Կնուտ Համսուն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կնուտ Համսուն
նորվ.՝ Knut Hamsun
1495. Knut Hamsun - no-nb digifoto 20150126 00002 bldsa HA0239 (cropped).jpg
Ծննդյան անունանգլ.՝ Knut Pedersen Hamsun
Ծնվել էօգոստոսի 4, 1859(1859-08-04)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՎոգո, Օպլանդ, Նորվեգիա[4] կամ Լոմ, Օպլանդ, Նորվեգիա[4][5]
Վախճանվել էփետրվարի 19, 1952(1952-02-19)[5][1][2][…] (92 տարեկան)
Վախճանի վայրԳրիմստադ, Aust-Agder, Նորվեգիա
Մասնագիտությունգրող, բանաստեղծ, վիպասան, դրամատուրգ և քննադատ
Լեզունորվեգերեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Norway.svg Նորվեգիա[6]
Գրական ուղղություններնեոռոմանտիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներՍով
ԿուսակցությունԱզգային միասնություն կուսակցություն
ՊարգևներԳրականության Նոբելյան մրցանակ[7][8] և Goethe-Medaille für Kunst und Wissenschaft?
ԱմուսինՄարի Համսուն
ԶավակներԱրիլդ Համսուն, Էլինոր Համսուն և Տորե Համսուն
Knut Hamsun signatur 1940.png
Կայքhamsunsenteret.no/en/
Կնուտ Համսուն Վիքիքաղվածքում
Knut Hamsun Վիքիպահեստում

Կնուտ Համսուն (նորվ.՝ Knut Hamsun, իսկական անունը՝ Կնուտ նորվ.՝ Knud Pedersen, օգոստոսի 4, 1859(1859-08-04)[1][2][3][…], Վոգո, Օպլանդ, Նորվեգիա[4] և Լոմ, Օպլանդ, Նորվեգիա[4][5] - փետրվարի 19, 1952(1952-02-19)[5][1][2][…], Գրիմստադ, Aust-Agder, Նորվեգիա), նորվեգացի գրող, բանաստեղծ և դրամատուրգ։ 1920 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։


Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատանեկություն (14 տարեկան)

Համսունը ծնվել է 1859 թվականի օգոստոսի 4-ին, Գուդբրանդսդալենյան հովտում գտնվող Վեգե ծխական համայնքում: Եղել է գյուղի դերձակ Պետեր Պեդերսենի չորրորդ երեխան: Ապրել է աղքատության մեջ, ինը տարեկանից աշխատել է հորեղբոր գրասենյակում, ապա սկսվել են թափառական տարիները (1873 թվականից), որի ընթացքում նա փոխել է բազմաթիվ զբաղմունքներ: Գրել սկսել է 17 տարեկանում: Առաջին գիրքը` «Խորհրդավոր մարդ: Նորդլանդական սիրո պատմություն» (նորվ.՝ Den Gaadefulde. En kjærlighedshistorie fra Nordland), հայտնվել է 1877 թվականին: Երիտասարդության տարիներին նա շատ է ճանապարհորդել՝ այցելելով, մասնավորապես, Միացյալ Նահանգներ: 1888 թվականից հետո հաստատվել է Կոպենհագենում: 1890 թվականին Համսունը հրատարակել է նորարարական հոգեբանական «Սով» (Նորվեգական կեղտ) վեպը, որն էլ նրան համբավ է բերել: 1890-ական թվականներին և հատկապես 1900 թվականին Համսունը եղել է աշխարհի ամենահայտնի գրողներից և մոդեռնիզմի դրամատուրգներից մեկը, նրա ստեղծագործությունները բազմիցս թարգմանվել են, հայտնի է եղել նաև Ռուսաստանում:

«Սով» վեպի առաջին հրատարակությունը 1890

1898 թվականին Համսունն ամուսնացել է Բերգլիոտ Բեհի հետ: Այդ ամուսնությունը տևել է ութ տարի: 1909 թվականին նա երկրորդ անգամ ամուսնացել է դերասանուհի Մարի Անդերսենի հետ: Հարսանիքից հետո Մարին թողել է իր կարիերան և մինչ կյանքի վերջ մնացել Համսունի հետ: 1918 թվականին ամուսինները գնել են Նյորհոլմի կալվածքը, որտեղ էլ Համսունը անցկացրել է կյանքի մնացած մասը:

