Մորիս Մետերլինկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մորիս Մետերլինկ

Մորիս Մետերլինկ, (ֆրանսերեն՝ Maurice Maeterlinck 1862,օգոստոս 29 - 1949, մայիս 5) բելգիացի ֆրանսալեզու գրող, բանաստեղծ, դրամատուրգ, փիլիսոփա և Նոբելյան մրցանակակիր (1911) է։ Հանդիսանում է սիմվոլիզմի հայրը ֆրանսիական դրամատուրգիայում։

Կենսագրությունը[խմբագրել]

Ծնվել է Բելգիայի Գանտ քաղաքում (Արևելյան Ֆլանդրիա)։ Դաստիրակվել է ճիզվիտկան դպրոցում։ Ուսանել է նշանավոր Սենտ-Բարբ իրավաբանական վարժարանում։ Սակայն բանաստեղծությունը չափազանց մեծ տեղ է գրավում նրա պատանեկան կյանքում, և նա շատ շուտ հրաժարվում է փաստաբանի մասնագիտությունից և նվիրվում գրականությանը։

Կապվում է երիտասարդ բելգիացի գրողների հետ՝ մասնակցելով սիմվոլիստական շարժմանը։ 1887-ին Փարիզում լույս տեսած «Ջերմոցներ» պառնասական բանաստեղծությունների առաջին գրքով երիտասարդ փաստաբանը ներկայանում է գրական աշխարհին։ Գիրքը սկզբում ունենում է ընդամենը մի քանի տասնյակ ընթերցող, սակայն Մետերլինկին ողջունում է Գիյոմ Ապոլիները, որն ընդունում է Մետերլինկի մոդեռնիզմը՝ այն համարելով գլուխգործոց։ Անսահման մելամաղձը շարունակվում է նաև «Տասներկու երգ» և «Տասնհինգ երգ» ժողովածուներում։ Գուցե այդ մելամաղձից դուրս գալու համար է, որ Մետերլինկը նվիրվում է թատերական տոնախմբություններին. 1889-ին հրատարակում է առաջին դրաման՝ «Իշխանուհի Մալենը», որն անսպասելիորեն մեծ աղմուկ է բարձրացնում։ Խանդավառված քննադատ Օկտավ Միրբոն գովասանքներ չի խնայում Մետերլինկին. «Մետերլինկը մեզ է նվիրել մեր օրերի ամենահանճարեղ, ամենաարտառոց և ամենաանմեղ ստեղծագործությունը, որն իր արժանիքներով, համարձակվում եմ ասել, չի զիջում շեքսպիրյան լավագույն գործերին...»

Սրան հաջորդում են «Կույրերը», «Յոթ իշխանուհիներ», «Ինքնակոչը», «Պելեաս և Սելիզանդ» դրամաները, որոնք նրան դարձնում են սիմվոլիզմի ամենամեծ ներկայացուցիչը դրամատուրգիայում։ «Հյուսիսցի է, շատ դրական մարդ, որի միստիցիզմը ֆիզիկական տարաշխարիկության արտահայտման ձև է»,- գրում է Անդրե Ժիդը։

Մետերլինկն իր հարստությունը, որն հայտնվում է ճանաչման հետ, օգտագործում է հասարակությունից փախչելու, իր միայնության մեջ պարփակվելու համար՝ մերժելով բոլոր մեծարումները։ 1896-ին հեռանում է Բելգիայից՝ թողնելով մեծ քաղաքի անտանելի մթնոլորտը։ Գնում է ապրելու բնության մեջ։ Գրում է մի շարք հրաշալի ստեղծագործություններ։

1911-ին իր ամբողջ ստեղծագործությունների համար Մետերլինկը արժանանում է Նոբելյան մրցանակի։

Առաջին աշխարհամարտի տարիներին Մետերլինկը ձգտում է օգտակար լինել օկուպացված հայրենիքին։ Հայրենասիրական զեղումներով են գրված այդ շրջանի նրա ստեղծագործությունները։

