Էլֆրիդե Ելինեկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էլֆրիդե Ելինեկ
գերմ.՝ Elfriede Jelinek
չեխ․՝ Elfriede Jelineková
Elfriede jelinek 2004 small.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 20, 1946(1946-10-20)[1][2][3][…] (74 տարեկան)
ԾննդավայրՄյուրցուշլագ, Bruck-Mürzzuschlag District, Շտիրիա, Ավստրիա[4]
Մասնագիտությունգրող, դրամատուրգ, սցենարիստ, բանաստեղծուհի, թարգմանիչ, վիպասան, հեղինակ, լիբրետիստ և գրական քննադատ
ՔաղաքացիությունFlag of Austria.svg Ավստրիա
ԿրթությունPamer? և Konservatorium Wien?
Գրական շարժումներՖեմինիզմ, սոցիալական քննադատություն
Ուշագրավ աշխատանքներԴաշնակահարուհին, Սիրուհիները և Մեռածների երեխաները
ԱնդամակցությունԼեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիա
ԿուսակցությունԱվստրիայի կոմունիստական կուսակցություն
ՊարգևներԳրականության Նոբելյան մրցանակ[5][6] Գեորգ Բյուխների մրցանակ Walter-Hasenclever-Preis der Stadt Aachen? մրցանակ «Ձեռագիր մատյան» Ֆրանց Կաֆկայի մրցանակ Հայնրիխ Բյոլի մրցանակ Ստիգ Դագերմանի մրցանակ Շտիրիայի գրական մրցանակ Mülheimer Dramatikerpreis? Roswitha Prize? Պետեր Վայսի մրցանակ Ավստրիական մրցանակ գեղարվեստական գրականության ոլորտում Վիեննա քաղաքի մրցանակ գրականության ասպարեզում[7] Բրեմեն քաղաքի գրականական մրցանակ Heinrich Heine Prize? Q1978511?[8] և Նեստրոյ մրցանակ
ԱմուսինGottfried Hüngsberg?
Elfriede Jelinek signature.svg
Կայքelfriedejelinek.com
Էլֆրիդե Ելինեկ Վիքիքաղվածքում
Elfriede Jelinek Վիքիպահեստում

Էլֆրիդե Ելինեկ (գերմ.՝ Elfriede Jelinek, չեխ․՝ Elfriede Jelineková, հոկտեմբերի 20, 1946(1946-10-20)[1][2][3][…], Մյուրցուշլագ, Bruck-Mürzzuschlag District, Շտիրիա, Ավստրիա[4]), ավստրիացի գրող, գրաքննադատ, հասարակական գործիչ։ 2004 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրն է։ Համարվում է ժամանակի ամենաազդեցիկ կին գրողներից մեկը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլֆրիդե Ելինեկը ծնվել է 1946 թվականի հոկտեմբերի 20-ին ավստրիական փոքրիկ Մյուրցցուշլագ քաղաքում, իսկ մանկությունը և երիտասարդությունն անցել է Վիեննայում։ Նրա մայրը՝ Օլգա Իլոնա Բուխներ Ելինեկը ծագում էր կաթոլիկ ունևոր ընտանիքից, իսկ հայրը՝ Ֆրիդրիխ Ելինեկը, աղքատ բոհեմյան ընտանիքից էր։ 1950 թվականին Ելինեկի հայրը հիվանդանում է հոգեկան խանգարմամբ և ընտանիքի ղեկը վերցնում է մայրը։ Ապագա գրողը դեռևս մանկուց հաճախում է ջութակի, դաշնամուրի, ֆլեյտայի, ալտի դասընթացների։ Նա 13 տարեկան հասակում ընդունվում է Վիեննայի կոնսերվատորիան և այնտեղ ուսումնասիրում երգեհոնի, դաշնամուրի և բլոկֆլեյտայի վրա նվագելու արվեստը՝ միաժամանակ իր միջնակարգ կրթությունն ամբողջացնելով գիմնազիայում։ Գիմնազիան ավարտելուց հետո Ելինեկն ընդունվում է Վիեննայի համալսարան և այնտեղ սկսում ուսումնասիրել արվեստի և թատրոնի պատմություն։ 1971 թ. Ելինեկն անդամակցում է Ավստրիայի կոմունիստական կուսակցությանը։ 1972 թվականին տեղափոխվում է Բեռլին, սակայն մեկ տարի անց վերադառնում է Վիեննա։ 1974 թվականին ամուսնանում է հայտնի երաժիշտ Գոթթֆրիդ Հյունգսբերգի հետ և տեղափոխվում մշտական բնակության Մյունխեն։

