Հայնրիխ Բյոլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հայնրիխ Բյոլ
գերմ.՝ Heinrich Theodor Böll
Bundesarchiv B 145 Bild-F062164-0004, Bonn, Heinrich Böll.jpg
Ծննդյան անունգերմ.՝ Heinrich Theodor Böll
Ծնվել էդեկտեմբերի 21, 1917(1917-12-21)[1][2][3][4][5][6][7][8]
ԾննդավայրՔյոլն, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն
Վախճանվել էհուլիսի 16, 1985(1985-07-16)[1][2][3][4][5][6][7][8] (67 տարեկանում)
Վախճանի վայրԿրոյցաու, Kreuzau, Düren, Քյոլնի վարչական շրջան, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն[9]
Մասնագիտություներգերի հեղինակ, սցենարիստ, թարգմանիչ, բանաստեղծ, վիպասան, գրող և հեղինակ
Լեզուգերմաներեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Germany.svg Գերմանիա
ԿրթությունԿյոլնի համալսարան
Ուշագրավ աշխատանքներԲիլիարդ ինն անց կեսին, Կատարինա Բլյումի կորած պատիվը, The Clown?, Q1195632?, The Train Was on Time?, Stranger, Bear Word to the Spartans We…?, The Silent Angel?, And where were you, Adam??, Black Sheep?, Christmas Not Just Once a Year?, The Balek Scales?, And Never Said a Word?, House without Guardians?, The Bread of Those Early Years?, Irish Journal?, Valley of Thundering Hooves?, Those Without Traces?, Zimpren Station?, Doctor Murkes total silence?, When War Broke Out?, When the War was Over?, Distance to the Troop?, End of a Mission?, Domestic Disturbance?, Group Portrait with Lady?, Reports on the Nation's Disposition?, The Safety Net?, What's to Become of the Boy??, A Soldier's Legacy?, Women in a river landscape. A novel in dialogues and soliloquies? և Cross Without Love?
ԱնդամակցությունԼեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիա, Բավարիայի գեղարվեստի ակադեմիա, Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա
ՊարգևներԳրականության Նոբելյան մրցանակ[10][11] Գեորգ Բյուխների մրցանակ Medal of Gratitude?[12] Կարլ ֆոն Օսսիետցկի շքանշան և Քյոլնի պատվավոր քաղաքացի
ԱմուսինAnnemarie Böll?
ԶավակներRené Böll? և Raimund Böll?
Heinrich Böll (signature).jpg
Heinrich Böll Վիքիպահեստում
Հայնրիխ Բյոլի հուշարձանը Բեռլինում

Հայնրիխ Բյոլ (գերմ.՝ Heinrich Theodor Böll, դեկտեմբերի 21, 1917(1917-12-21)[1][2][3][4][5][6][7][8], Քյոլն, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն - հուլիսի 16, 1985(1985-07-16)[1][2][3][4][5][6][7][8], Կրոյցաու, Kreuzau, Düren, Քյոլնի վարչական շրջան, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն[9]), գերմանացի գրող, թարգմանիչ, Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1972

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1921 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Քյոլնում կաթոլիկ աշխատավորի ընտանիքում։ 1924-1928 թվականներին սովորել է կաթոլիկական դպրոցում, հետագայում շարունակել է ուսումը տեղի գիմնազիայում։ Գիմնազիան ավարտելուց հետո մի տարի աշխատել է գրախանութում։ 1939-ին ընդունվել է Քյոլնի համալսարան, բայց արդեն աշնանը զորակոչվել է բանակ, որտեղ ծառայել է 1939-1945 թվականներին։ Պատերազմի ընթացքում կռվել է որպես հետևակ Ղրիմում և Ուկրաինայում։ 1942 թվականին ամուսնացել է Աննա Մարիա Չեխի հետ, որից ունեցել է երկու որդի։ 1945 թվականին հանձնվել է ամերիկացիներին, գերության ընթացքում աշխատել է որպես հյուսն։ Ամերիկյան գերությունից վերադառնալուց հետո սովորել է Քյոլնի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։

Գրել սկսել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ 1947 թվականին մտել է «47-ի խմբի» մեջ (գրական միավորում․ այդպես է կոչվում հիմնադրման թվականով)։ Առաջին նշանակալից գործը «Գնացքը գալիս է ժամանակին» վիպակն է (1949)։ Բյոլին համաշխարհային ճանաչում բերեցին «Որտե՜ղ էիր, Ադամ» (1951), «Ու չասաց ոչ մի բաո» (1953), «Անտերունչ տունը» (1954), «Վաղ տարիների հացը» (1955), «Բիլիարդ ինն անց կեսին» (1959), «Ծաղրածուի աչքերով» (1963), «Ինքնակամ բացակայություն» (1964), «Մի գործուղման վերջը» (1966), «Դոստոեսկին և Պետերբուրգը» (հեռուստատեսային ֆիլմի սցենար, 1967-1968 թվականներ), «Խմբանկար տիկնոջ հետ» (1971) գործերը։ Գրեթե բոլոր այս ստեղծագործություններում վերլուծված է հիտլերիզմի ոճիրների էությունը։ Բյոլի արձակի վրա զգալի է Ֆեոդոր Դոստոևսկու ազդեցությունը։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով, այդ թվում՝ հայերեն։ Բազմիցս այցելել է ԽՍՀՄ։ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր է (1972

