Գյունտեր Գրաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գյունտեր Գրաս
գերմ.՝ Günter Grass
Günter Grass auf dem Blauen Sofa.jpg
Ծննդյան անունգերմ.՝ Günter Wilhelm Grass
Ծնվել էհոկտեմբերի 16, 1927(1927-10-16)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10]
ԾննդավայրԳդանսկ, Ազատ քաղաք Դանցիգ
Վախճանվել էապրիլի 13, 2015(2015-04-13)[11][2][4][6][7][8][9][10] (87 տարեկանում)
Վախճանի վայրԼյուբեկ, Գերմանիա[11]
Մասնագիտություներգերի հեղինակ, սցենարիստ, բանաստեղծ, քանդակագործ, վիպասան, դրամատուրգ, ակնարկագիր, ինքնակենսագիր, նկարիչ, գծանկարիչ, altar server և նկարազարդող
Լեզուգերմաներեն[12]
ԱզգությունKashubians?
ՔաղաքացիությունFlag of Germany.svg Գերմանիա
Գերմանական ռայխ
Ազատ քաղաք Դանցիգ[13]
ԿրթությունԴյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիա, Բեռլինի գեղարվեստի համալսարան և Pestalozzischule?[14]
Ուշագրավ աշխատանքներԹիթեղյա թմբուկը, Կատուներ-մկներ, Շան տարիներ, Crabwalk?, What Must Be Said?, The Call of the Toad?, The Rat? և Letzte Tänze?
ԱնդամակցությունԳերմանիայի ՊԵՆ-կենտրոն, Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա, Թագավորական գրական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Խումբ 47
ԿուսակցությունԳերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
ՊարգևներԳրականության Նոբելյան մրցանակ[15][16] Գեորգ Բյուխների մրցանակ Հերման Քեստեն մրցանակ Աստուրիայի արքայազնի պարգև Հանս Ֆալադայի մրցանակ Սամուիլ Բոգումիլ Լինդեի մրցանակ Fontane-Preis? Ernst-Toller-Preis? Բավարիայի գեղարվեստի ակադեմիայի գրական մրցանակ Բերլինի Ազատ համալսարանի պատվավոր դոկտոր Հարվարդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Գդանսկի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Կարլ ֆոն Օսսիետցկի շքանշան Fontane-Preis? Thomas-Mann-Preis? Պատվավոր դոկտոր Պատվավոր դոկտոր Պատվավոր դոկտոր Honorary citizen of Gdańsk? Գերմանացի գրաքննադատների մրցանակ Թեոդոր Հոյսի մրցանակ[17] Թագավորական գրական միության անդամ և տարվա ծխող[18]
ԱմուսինAnna Schwarz?[19]
ԶավակներՀելենե Գրաս
Günter Grass (signature).jpg
Günter Grass Վիքիպահեստում

Գյունտեր Վիլհելմ Գրասս (գերմ.՝ Günter Wilhelm Grass, հոկտեմբերի 16, 1927(1927-10-16)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10], Գդանսկ, Ազատ քաղաք Դանցիգ - ապրիլի 13, 2015(2015-04-13)[11][2][4][6][7][8][9][10], Լյուբեկ, Գերմանիա[11]), գերմանացի գրող, քանդակագործ, նկարիչ։ 1999 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրասը ծնվել է Դանզիգ քաղաքում (այժմ Գդանսկ, Լեհաստան) 1927 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ 1945 թ. մայիսին գերմանական Էսէս-ում ծառայությունից հետո, Ամերիկյան զորքերի կողմից վերցվում է գերի և ազատ է արձակվում 1946 թվականին։ Կատարելագործվելով որպես քարտաշ և քանդակագործ, նա սկսում է գրել 1950 թվականին։ Իր արձակ ստեղծագործություններում նա հաճախ է անդրադառնում իր մանկությանը Դանզիգում։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրասը առավել հայտնի է իր առաջին «Թիթեղյա թմբուկը» վեպով։ Նացիստների շարքում իր ծառայությունների մասին Գրասը պատմել է շատ ավելի ուշ՝ «Հիշողության լամպ» գրքում, որը հրատարակվել է 2006-ին։ Իսկ նրա առաջին ստեղծագործությունը՝ «Թիթեղյա թմբուկը», վեպը լույս է տեսել 1959-ին։ Հենց «Թիթեղյա թմբուկը»-ն էլ շատ գրականագետներ համարում են մոգական ռեալիզմի մեկնակետը։ Այս վեպին հաջորդել են Գրասի «Կատուներ-մկներ» (1991) և «Շան տարիներ» (1963) վեպերը, իսկ այս վեպերը միասին կազմել են հայտնի Դանցիգյան եռագրությունը, որի համար էլ Գրասը 1999-ին գրականության բնագավառում ստացել է Նոբելյան մրցանակ։ Նրա վերջին վեպը հեքիաթագիրներ Գրիմ եղբայրների մասին, լույս է տեսել 2010-ին։ Կյանքի վերջին շրջանում նա գրեց մի քաղաքական բանաստեղծություն, որով կոչ էր անում զարգացած երկրներին վերահսկել Իսրայելի ատոմային ծրագիրը։ Այս սուր քննադատությունից հետո «4 ծովերի երկիր»-ը համաշխարհային հռչակ վայելող գրողին ճանաչել է «պերսոնա նոն գրատա»՝ անցանկալի անձ։

Գյունթեր Գրասը զբաղվել է նաև փորագրությամբ ու քանդակագործությամբ։ Մահացել է 2015 թվականի ապրիլի 13-ին, Լյուբեկ քաղաքի հիվանդանոցում, 87 տարեկանում։

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դանցիգյան եռագրություն
    • 1959 - «Թիթեղյա թմբուկ» (Die Blechtrommel)
    • 1961 - «Կատու և մուկ» (Katz und Maus)
    • 1963 - «Շան տարիներ» (Hundejahre)
  • 1969 - «» (Örtlich betäubt)
  • 1972 - «» (Aus dem Tagebuch einer Schnecke)
  • 1977 - «» (Der Butt)
  • 1979 - «» (Das Treffen in Telgte)
  • 1980 - «» (Kopfgeburten)
  • 1986 - «» (Die Rättin)
  • 1992 - «» (Unkenrufe)
  • 1999 - «» (Mein Jahrhundert)
  • 2002 - «» (Im Krebsgang)
  • 2006 - «» (Beim Häuten der Zwiebel)
  • 2008 - «» (Die Box)
  • 2009 - «» (Unterwegs von Deutschland nach Deutschland. Tagebuch 1990)
  • 2010 - «» (Grimms Wörter)

Գ. Գրասը հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Թիթեղյա թմբուկը (վեպ), Երևան, Անտարես, 2015, թարգմանությունը գերմաներենից՝ Կարլեն Մատինյանի։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Грасс Гюнтер // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  3. 3,0 3,1 Günter Grass
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 SNAC — 2010.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Discogs — 2000.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 NooSFere
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 filmportal.de — 2005.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Archive of Fine Arts — 2003.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 http://www.bbc.com/news/world-europe-32285705
  12. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  13. 105 // Վերսալյան պայմանագիր
  14. https://www.gedanopedia.pl/?title=SZKO%C5%81A_IM._PESTALOZZIEGO
  15. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1999/
  16. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  17. https://www.theodor-heuss-stiftung.de/das-archiv/
  18. https://web.archive.org/web/20160305025601/http://www.pfeiferauchen.de/specials/pfeifenraucher-des-jahres/
  19. https://www.lehrer.uni-karlsruhe.de/~za874/homepage/grass.htm

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]