1920 թվականին Համսունն արժանացել է Գրականության Նոբելյան մրցանակի՝ «Երկրի պտուղները» (նորվ.՝ Markens Grøde) մոնումենտալ աշխատանքի համար: 1943 թվականին Համսունն իր Նոբելյան մրցանակակրի մեդալը հանձնել է Երրորդ Ռեյխի քարոզչության նախարար Յոզեֆ Գեբելսին:

Համսունն իր ստեղծագործությունների մասին գրել է «Որպես ժամանակակից հոգեբան՝ ես պետք է լուսավորեմ և ուսումնասիրեմ հոգին: Ես պետք է այն ուսումնասիրեմ վեր ու վար՝ բոլոր տեսանկյուններից, որպեսզի թափանցեմ ամենագաղտնի խորքերը»:

Aquote1.png Նիցշեն նույնպես դեմ էր բուրժուազիային, հանդես էր գալիս նույն շարժառիթներով, ինչ Համսունը՝ իր դանդաղկոտության, պրոլետարիատի հանդեպ «քրիստոնեական» համակրանքի համար: Համսունի իդեալը, բռնապետի իդեալն է, որը մարմնավորվում է Չեզարե Բորջիայի քրեական կերպարում, Վերածննդի բնօրինակով, իրենց անմեղ ցինիզմով և սպանության սառը տրամաբանությամբ:
- Վլադիմիր Յուրինեց, Պլեխանովի նշանակությունը արվեստի մարքսյան սոցիոլոգիայի համար (1927)[9]
Aquote2.png


Գերմանիայում Հիտլերի իշխանության գալուց և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Համսունը, ով նախկինում համակարգված քարոզել էր գերմանական մշակույթը, հանդես է եկել անգլոսաքսոնական մշակույթի դեմ` անցնելով նացիստների կողմը սատարել Վիդքուն Քվիսլինգին: Սակայն, տեսնելով Կվիսլինգի կոլաբորացիոնիստական ռեժիմի բոլոր վայրագություններն ու հանցագործությունները, գրողը հիասթափվեց նրանից: 1943 թվականին Գերմանիա կատարած այցի ընթացքում Համսունը, հանդիպելով Հիտլերի հետ, պահանջել է ազատել Նորվեգիային Կվիսլինգից և Տերբովենից, ինչը վրդովեցրել է Ֆյուրերին[10][11]: Հիտլերի մահից հետո Համսունը մահախոսական գրեց, որտեղ նա նացիստների առաջնորդին անվանում է «պայքարի ժողովուրդների իրավունքների համար պայքարի առաջամարտիկ»[12], չնայած որ հարազատները նրան համոզում էին այդ քայլին չդիմել:

Համսունը 1939 թվականին

Պատերազմի ավարտից հետո Համսունը դատապարտվել է: Զառամյալ տարիքի պատճառով նա խուսափել է ազատազրկումից, բայց քաղաքացիական հայցով տուգանվել է: Ավելի ուշ նա դատավարության գործընթացը նկարագրել է «Մացառուտ արահետներով» պատմվածքում: Գրողի որդին՝ Արիլդը, որպես ռազմական թղթակից ծառայել է հատուկ քարոզչական դասակում, որը 1943 թվականին ընդգրկվել է ՍՍ-ի «Կուրտ Էգերս» հատուկ քարոզչական գնդում[13]:

Պատերազմից հետո Համսունը որոշ ժամանակ ապրել է ծերանոցում, իսկ 1950 թվականին վերադարձել է Նյորհոլմ:

Գրողը մահացել է 1952 թվականի փետրվարի 19-ին: Նրա ստեղծագործությունների լիակատար ժողովածուն լույս է տեսել նրա մահվանից երկու տարի անց:

