Սյուլի-Պրյուդոմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Սյուլի-Պրյուդոմ
ֆր.՝ Sully Prudhomme
Sully Prudhomme, René-François-Armand, BNF Gallica.jpg
Ծննդյան անուն ֆր.՝ René Francois Armand Prudhomme
Ծնվել է մարտի 16, 1839({{padleft:1839|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[1][2][3][4]
Ծննդավայր Փարիզ, Հուլիսյան միապետություն[5]
Վախճանվել է սեպտեմբերի 6, 1907({{padleft:1907|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[2] (68 տարեկանում) կամ սեպտեմբերի 7, 1907({{padleft:1907|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1] (68 տարեկանում)
Վախճանի վայր Շատնե-Մալաբրի[5]
Մասնագիտություն բանաստեղծ, գրող, ակնարկագիր և օրագրի հեղինակ
Լեզու ֆրանսերեն
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Կրթություն լիցե Կոնդորսե
Անդամակցություն Ֆրանսիական ակադեմիա և Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա
Պարգևներ
Sully Prudhomme Վիքիպահեստում

Սյուլի-Պրյուդոմ (ֆր.՝ Sully-Prudhomme, ի ծնե անունը՝ Ռենե Ֆրանսուա Արման Պրյուդոմ, ֆր.՝ René François Armand Prudhomme, մարտի 16, 1839({{padleft:1839|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[1][2][3][4], Փարիզ, Հուլիսյան միապետություն[5] - սեպտեմբերի 6, 1907({{padleft:1907|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[2] կամ սեպտեմբերի 7, 1907({{padleft:1907|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1], Շատնե-Մալաբրի[5]), ֆրանսիացի բանաստեղծ և էսսեիստ, «Պառնաս» խմբի անդամ, 1901 թվականին դարձել է գրականության բնագավառում Նոբելյան առաջին մրցանակակիր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սյուլի-Պրյուդոմը ծնվել է 1839 թվականին Փարիզում՝ Ռենե Արման Պրյուդոմի ընտանիքում։ Երբ տղան երկու տարեկան էր, հայրը մահացավ, և ընտանիքը հայտնվեց ֆինանսական ծանր դրության մեջ։ Բոնապարտի լիցեյում սովորել է դասական լեզուներ, այնուհետև սովորել է պոլիտեխնիկ դպրոցում և 1856 թվականին ստացել բակալավրի կոչում։ Հետո ծառայության է անցել Կրեզոյի գործարաններից մեկում, սակայն շուտով հեռացել է այդտեղից և վերադարձել Փարիզ, որտեղ որոշ ժամանակ սովորել է նոտարական իրավունք։ Այդտեղ էլ հետաքրքրվել է փիլիսոփայությամբ և պոեզիայով։

1860 թվականին Փարիզի նոտարական գրասենյակներից մեկում ստացել է գրագրի պաշտոն և դրանով կարողանում է իրեն ֆինանսապես ապահովել։ Ազատ ժամանակ գրում է բանաստեղծություններ և դրանք տպագրում «Պառնաս» ժողովածուում։

1870 թվականին կարճ ժամանակամիջոցում մահանում են բանաստեղծի ամենամտերիմ մարդիկ՝ մայրը, մորաքույրը և քեռին։ Այդ նույն թվականին էլ սկսվում է ֆրանս-պրուսական պատերազմը։

Պրյուդոմը մասնակցում է Ֆրանս-պրուսական պատերազմին և պատերազմի ընթացքում նրա առողջությունը խիստ վնասվում է։

1881 թվականին ընտրվում է Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։ Դրեյֆուսի գործի ժամանակ եղել է Դրեյֆուսի ակտիվ կողմնակից։

Պրյուդոմը հանկարծամահ է եղել 1907 թվականի սեպտեմբերի 7-ին։ Թաղված է Փարիզի Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։ Ժամանակի ընթացքում հետաքրքրությունը նրա ստեղծագործության հանդեպ նվազել է, բայց մինչև հիմա Ֆրանսիայի երիտասարդ բանաստեղծների համար կա Սյուլի-Պրյուդոմի անվան մրցանակ։

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի է դարձել «Ստանսներ և բանաստեղծություններ» (1865 թվական) առաջին ժողովածուով։ 1865-1867 թվականների բանաստեղծություններում և «Զուր քնքշություն» (1875 թվական) ժողովածուի մեջ դրսևորվել է մարդու ներաշխարհը պատկերելու հակում, առկա է ինտիմ ապրումների վերլուծություն։ Լուկրեցիոսի «Իրերի բնության մասին» պոեմը հրաշալի թարգմանելուց հետո (1869 թվական) Սյուլի-Պրյուդոմը փորձել է շարունակել նրա ավանդույթները և գրել է «Արդարացիություն» (1878 թվական), «Երջանկություն» (1888 թվական) ծավալուն պոեմները, որոնցում արտահայտել է իր բարոյափիլիսոփայական և գիտական ըմբռնումները։ Պոզիտիվիստական փիլիսոփայության ոգով են շարադրված Լուկրեցիոսից կատարած թարգմանության «Նախաբան»-ը (1869 թվական), «Ազատ ընտրության հոգեբանությունը» (1906 թվական) տրակտատները, «Ճշմարիտ կրոնն ըստ Պասկալի» (1905 թվական) ակնարկը, հասարակագիտական և արվեստագիտական մի շարք աշխատություններ, այդ թվում՝ «Բանաստեղծական կտակ»-ը (1901 թվական)։ Ստացել է Նոբելյան մրցանակ (1901 թվական)։ Սյուլի-Պրյուդոմի ստեղծագործությունները հայերեն են թարգմանվել 1879 թվականից (Ա․ Ղազիկյան, Ալ․ Փանոսյան, Ալ․ Ծատուրյան, Ե․ Դուրյան և ուրիշներ)։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բանաստեղծություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ստանսներ և բանաստեղծություններ (Stances et poèmes, 1865)
  • Փորձություն (Les Épreuves, 1866)
  • Իտալական ուրվանկարներ (Croquis italiens, 1866-68)
  • Միայնություն (Les Solitudes, 1869)
  • Զինվորական տպավորություններ (Impressions de la guerre, 1870)
  • Զուր քնքշություն (Les vaines tendresses, 1875)
  • Պրիզմա (Le Prisme, 1886)
  • Բեկորներ (Les Épaves, 1908)

Պոեմներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ավգյան ախոռներ (Les Écuries d’Augias, 1866)
  • Ճակատագիր (Les Destins, 1872)
  • Ծաղիկների խռովություն (La Révolte des fleurs, 1874)
  • Զենիթ (Le Zénith, 1875)
  • Франция (La France, 1874)
  • Արդարություն (La Justice, 1878)
  • Երջանկություն (Le Bonheur, 1888)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 472 CC-BY-SA-icon-80x15.png