Գյունտեր Գրաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գյունտեր Գրաս
գերմ.՝ Günter Grass
Günter Grass auf dem Blauen Sofa.jpg
Ծննդյան անուն գերմ.՝ Günter Wilhelm Grass
Ծնվել է հոկտեմբերի 16, 1927(1927-10-16)[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
Ծննդավայր Գդանսկ, Ազատ քաղաք Դանցիգ
Վախճանվել է ապրիլի 13, 2015(2015-04-13)[10][2][4][6][7][8][9] (87 տարեկանում)
Վախճանի վայր Լյուբեկ, Գերմանիա[10]
Մասնագիտություն երգերի հեղինակ, սցենարիստ, բանաստեղծ, քանդակագործ, վիպասան, դրամատուրգ, ակնարկագիր, ինքնակենսագիր, նկարիչ, գծանկարիչ և altar server
Լեզու գերմաներեն[11]
Ազգություն Kashubians
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Գերմանական ռայխ
Ազատ քաղաք Դանցիգ[12]
Կրթություն Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիա, Բեռլինի գեղարվեստի համալսարան և Pestalozzischule[13]
Ուշագրավ աշխատանքներ Թիթեղյա թմբուկը, Կատուներ-մկներ, Շան տարիներ, Crabwalk, What Must Be Said, The Call of the Toad, The Rat և Letzte Tänze
Անդամակցություն Գերմանիայի ՊԵՆ-կենտրոն, Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա, Թագավորական գրական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Խումբ 47
Կուսակցություն Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
Պարգևներ Գրականության Նոբելյան մրցանակ[14][15] Գեորգ Բյուխների մրցանակ Հերման Քեստեն մրցանակ Աստուրիայի արքայազնի պարգև Հանս Ֆալադայի մրցանակ Samuel-Bogumil-Linde prize Fontane-Preis Ernst-Toller-Preis Բավարիայի գեղարվեստի ակադեմիայի գրական մրցանակ Honorary doctor of the Free University of Berlin Հարվարդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Honorary doctor of the University of Gdańsk Կարլ ֆոն Օսսիետցկի շքանշան Fontane-Preis Thomas-Mann-Preis Պատվավոր դոկտոր Պատվավոր դոկտոր Պատվավոր դոկտոր Honorary citizen of Gdańsk Deutscher Kritikerpreis Theodor Heuss award[16] և Fellow of the Royal Society of Literature
Ամուսին Anna Schwarz[17]
Զավակներ Հելենե Գրաս
Günter Grass (signature).jpg
Günter Grass Վիքիպահեստում

Գյունտեր Վիլհելմ Գրասս (գերմ.՝ Günter Wilhelm Grass, հոկտեմբերի 16, 1927(1927-10-16)[1][2][3][4][5][6][7][8][9], Գդանսկ, Ազատ քաղաք Դանցիգ - ապրիլի 13, 2015(2015-04-13)[10][2][4][6][7][8][9], Լյուբեկ, Գերմանիա[10]), գերմանացի գրող, քանդակագործ, նկարիչ։ 1999 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրասը ծնվել է Դանզիգ քաղաքում (այժմ Գդանսկ, Լեհաստան) 1927 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ 1945 թ. մայիսին գերմանական Էսէս-ում ծառայությունից հետո, Ամերիկյան զորքերի կողմից վերցվում է գերի և ազատ է արձակվում 1946 թվականին։ Կատարելագործվելով որպես քարտաշ և քանդակագործ, նա սկսում է գրել 1950 թվականին։ Իր արձակ ստեղծագործություններում նա հաճախ է անդրադառնում իր մանկությանը Դանզիգում։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրասը առավել հայտնի է իր առաջին «Թիթեղյա թմբուկը» վեպով։ Նացիստների շարքում իր ծառայությունների մասին Գրասը պատմել է շատ ավելի ուշ՝ «Հիշողության լամպ» գրքում, որը հրատարակվել է 2006-ին։ Իսկ նրա առաջին ստեղծագործությունը՝ «Թիթեղյա թմբուկը», վեպը լույս է տեսել 1959-ին։ Հենց «Թիթեղյա թմբուկը»-ն էլ շատ գրականագետներ համարում են մոգական ռեալիզմի մեկնակետը։ Այս վեպին հաջորդել են Գրասի «Կատուներ-մկներ» (1991) և «Շան տարիներ» (1963) վեպերը, իսկ այս վեպերը միասին կազմել են հայտնի Դանցիգյան եռագրությունը, որի համար էլ Գրասը 1999-ին գրականության բնագավառում ստացել է Նոբելյան մրցանակ։ Նրա վերջին վեպը հեքիաթագիրներ Գրիմ եղբայրների մասին, լույս է տեսել 2010-ին։ Կյանքի վերջին շրջանում նա գրեց մի քաղաքական բանաստեղծություն, որով կոչ էր անում զարգացած երկրներին վերահսկել Իսրայելի ատոմային ծրագիրը։ Այս սուր քննադատությունից հետո «4 ծովերի երկիր»-ը համաշխարհային հռչակ վայելող գրողին ճանաչել է «պերսոնա նոն գրատա»՝ անցանկալի անձ։

Գյունթեր Գրասը զբաղվել է նաև փորագրությամբ ու քանդակագործությամբ։ Մահացել է 2015 թվականի ապրիլի 13-ին, Լյուբեկ քաղաքի հիվանդանոցում, 87 տարեկանում։

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դանցիգյան եռագրություն
    • 1959 - «Թիթեղյա թմբուկ» (Die Blechtrommel)
    • 1961 - «Կատու և մուկ» (Katz und Maus)
    • 1963 - «Շան տարիներ» (Hundejahre)
  • 1969 - «» (Örtlich betäubt)
  • 1972 - «» (Aus dem Tagebuch einer Schnecke)
  • 1977 - «» (Der Butt)
  • 1979 - «» (Das Treffen in Telgte)
  • 1980 - «» (Kopfgeburten)
  • 1986 - «» (Die Rättin)
  • 1992 - «» (Unkenrufe)
  • 1999 - «» (Mein Jahrhundert)
  • 2002 - «» (Im Krebsgang)
  • 2006 - «» (Beim Häuten der Zwiebel)
  • 2008 - «» (Die Box)
  • 2009 - «» (Unterwegs von Deutschland nach Deutschland. Tagebuch 1990)
  • 2010 - «» (Grimms Wörter)

Գ. Գրասը հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Թիթեղյա թմբուկը (վեպ), Երևան, Անտարես, 2015, թարգմանությունը գերմաներենից՝ Կարլեն Մատինյանի։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Грасс Гюнтер // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  3. 3,0 3,1 Günter Grass
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 SNAC — 2010.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Discogs — 2000.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 NooSFere
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 filmportal.de — 2005.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 http://www.bbc.com/news/world-europe-32285705
  11. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  12. 105 // Վերսալյան պայմանագիր
  13. https://www.gedanopedia.pl/?title=SZKO%C5%81A_IM._PESTALOZZIEGO
  14. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1999/
  15. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  16. https://www.theodor-heuss-stiftung.de/das-archiv/
  17. https://www.lehrer.uni-karlsruhe.de/~za874/homepage/grass.htm

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]