Իմրե Կերտես

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Իմրե Կերտես
Kertész Imre cropped.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 9, 1929({{padleft:1929|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:9|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Բուդապեշտ, Հունգարիա[1][2]
Վախճանվել է մարտի 31, 2016({{padleft:2016|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[3] (86 տարեկանում)
Վախճանի վայր Բուդապեշտ, Հունգարիա[3]
Մասնագիտություն գրող, թարգմանիչ, վիպասան, լրագրող և սցենարիստ
Լեզու հունգարերեն[4]
Ազգություն հրեա
Քաղաքացիություն Flag of Hungary.svg Հունգարիա
Ուշագրավ աշխատանքներ Առանց ճակատագրի[5] և Q12033529?
Անդամակցություն Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա և Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիա[2]
Պարգևներ
Imre Kertész Վիքիպահեստում

Իմրե Կերտես (հունգ.՝ Kertész Imre, նոյեմբերի 9, 1929({{padleft:1929|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:9|2|0}})[1][2], Բուդապեշտ, Հունգարիա[1][2] - մարտի 31, 2016({{padleft:2016|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[3], Բուդապեշտ, Հունգարիա[3]), հրեական ծագմամբ հունգարացի գրող։ 2002 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ 1944-1945 թվականներին եղել է Աուշվիցի և Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբարների դատապարտյալ։ Այս տարիների կենսափորձն էլ հետագայում նյութ է դարձել նրա ստեղծագործությունների համար։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իմրե Կերտեսը ծնվել է 1929 թվականի նոյեմբերի 9 - ին Բուդապեշտում՝ աղքատ հրեական ընտանիքում։ 1944 թվականին 15 տարեկան հասակում նա ձերբակալվում է և ուղարկվում նախ Աուշվիցի, ապա Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբար։ Համակենտրոնացման ճամբարից ազատվելուց հետո՝ Կերտեսը վերադառնում է Հունգարիա և ընդունվում աշխատանքի «Világosság» թերթի խմբագրությունում, սակայն կոմունիստների իշխանության գալուց հետո հեռացվում է աշխատանքից։ Այնուհետև Կերտեսն աշխատանքի է անցնում Բուդապեշտի գործարաններից մեկում, ինչպես նաև ավել գումար վաստակելու համար զբաղվում է թարգմանություններով։ Մինչ 1980 - ականների ավարտը Կերտեսը հայտնի չէր, սակայն կոմունիստական վարչակարգի անկումից հետո նա սկսում է զբաղվել ակտիվ գրական ստեղծագործական կյանքով։ Այժմ բնակվում է Բեռլինում։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իմրե Կերտեսի ստեղծագործական հայեցակարգի վրա ահռելի ազդեցություն է գործել Ֆրանսիացի փիլիսոփա և գրող Ալբեր Քամյուն, ինչպես նաև Աուշվիցի և Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբարներում անցկացված ժամանակահատվածի կենսափորձը։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ է հատկացված անձի հետընթացի պատկերմանը և դրա պատճառահետևանքային կապերի բացահայտմանը։ Իմրեի ստեղծագործական դաշտում կարելի է առանձնացնել հատկապես նրա երկու վեպերը՝ «Առանց ճակատագրի» (1975) և «Կադեշ չծնված մանկան համար» (1990)։ Այս երկու ստեղծագործություններում հեղինակը մանրամասնորեն քննում է ծանր պայմաններում հայտնված անձի ամեն գնով ապրելու ցանկությունը և դրանից բխող մարդկային էության բացասկան փոփոխությունները։

Համառոտ մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2005 - «Անբախտություն» (ռեժ. Լայոշ Կոլտաի հունգ.՝ Koltai Lajos)՝ համանուն վեպի հիմամբ։

Հայերեն թարգմանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Szegedy-Maszák M., Scheibner T. Der lange, dunkle Schatten։ Studien zum Werk von Imre Kertész. Wien։ Passagen; Budapest։ Kortina, 2004
  • Vasvári L.O, Tötösy de Zepetnek S. Imre Kertész and Holocaust literature. West Lafayette։ Purdue UP, 2005
  • Imre Kertesz (Hungarian writer) - Encyclopedia Britannica
  • The Nobel Prize in Literature 2002 to Imre Kertész - Press Release

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]