Ստեղծագործել է Բագելում, Մյունխենում, Իտալիայում։ Ձգտելով հեռանալ իրականության պատկերումից՝ սկզբնական շրջանում նկարել է առասպելական ֆիգուրներով ռոմանտիկական բնանկարներ, հետագայում՝ ֆանտաստիկ տեսարաններ («Տրիտոն և ներեիդ», 1873-1874)՝ մտացածին սիմվոլիկան համադրելով մանրամասների նատուրալիստական վավերականությանը։ Ուշ շրջանի կոմպոզիցիաները («Մեռյալների կղզին», 1880) ազդել են գերմանական սիմվոլիզմի և յուգենդստիլի ձևավորմանը։

Բյոլը հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Aus der «Vorzeit». 1947
  • Die Botschaft. 1947 (Լուր, 1957)
  • Der Mann mit den Messern. 1948 (Մկարտներով մարդը, 1957)
  • So ein Rummel. 1948
  • Der Zug war pünktlich. 1949 (Գնացքը հասել է ժամանակին, 1971)
  • Mein teures Bein. 1950 (Իմ թանկագին ոտք, 1952)
  • Wanderer, kommst du nach Spa…. 1950
  • Die schwarzen Schafe. 1951 (Զզվելի ոչխարներ, 1964)
  • Wo warst du, Adam?. 1951 (Որտեղ էիր դու Ադամ, 1963)
  • Nicht nur zur Weihnachtszeit. 1952 (Ոչ միայն Սուրբ տննդյան պահին, 1959)
  • Die Waage der Baleks. 1952
  • Abenteuer eines Brotbeutels. 1953
  • Die Postkarte. 1953 (Փոստային բացիկ, 1956)
  • Und sagte kein einziges Wort. 1953 (Եվ չասաց ոչ մի բառ, 1957)
  • Haus ohne Hüter. 1954 (Տուն առանց տիրոջ, 1960)
  • Das Brot der frühen Jahre. 1955 (Հին օրերի հացը, 1958)
  • Der Lacher. 1955 (Ծիծաղ պարգևողը; 1957)
  • Zum Tee bei Dr. Borsig. 1955
  • Wie in schlechten Romanen. 1956 (Ինչպես վատ վեպերում, 1962)
  • Irisches Tagebuch. 1957 (Իռլանդյան հուշատետր, 1963)
  • Die Spurlosen. 1957 (Անորսալիները, 1968)
  • Doktor Murkes gesammeltes Schweigen. 1955
  • Billard um halb zehn. 1959
  • Ein Schluck Erde. 1962
  • Ansichten eines Clowns. 1963 (Ծաղրածուի աչքերով; 1964)
  • Entfernung von der Truppe. 1964
  • Ende einer Dienstfahrt. 1966 (Ինչպես ավարտվեց մի գործուղում, 1966)
  • Gruppenbild mit Dame. 1971
  • Die verlorene Ehre der Katharina Blum. 1974
  • Berichte zur Gesinnungslage der Nation. 1975
  • Fürsorgliche Belagerung. 1979
  • Was soll aus dem Jungen bloß werden?. 1981
  • Das Vermächtnis. Entstanden 1948/49; Druck 1981
  • Vermintes Gelände. 1982
  • Die Verwundung. Frühe Erzählungen; Druck 1983 (Վիրավորանք)
  • Bild-Bonn-Boenisch. 1984
  • Frauen vor Flusslandschaft. 1985
  • Der Engel schwieg. Entstanden 1949-51; Druck 1992 (Հրեշտակը լռում էր, 2001)
  • Der blasse Hund. Frühe Erzählungen; Druck 1995
  • Kreuz ohne Liebe. 1946/47 (Крест без любви; 2002; рус. пер. 2004)

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Անտերունչ տունը, Ե․, 1965։ Ծաղրածուի աչքերով, Ե․, 1968։ Բիլիարդ ինն անց կեսին, Ե․, 1973։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Рожновский С․ Г․, Генрих Бёлль, М․, 1965․

Մատենագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Peter Bruhn / Henry Glade, Heinrich Böll in der Sowjetunion (Генрих Белль в Советском Союзе 1952—1979: Очерк рецепции Белля в СССР и Библиография русских изданий сочинений его и публикаций о нём), Berlin, 1980. ISBN 3-503-01617-1
  • Рожновский С., Г. Бёлль, М., 1965;
  • Мотылева Т., Зарубежный роман сегодня, М., 1966;
  • Орлова P., Копелев Л., Писатель и совесть, «Новый мир», 1967, № 12;
  • Роднянская И., Мир Генриха Бёлля, «Вопросы литературы», 1966, № 10;
  • Der Schriftsteller H. Böll. Ein biographisch-bibliographischer Abriss, 4. Aufl., Köln — B., [1965];
  • In Sachen Böll, Köln — B., 1968.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 filmportal.de — 2005.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 BD Gest'
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Munzinger-Archiv — 1913.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Brockhaus Enzyklopädie
  9. 9,0 9,1 9,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118512676 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  10. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1972/
  11. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  12. http://www.stadt-koeln.de/politik-und-verwaltung/presse/polnische-dankbarkeitsmedaille-fuer-heinrich-boell
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 457 CC-BY-SA-icon-80x15.png