Բյոռնստեռնե Բյոռնսոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բյոռնսոն (այլ կիրառումներ)
Բյոռնստեռնե Բյոռնսոն
բոքմալ Bjørnstjerne Bjørnson
Bjørnstjerne Bjørnson (Stories By Foreign Authors).jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 8, 1832(1832-12-08)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10]
ԾննդավայրKvikne, Տյունսետ, Հեդմարկ, Նորվեգիա
Վախճանվել էապրիլի 26, 1910(1910-04-26)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10] (77 տարեկանում)
Վախճանի վայրՓարիզ, Ֆրանսիա[11]
Մասնագիտությունբանաստեղծ, դրամատուրգ, գրող, լրագրող, արձակագիր և քաղաքական գործիչ
Լեզունորվեգերեն[1]
ԱզգությունՆորվեգացիներ
ՔաղաքացիությունՆորվեգիա
ԿրթությունՕսլոյի համալսարան
ՊարգևներԳրականության Նոբելյան մրցանակ[12][13]
ԱմուսինԿարոլին Բյոռնսոն
ԶավակներԲերգլիոտ Իբսեն, Բյոռն Բյոռնսոն, Էրլինգ Բյոռնսոն, Dagny Bjørnson Sautreau? և Einar Bjørnson?
Bjørnstjerne Bjørnson signature.png
Բյոռնստեռնե Բյոռնսոն Վիքիդարանում
Bjørnstjerne Bjørnson Վիքիպահեստում

Բյոռնստեռնե Մարտիկիուս Բյոռնսոն (նորվ.՝ Bjørnstjerne Martinus Bjørnson, դեկտեմբերի 8, 1832(1832-12-08)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10], Kvikne, Տյունսետ, Հեդմարկ, Նորվեգիա - ապրիլի 26, 1910(1910-04-26)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10], Փարիզ, Ֆրանսիա[11]), նորվեգացի դրամատուրգ, արձակագիր, թատերական, հասարակական գործիչ։ Ղեկավարել է Բերգենի նորվեգական (1857-1958) և Քրիստիանիայի (1865-1867) թատրոնները, պայքարել ազգային դրամատուրգիայի հաստատման համար («ճակատամարտերի միջև», 1858, «Կաղ Գուլդան», 1858, «Սվերրե արքան», 1861, «Սիգուրդ Խաչակիրը», 1872, «Մարիա Ստյուարտ՝ Շոտլանդիայի թագուհի», 1864)։ «Սնանկություն» (1875), «Խմբագիր» (1875), «Արքա» (1877) ռեալիստական, սոցիալական դրամաներում Բյոռնսոն բացահայտել է բուրժուազիական հասարակարգի արատները։ Բյոռնսոնի շատ դրամաներ՝ «Նորապսակները» (1865), «Լեոնարդա» (1879), «Զեռնոց» (1883), «Աշխարհագրություն և սեր» (1885), «Երբ ծաղկում է խաղողի մատղաշ որթատունկը» (1909), բարձրացնում են բարոյագիտական պրոբլեմներ, տղամարդու և կնոջ իրավահավասարության հարցեր։ Առանձնանում է «Մեր ուժից վեր» (1883-1895) երկմասանոց դրաման, ուր տրված են կրոնի կործանարար ազդեցությունը մարդու վրա և բուրժուազիայի ու բանվոր դասակարգի հակամարտությունը։ Բյոռնսոնի հեղափոխությունը ներկայացրել է որպես անարխիստական խռովություն։ Դա պայմանավորված էր Բյոռնսոնի աշխարհայացքի սահմանափակությամբ։ Արձակ գործերից հայտնի են նորվեգական գյուղը պատկերող «Այուննևե Սուլբաքեն» (1857) և «Զկնորսուհին» (1868) վիպակները։ XIX դ. 90-ական թվականներին Բյոռնսոնը արդեն ծանոթ էր հայ թատերասեր հասարակայնությանը։ «Սնանկություն» դրաման հաջողությամբ բեմադրվել է Բաքվում և այլուր։ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր է (1903)։ Բյոռնսոնը հեղինակն է նաև Նորվեգիայի օրհներգի բառերի։

Նա մահացել է 1910 թվականի ապրիլի 26-ին Փարիզում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Internet Broadway Database — 2000.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Nationalencyklopedin — 1999.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 International Music Score Library Project — 2006.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Norsk biografisk leksikonKunnskapsforlaget.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Discogs — 2000.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 filmportal.de — 2005.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Brockhaus Enzyklopädie
  11. 11,0 11,1 11,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118511459 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  12. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1903/
  13. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png