայի հավասարակշռությունը։ 1908 թվականին կիսագործարանային սարքավորմամբ Հաբերը առաջինն է ստացել հեղուկ ամոնիակ, իսկ 1913 թվականին նրա ղեկավարությամբ կազմակերպվել է մթնոլորտային ազոտի ֆիքսացման գործարան (Նոբելյան մրցանակ, 1918)։ 1911 թվականից ղեկավարել է Բեռլին-Գալեմի ֆիզիկական քիմիայի և էլեկտրաքիմիայի ինստիտուտը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Հաբերը Գերմանիայի ռազմաքիմիական արդյունաբերության, մասնավորապես թունավոր նյութերի մշակման կազմակերպիչներից էր։ Ֆաշիստների իշխանության հաստատումից հետո՝ 1933 թվականի գարնանը, Հաբերը հեռացել է Գերմանիայից։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 39 CC-BY-SA-icon-80x15.png