1932-ին Բելգիայի թագավորը Մետերլինկին շնորհում է կոմսի տիտղոս։ 1937-ին նա ընտրվում է Ֆրանսիայի բարոյագիտական և քաղաքական գիտությունների ակադեմիայի անդամ։ 1947 - 1949-ին նախագահում է գրողների միջազգային ՊԵՆ ընկերակցությունը։

Վախճանվում է Ֆևանսիայի Նիցցայում գտնվող իր սեփական կալվածքում՝ Օրլամոնդում։[1]

Մետերլինկի բանաստեղծական ժողովածուները[խմբագրել]

  • Ջերմոցներ (1889)
  • Տասներկու երգ (1896)
  • Տասնհինգ երգ (1900)[2]

Մետերլինկի թատերգությունները[խմբագրել]

  • Իշխանուհի Մալենը (1889)
  • Ինքնակոչը (1890)
  • Կույրերը (1890)
  • Յոթ իշխանուհիներ (1891)
  • Պելեաս և Մելիզանդ (1892)
  • Ալադին և Պալոմիդ (1894)
  • Ներսում (1894)
  • Տենտալիժի մահը (1894)
  • Ագլավեն և Սելիզետ (1896)
  • Արիանը և Կապույտ մորուքը (1896)
  • Քույր Բեատրիսը (1900)
  • Մոննա Վաննա (1902)
  • Ժուազել (1903)
  • Սուրբ Անտոնիոսի հրաշքը (1903)
  • Կապույտ թռչունը (1908)
  • Մարիա Մագդաղինացի (1913)
  • Նշանդրություն (1913)
  • Ստիլմոնդի քաղաքապետը (1919)
  • Կյանքի աղը (1919)
  • Դժբախտությունն անցնում է (1925)
  • Մեռյալների զորությունը (1926)
  • Բերնիքել (1926)
  • Մարի-Վիկտորիա (1927)
  • Արքայադուստր Իզաբել (1935)
  • Ժաննա Դ'Արկ (1945)[2]

Մետերլինկի փիլիսոփայական գործերը[խմբագրել]

  • Խոնարհների գանձերը (1896)
  • Իմաստություն և ճակատագիր (1898)
  • Արդարության խորհուրդ (1900)
  • Մեղուների կյանքը (1901)
  • Թաղված տաճարը (1902)
  • Կրկնակի պարտեզը (1904)
  • Ծաղիկների բանականությունը (1907)
  • Մահը (1913)
  • Պատերազմի բեկորներ (1916)
  • Անծանոթ հյուրը (1917)
  • Արահետներ լեռան վրա (1919)
  • Մեծ գաղտնիք (1921)
  • Տերմիտների կյանքը (1926)
  • Տարածության կյանքը (1927)
  • Մեծ դյութահրաշ ներկայացում (1929)
  • Մրջյունների կյանքը (1930)
  • Ապակե սարդը (1932)
  • Մեծ օրենք (1933)
  • Մեծ լռությունից առաջ (1934)
  • Ավազե ժամացույցը (1936)
  • Թևերի ստվերը (1936)
  • Աստծու առջև (1937)
  • Մեծ դուռը (1939)
  • Այլ աշխարհ կամ արևային ժամացույց (1942)[3]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. Մորիս Մետերլինկ (2000)։ Մեղուների կյանքը. Խոնարհների գանձը։ Երևան: ԱևՄ, էջ 6-9։ 
  2. 2,0 2,1 Մորիս Մետերլինկ (2000)։ Մեղուների կյանքը. Խոնարհների գանձը։ Երևան: ԱևՄ, էջ 266։ 
  3. Մորիս Մետերլինկ (2000)։ Մեղուների կյանքը. Խոնարհների գանձը։ Երևան: ԱևՄ, էջ 267։ 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են