Բորիս Պաստեռնակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Բորիս Պաստեռնակ
Boris Pasternak cropped.jpg
Ծնվել է հունվարի 29 (փետրվարի 10), 1890[1]
Ծննդավայր Մոսկվա[2]
Վախճանվել է մայիսի 30, 1960({{padleft:1960|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})[2][1] (70 տարեկանում)
Վախճանի վայր Պերեդելկինո, Մոսկվայի մարզ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտություն գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, վիպագիր և սցենարիստ
Լեզու ռուսերեն[3] և գերմաներեն
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg ԽՍՀՄ
Ուշագրավ աշխատանքներ Դոկտոր Ժիվագո
Պարգևներ Գրականության Նոբելյան մրցանակ, Q1069798? կամ մեդալ «Անձնվեր աշխատանքի համար Մեծ հայրենական պատերազմի ժամանակ»
Զավակներ Եվգենի Պաստեռնակ
Boris Pasternak signature.svg
Բորիս Պաստեռնակ Վիքիքաղվածքում
Boris Pasternak Վիքիպահեստում

Բորիս Պաստեռնակ (1890 թ. փետրվարի 10 (հունվարի 29), Մոսկվա – 30.05.1960, Պերեդելկինո), ռուս պոետ, գրող, գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1958)։ Պաստեռնակի ստեղծագործությանը բնորոշ է բանաստեղծական բարձր կուլտուրան։ Նրա քնարերգությունը բնության հավերժական գաղտնիքների բանաստեղծական բացահայտումն է, իսկ ամբողջ ստեղծագործական ուղին համապատասխանում է ամեն ինչի «բուն էությանը» հասնելու իր իսկ բանաձևին։

Կյանքը և ստեղծագործությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1890 թ. փետրվարի 10-ին Մոսկվայում՝ նկարիչ Լեոնիդ Պաստեռնակի և դաշնակահարուհի Ռոզալիա Կաուֆմանի ընտանիքում։

1901-ի օգոստոսին ընդունվել է գիմնազիա՝ ավարտելով այն 1908-ի մայիսին ոսկե մեդալով։ Նույն թվականի օգոստոսին ընդունվել է Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ 1909-ի մայիսին տեղափոխվել է պատմափիլիսոփայական ֆակուլտետի փիլիսոփայության բաժին։ 1912-ի մայիսից օգոստոս եղել է Գերմանիայում։ Ամառային կրթաշրջանը անց է կացրել Մարբուրգի համալսարանի փիլիսոփայական ֆակուլտետում՝ ուսումնասիրելով նեոկանտականության մարբուրգյան դպրոցի փիլիսոփաներին։ Սովորել է պրոֆեսոր Հերման Կոհենի մոտ։ 1912-ի օգոստոսին երկու շաբաթով մեկնել է Իտալիա։ 1913-ի մայիսին ավարտել է համալսարանը՝ ստանալով Մոսկվայի համալսարանի փիլիսոփայության թեկնածու գիտական կոչում։ Եղել է «Ցենտրիֆուգա» գրական խմբի անդամ։ 1913-ի դեկտեմբերին հրատարակել է «Երկվորյակը ամպերում» վերնագրով բանաստեղծությունների առաջին գիրքը։ 1917-ին հրատարակվել է «Պատնեշների վրայով», ապա՝ «Քույր իմ` կյանք» (1922), «Թեմա և վարիացիաներ» (1923), բանաստեղծությունների ժողովածուները։

20-ական թթ. գրում է «Վսեմ հիվանդություն» (1924), «Ինը հարյուր հինգ թվական» (1925-26) և «Լեյտենանտ Շմիդտ» (1926-27) պոեմները։

1931-ին լույս է տեսնում ավստրիացի բանաստեղծ Ռայներ Մարիա Ռիլկեի հիշատակին նվիրված «Պահպանագիր» ինքնակենսագրական վիպակը։

Պաստեռնակը թարգմանել է Վ. Շեքսպիրի պիեսները, Յո. Վ. Գյոթեի «Ֆաուստ»-ը, Հ. Սաքսի, Պ. Շելիի, Ջ. Քիթսի, Պ. Վեռլենի, Շ. Պետեֆիի բանաստեղծություններից։

