Գյունտեր Գրաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Գյունտեր Գրաս
գերմ.՝ Günter Grass
Günter Grass auf dem Blauen Sofa.jpg
Ծննդյան անուն գերմ.՝ Günter Wilhelm Grass
Ծնվել է հոկտեմբերի 16, 1927({{padleft:1927|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[1][2][3][4][5]
Ծննդավայր Վրզժեշչ, Գդանսկ, Ազատ քաղաք Դանցիգ
Վախճանվել է ապրիլի 13, 2015({{padleft:2015|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:13|2|0}})[6][2][4] (87 տարեկանում)
Վախճանի վայր Լյուբեկ, Գերմանիա[6]
Մասնագիտություն գրող, սցենարիստ, բանաստեղծ, քանդակագործ, վիպասան, դրամատուրգ, ակնարկագիր և ինքնակենսագիր
Լեզու գերմաներեն[7]
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Flag of the German Reich (1935–1945).svg Նացիստական Գերմանիա
Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Վայմարյան Հանրապետություն
Կրթություն Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիա և Բեռլինի երաժշտական բարձրագույն դպրոց
Ուշագրավ աշխատանքներ Թիթեղյա թմբուկը, Կատուներ-մկներ, Շան տարիներ, Crabwalk, What Must Be Said, The Call of the Toad, The Rat և Letzte Tänze
Անդամակցություն Գերմանիայի ՊԵՆ-կենտրոն, Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա, Թագավորական գրական ընկերություն և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Կուսակցություն Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
Պարգևներ
Զավակներ Հելենե Գրաս
Günter Grass (signature).jpg
Günter Grass Վիքիպահեստում

Գյունտեր Վիլհելմ Գրասս (գերմ.՝ Günter Wilhelm Grass, հոկտեմբերի 16, 1927({{padleft:1927|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[1][2][3][4][5], Վրզժեշչ, Գդանսկ, Ազատ քաղաք Դանցիգ - ապրիլի 13, 2015({{padleft:2015|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:13|2|0}})[6][2][4], Լյուբեկ, Գերմանիա[6]), գերմանացի գրող, քանդակագործ, նկարիչ։ 1999 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրասը ծնվել է Դանզիգ քաղաքում (այժմ Գդանսկ, Լեհաստան) 1927 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ 1945 թ. մայիսին գերմանական Էսէս-ում ծառայությունից հետո, Ամերիկյան զորքերի կողմից վերցվում է գերի և ազատ է արձակվում 1946 թվականին։ Կատարելագործվելով որպես քարտաշ և քանդակագործ, նա սկսում է գրել 1950 թվականին։ Իր արձակ ստեղծագործություններում նա հաճախ է անդրադառնում իր մանկությանը Դանզիգում։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրասը առավել հայտնի է իր առաջին «Թիթեղյա թմբուկը» վեպով։ Նացիստների շարքում իր ծառայությունների մասին Գրասը պատմել է շատ ավելի ուշ՝ «Հիշողության լամպ» գրքում, որը հրատարակվել է 2006-ին։ Իսկ նրա առաջին ստեղծագործությունը՝ «Թիթեղյա թմբուկը», վեպը լույս է տեսել 1959-ին։ Հենց «Թիթեղյա թմբուկը»-ն էլ շատ գրականագետներ համարում են մոգական ռեալիզմի մեկնակետը։ Այս վեպին հաջորդել են Գրասի «Կատուներ-մկներ» (1991) և «Շան տարիներ» (1963) վեպերը, իսկ այս վեպերը միասին կազմել են հայտնի Դանցիգյան եռագրությունը, որի համար էլ Գրասը 1999-ին գրականության բնագավառում ստացել է Նոբելյան մրցանակ։ Նրա վերջին վեպը հեքիաթագիրներ Գրիմ եղբայրների մասին, լույս է տեսել 2010-ին։ Կյանքի վերջին շրջանում նա գրեց մի քաղաքական բանաստեղծություն, որով կոչ էր անում զարգացած երկրներին վերահսկել Իսրայելի ատոմային ծրագիրը։ Այս սուր քննադատությունից հետո «4 ծովերի երկիր»-ը համաշխարհային հռչակ վայելող գրողին ճանաչել է «պերսոնա նոն գրատա»՝ անցանկալի անձ։

Գյունթեր Գրասը զբաղվել է նաև փորագրությամբ ու քանդակագործությամբ։ Մահացել է 2015 թվականի ապրիլի 13-ին, Լյուբեկ քաղաքի հիվանդանոցում, 87 տարեկանում։

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դանցիգյան եռագրություն
    • 1959 - «Թիթեղյա թմբուկ» (Die Blechtrommel)
    • 1961 - «Կատու և մուկ» (Katz und Maus)
    • 1963 - «Շան տարիներ» (Hundejahre)
  • 1969 - «» (Örtlich betäubt)
  • 1972 - «» (Aus dem Tagebuch einer Schnecke)
  • 1977 - «» (Der Butt)
  • 1979 - «» (Das Treffen in Telgte)
  • 1980 - «» (Kopfgeburten)
  • 1986 - «» (Die Rättin)
  • 1992 - «» (Unkenrufe)
  • 1999 - «» (Mein Jahrhundert)
  • 2002 - «» (Im Krebsgang)
  • 2006 - «» (Beim Häuten der Zwiebel)
  • 2008 - «» (Die Box)
  • 2009 - «» (Unterwegs von Deutschland nach Deutschland. Tagebuch 1990)
  • 2010 - «» (Grimms Wörter)

Գ. Գրասը հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Թիթեղյա թմբուկը (վեպ), Երևան, Անտարես, 2015, թարգմանությունը գերմաներենից՝ Կարլեն Մատինյանի։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]