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1877 - «Խորհրդավոր մարդը։ Սիրային պատմություն Նորդլանդից» (Den Gaadefulde. En kjærlighedshistorie fra Nordland)
  • 1878 - «Հանդիպում» (Et Gjensyn)
  • 1878 - «Բերգեր» (Bjørger)
  • 1889 - «» (Lars Oftedal. Udkast)
  • 1889 - «Ամերիկայի հոգևոր կյանքը» (Fra det moderne Amerikas Aandsliv)
  • 1890 - «Սովը» (Sult)
  • 1892 - «Միստերիաներ» (Mysterier)
  • 1893 - «Խմբագիր Լյունգեն» (Redaktør Lynge)
  • 1893 - «Նոր ծիլեր» (Ny Jord)
  • 1894 - «Պան» (Pan)
  • 1895 - «Արքայության դարպասների մոտ» (Ved Rigets Port)
  • 1896 - «Կյանքի խաղը» (Livets Spil)
  • 1897 - «Սիեստա» (Siesta)
  • 1898 - «Վերջալույս» (Aftenrøde, Slutningsspil)
  • 1898 - «Վիկտորիա» (Victoria. En kjærlighedshistorie)
  • 1902 - «Մունկեն Վենդտ» (Munken Vendt. Brigantines saga I)
  • 1903 - «Հեքիաթային երկրում» (Æventyrland. Oplevet og drømt i Kaukasien)
  • 1903 - «Թամար թագուհի» (Dronning Tamara)
  • 1903 - Kratskog
  • 1904 - «Վայրի երգչախումբ» (Det vilde Kor)
  • 1904 - «Երազողները» (Sværmere)
  • 1905 - Stridende Liv. Skildringer fra Vesten og Østen
  • 1906 - «Աշնանային աստղերի տակ» (Under Høststjærnen. En Vandrers Fortælling)
  • 1908 - «Բենոնի» (Benoni)
  • 1908 - Rosa. Af student Pærelius' Papirer
  • 1909 - «» (En Vandrer spiller med Sordin)
  • 1910 - «» (Livet i Vold)
  • 1912 - «» (Den sidste Glæde)
  • 1913 - «» (Børn av Tiden)
  • 1915 - «» (Segelfoss By)
  • 1917 - «Հողի հյութերը» (Markens Grøde)
  • 1918 - «» (Sproget i Fare)
  • 1920 - «Կանայք ջրհորի մոտ» (Konerne ved Vandposten)
  • 1923 - «Վերջին գլուխը» (Siste Kapitel)
  • 1927 - «Շրջմոլիկներ» (Landstrykere I)
  • 1930 - «Ավգուստ» (August)
  • 1933 - «Իմ կյանքն անցնում է» (Men Livet lever)
  • 1936 - «» (Ringen sluttet)
  • 1949 - «Խոտածածկ արահետներով» (Paa gjengrodde Stier)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ferguson, Robert. 1987. Enigma: The Life of Knut Hamsun. Farrar, Straus and Giroux.
  • Haugan, Jørgen. 2004. The Fall of the Sun God. Knut Hamsun - a Literary Biography Oslo: Aschehoug.
  • Humpal, Martin. 1999. The Roots of Modernist Narrative: Knut Hamsun's Novels Hunger, Mysteries and Pan. International Specialized Book Services.
  • Kolloen, Ingar Sletten. 2009. Knut Hamsun: Dreamer and Dissident . Yale University Press. ISBN 978-0-300-12356-2
  • Larsen, Hanna Astrup. 1922. Knut Hamsun Alfred A. Knopf.
  • Næss, Harald (2007), Nobel Prize Laureates in Literature, Part 2, Farmington Hills, Michigan: Gale, ISBN 978-0-7876-8148-7
  • Shaer, Matthew. 2009. Tackling Knut Hamsun. Review of Sletten, Dreamer and dissenter and Žagar, The dark side of literary brilliance. In Los Angeles Times, 25 October 2009.
  • D'Urance, Michel. 2007. Hamsun. Editions Pardès, Paris, 128 p.
  • Žagar, Monika. 2009. The dark side of literary brilliance. University of Washington Press.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]