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լիզայի ստվերները / Lisas Schatten (բանաստեղծությունների ժողովածու) — Relief-Verlag Eilers, 1967
  • Մենք խայծ ենք, փոքրիկս / wir sind lockvögel baby! (վեպ) — Rowohlt, 1970
  • Միքայել. Ուղեցույց ինֆանտների համար / Michael ։ ein Jugendbuch für die Infantilgesellschaft (վեպ) — Rowohlt, 1972
  • Սիրուհիները / Die Liebhaberinnen (վեպ) — Rowohlt, 1975
  • Բուկոլիտ. աուդիովեպ / bukolit։ hörroman (վեպ) — Rhombus-Verlag, 1979
  • Փակ դռան առջև / Die Ausgesperrten (վեպ) — Rowohlt, 1980
  • Վերջ. բանաստեղծություններ 1966—1968 / ende։ gedichte von 1966—1968 (բանաստեղծությունների ժողովածու) — Schwiftinger Galerie-Verlag, 1980
  • Անսահման անմեղություն / Die endlose Unschuldigkeit (արձակ, թատերգություններ, էսսե) — Schwiftinger Galerie-Verlag, 1980
  • Ինչ եղավ այն բանից հետո, երբ Նորան հեռացավ ամուսնուց / Was geschah, nachdem Nora ihren Mann verlassen hatte oder Stützen der Gesellschaften (թատերգություն) — Sessler, 1980
  • Դաշնակահարուհին / Die Klavierspielerin (վեպ) — Rowohlt, 1983
  • Թատերգություններ (Ուտե Նյուսսենի վերջաբանով) / Theaterstücke (mit ein Nachwort von Ute Nyssen) — Prometh-Verlag, 1984
  • Խլասերը և նրանից պաշտպանությունը / Oh Wildnis, oh Schutz vor ihr (արձակ) — Rowohlt, 1985
  • Հիվանդություններ, կամ արդի կանայք / Krankheit oder moderne Frauen — Prometh-Verlag, 1987
  • Ցանկություն / Lust (վեպ) — Rowohlt, 1989
  • Ամպեր։ Տուն / Wolken. Heim (թատերգություն) — Steidl, 1990
  • Իզաբել Յուպպերը «մորիու» մեջ. կինոսցենար / Isabelle Huppert in Malina։ ein Filmbuch - Suhrkamp, 1991
  • Տոտենաու լեռը / Totenauberg (թատերգություն) — Rowohlt, 1991
  • Թատերգություններ / Theaterstücke — Rowohlt, 1992
  • Մեռածների երեխաները / Die Kinder der Toten (վեպ) — Rowohlt, 1995
  • Փոթորիկ և պարտադրանք. նամակը, որպես սեռերի միջև պայքար / Sturm und Zwang ։ Schreiben als Geschlechterkampf (Յուտտա Հայնրիխի եւ Ադոլֆ - Էրնստ Մայերի հետ միասին, էսսէ) — Klein, 1995
  • Stecken, Stab und Stangl։ Raststätte (und andere) neue Theaterstücke (թատերգություն) — Rowohlt, 1997
  • Սպորտային թատերերգություն / Ein Sportstück — Rowohlt, 1998
  • Նա, որպես նա չէ / er nicht als er (թատերգություն) — Suhrkamp, 1998
  • Ոչինչ. մահվան մի փոքրիկ եռագրություն / Macht nichts։ eine kleine Trilogie des Todes (թատերգություններ) — Rowohlt-Taschenbuch-Verlag, 1999
  • Ժլատություն. մի հաճույք պատճառող վեպ / Gier։ ein Unterhaltungsroman (վեպ) — Rowohlt, 2000
  • Ցտեսություն. 3 փոքրիկ դրամաներ / Das Lebewohl։ 3 kl. Dramen — Berlin-Verlag, 2000
  • Ալպերում. երեք դրամաներ / In den Alpen։ drei Dramen — Berlin-Verlag, 2002
  • Մահը և I—V աղջիկը։ արքայադստրերի դրամաները / Der Tod und das Mädchen I—V։ Prinzessinnendramen — Berliner Taschenbuch-Verlag, 2003
  • Բեմբիլենդ, Բաբելոն. երեք թատերական տեքստ / Bambiland; Babel։ zwei Theatertexte (թատերգություններ) — Rowohlt, 2004
  • Ոսկե Հռենոս. թատերական էսսե / rein GOLD. ein bühnenessay — Rowohlt, Reinbek bei Hamburg, 2013

Հայերեն թարգմանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Էլֆրիդե Ելինեկ, Դաշնակահարուհին (թրգ. գերմ.՝ Կարլեն Մատինյան), Անտարես, 2014

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Էլֆրիդե Ելինեկ հոդվածին