1930-ական թթ. սկսած թարգմանել է վրաց բանաստեղծների (Ն. Բարաթաշվիլի, Ա. Ծերեթելի, Գ. Լեոնիձե, Տ. Տաբիձե, Ս. Չիքովանի, Պ. Յաշվիլի) գործերը։ Հայ բանաստեղծներից թարգմանել է Ե. Չարենցի, Ա. Իսահակյանի, Ա. Գրաշու ստեղծագործություններից։

1943-ի հունիսին լույս է տեսնում «Վաղ գնացքներով» ժողովածուն։ 1945-ի ամռանը հրատարկված «Բանստեղծությունների և պոեմների ընտրանի» գիրքը դառնում է բանաստեղծությունների վերջին գիրքը, որ հրատարակվում է Պաստեռնակի կենդանության օրոք։

1945-ի վերջից սկսում է գրել «Դոկտոր Ժիվագո» վեպը։ 1958-ի հոկտեմբերի 23-ին Պաստեռնակին շնորհվում է Նոբելյան մրցանակ՝ գրականությունից։ 1957-ի նոյեմբերի Միլանում իտալերեն թարգմանությամբ առաջին անգամ հրատարակվում է «Դոկտոր Ժիվագո» վեպը։

1960-ի մայիսի 30-ին մահանում է Պերեդելկինոյում։

Պաստեռնակի ստեղծագործությունները հայերեն թարգմանությամբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Pasternak hayeren.jpg

Պաստեռնակի բանաստեղծությունները և «Դոկտոր Ժիվագո» վեպը թարգմանվել են հայերեն[4]։ Պաստեռնակի ստեղծագործությունները հայերեն հնչել են Գևորգ Էմինի, Վահագն Կարենցի թարգմանությամբ։ 1985-ին «Սովետական գրող» հրատարակչությունը լույս ընծայեց ռուս բանաստեղծի ժողովածուն։ Ավելի ուշ հայերենով լույս տեսավ «Դոկտոր Ժիվագո» վեպը՝ Սուրեն Խաչատրյանի թարգմանությամբ (Եր., «Խորհրդային գրող», 1990 թ.)։

Հայերենով նրա գործերի վերջին թարգմանությունը լույս է տեսել 2010-ին, «Նաիրի» հրատարակչությունում՝ բանաստեղծ Հրաչյա Թամրազյանի թարգմանությամբ։ 200 էջանոց ժողովածուն ընդգրկում է Պաստեռնակի ստեղծագործական տարբեր շրջանների բանաստեղծություններ, որոնք զետեղված են 9 բաժիններում՝ խորագրված ըստ համապատասխան գրքերի՝ «Արգելքներն ի վեր» (1914-1916), «Կյանք՝ իմ քույր» (1917), «Թեմաներ և վարիացիաներ» (1916-1922), «Երկրորդ ծնունդ» (1930-1931), «Վաղորդյան գնացքներով» (1936-1944), չափածո գործեր՝ «Դոկտոր Ժիվագո» վեպից (1946-1953), «Երբ օրն է բացվում» (1956-1959)։ Ստեղծագործական վաղ շրջանից (1912-1914) ընտրված է չորս, ևս 2 տասնյակ բանաստեղծություն տարբեր տարիների գրվածքներից (1916-1957)։[5]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  2. 2,0 2,1 Пастернак Борис Леонидович, Пастернак Борис Леонидович // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  3. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119187378 Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  4. Բանաստեղծություններ / Բ. Պաստեռնակ; Թարգմ. և վերջաբ. հեղ.՝ Հ. Թամրազյան; Գրախոս.՝ Լ. Մկրտչյան; Խմբ.՝ Ա.Ս. Հովսեփյան. - Երևան : Սովետական գրող, 1985. - 166 էջ։
  5. http://www.azgdaily.com/AR/2010082416

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բանաստեղծություններ / Բ. Պաստեռնակ; Թարգմ. և վերջաբ. հեղ.՝ Հ. Թամրազյան; Գրախոս.՝ Լ. Մկրտչյան; Խմբ.՝ Ա.Ս. Հովսեփյան. - Երևան։ Սովետական գրող, 1985. - 166 էջ։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են