Իմրե Կերտես

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իմրե Կերտես
Kertész Imre cropped.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 9, 1929(1929-11-09)[1][2][3][4][5]
ԾննդավայրԲուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն[1][2]
Վախճանվել էմարտի 31, 2016(2016-03-31)[6][3][4][5] (86 տարեկանում)
Վախճանի վայրԲուդապեշտ, Հունգարիա[6]
Մասնագիտությունգրող, թարգմանիչ, վիպասան, լրագրող, սցենարիստ և հեղինակ
Լեզուհունգարերեն[7]
Ազգությունհրեա
ՔաղաքացիությունՀունգարիայի Թագավորություն
Republic of Hungary?
Հունգարական Ժողովրդական Հանրապետություն
Flag of Hungary.svg Հունգարիա
Ուշագրավ աշխատանքներԱռանց ճակատագրի[8] և Q12033529?
ԱնդամակցությունԲեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա և Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիա[2]
ՊարգևներԳրականության Նոբելյան մրցանակ[9][10][11] Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Կոշութի մրցանակ Հերդերի մրցանակ «Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի սպայական մեծ խաչ Էրնստ Ռյոյտերի մեդալ Literaturpreis des Landes Brandenburg? Շանդոր Մարայի մրցանակ Milán Prize? Տիբոր Դերիի մրցանակ Ֆրիդրիխ Գունդոլֆի մրցանակ Սուրբ Ստեֆան Հունգարացու շքանշան Հունգարիային մատուցած ծառայությունների շքանշանի Մեծ խաչ Ադելբերտ ֆոն Շամիսոյի անվան մրցանակ Գյոթեի մեդալ Բերլինի Ազատ համալսարանի պատվավոր դոկտոր Q876110? Լեյպցիգի գրքի մրցանակ՝ եվրոպական համերաշխության համար և Marion-Samuel-Preis?
Imre Kertész Վիքիպահեստում

Իմրե Կերտես (հունգ.՝ Kertész Imre, նոյեմբերի 9, 1929(1929-11-09)[1][2][3][4][5], Բուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն[1][2] - մարտի 31, 2016(2016-03-31)[6][3][4][5], Բուդապեշտ, Հունգարիա[6]), հրեական ծագմամբ հունգարացի գրող։ 2002 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ 1944-1945 թվականներին եղել է Աուշվիցի և Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբարների դատապարտյալ։ Այս տարիների կենսափորձն էլ հետագայում նյութ է դարձել նրա ստեղծագործությունների համար։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իմրե Կերտեսը ծնվել է 1929 թվականի նոյեմբերի 9 - ին Բուդապեշտում՝ աղքատ հրեական ընտանիքում։ 1944 թվականին 15 տարեկան հասակում նա ձերբակալվում է և ուղարկվում նախ Աուշվիցի, ապա Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբար։ Համակենտրոնացման ճամբարից ազատվելուց հետո՝ Կերտեսը վերադառնում է Հունգարիա և ընդունվում աշխատանքի «Világosság» թերթի խմբագրությունում, սակայն կոմունիստների իշխանության գալուց հետո հեռացվում է աշխատանքից։ Այնուհետև Կերտեսն աշխատանքի է անցնում Բուդապեշտի գործարաններից մեկում, ինչպես նաև ավել գումար վաստակելու համար զբաղվում է թարգմանություններով։ Մինչ 1980 - ականների ավարտը Կերտեսը հայտնի չէր, սակայն կոմունիստական վարչակարգի անկումից հետո նա սկսում է զբաղվել ակտիվ գրական ստեղծագործական կյանքով։ Այժմ բնակվում է Բեռլինում։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իմրե Կերտեսի ստեղծագործական հայեցակարգի վրա ահռելի ազդեցություն է գործել Ֆրանսիացի փիլիսոփա և գրող Ալբեր Քամյուն, ինչպես նաև Աուշվիցի և Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբարներում անցկացված ժամանակահատվածի կենսափորձը։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ է հատկացված անձի հետընթացի պատկերմանը և դրա պատճառահետևանքային կապերի բացահայտմանը։ Իմրեի ստեղծագործական դաշտում կարելի է առանձնացնել հատկապես նրա երկու վեպերը՝ «Անբախտություն» (1975) և «Կադեշ չծնված մանկան համար» (1990)։ Այս երկու ստեղծագործություններում հեղինակը մանրամասնորեն քննում է ծանր պայմաններում հայտնված անձի ամեն գնով ապրելու ցանկությունը և դրանից բխող մարդկային էության բացասկան փոփոխությունները։

Համառոտ մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2005 - «Անբախտություն» (ռեժ. Լայոշ Կոլտաի հունգ.՝ Koltai Lajos)՝ համանուն վեպի հիմամբ։

Հայերեն թարգմանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Szegedy-Maszák M., Scheibner T. Der lange, dunkle Schatten։ Studien zum Werk von Imre Kertész. Wien։ Passagen; Budapest։ Kortina, 2004
  • Vasvári L.O, Tötösy de Zepetnek S. Imre Kertész and Holocaust literature. West Lafayette։ Purdue UP, 2005
  • Imre Kertesz (Hungarian writer) - Encyclopedia Britannica
  • The Nobel Prize in Literature 2002 to Imre Kertész - Press Release

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #119204290 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Գրականության թվային ակադեմիա
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Discogs — 2000.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 filmportal.de — 2005.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 http://www.hirado.hu/2016/03/31/meghalt-kertesz-imre/
  7. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  8. Գրականության թվային ակադեմիա
  9. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2002/press.html
  10. Գրականության թվային ակադեմիա
  11. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]