Ռաբինդրանաթ Թագոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ռաբինդրանաթ Թագոր
բենգալերեն՝ রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর
բրիտանական անգլերեն՝ Rabindranath Tagore
Rabindranath Tagore in 1909.jpg
Ծնվել է մայիսի 7, 1861({{padleft:1861|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1][2][3]
Ծննդավայր Կալկաթա, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն[4][1]
Վախճանվել է օգոստոսի 7, 1941({{padleft:1941|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1][4][2][5][3] (80 տարեկանում)
Վախճանի վայր Կալկաթա, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն[4][1]
Մասնագիտություն նկարիչ, Խորագետ, բանաստեղծ, կոմպոզիտոր, դրամատուրգ, ակնարկագիր, փիլիսոփա, արվեստների գործիչ, գրող, երգերի հեղինակ, հեղինակ-կոմպոզիտոր և երգիչ
Լեզու բենգալերեն[6][1] և անգլերեն
Ազգություն Բենգալացիներ
Քաղաքացիություն British Raj Red Ensign.svg Բրիտանական Հնդկաստան[7][8][9]
Կրթություն Լոնդոնի համալսարանի քոլեջ, Կալկաթայի համալսարան և St. Xavier's Collegiate School
Ուշագրավ աշխատանքներ Գիտանջալի, Տուն և աշխարհ, Յանա Գանա Մանա, Ռաբինդրա Սագիտ, Շեշ Լիխա, Paschim-yatrir Diary, Պրանտիկ, Bhanusimha Thakurer Padabali, Sabhyatar Sankat, Սմարան, Kanika, Sphulinga, Valmikipratibha, Arogya, Janmadine, Amar Shonar Bangla, Chitrangada և Sahitya
Պարգևներ
Ամուսին Mrinalini Devi
Rabindranath Tagore Signature.svg
Ռաբինդրանաթ Թագոր Վիքիքաղվածքում
Rabindranath Tagore Վիքիպահեստում

Ռաբինդրանաթ Թագոր, Ռոբինդրոնաթ Թհակուր[12] (/rəˈbɪndrənɑːt tæˈɡɔːr/ ( ) (մայիսի 7, 1861 թվական- օգոստոսի 7, 1941 թվական), կեղծանունը՝ Գուրուդև (թարգմանաբար՝ աստվածային ուսուցիչ): Բազմակողմանի զարգացած [13][14]բենգալացի, ով 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին վերաստեղծել է բենգալական գրականությունն ու երաժշտությունը, ինչպես նաև՝ կոնտեքստային մոդեռնիզմով վերափոխել՝ հնդկական արվեստը: Թագորը լինելով «Գիթանջալիի» («Զոհաբերության երգեր»)և դրա «չափազանց զգայուն, թարմ ու գեղեցիկ արձակ բանաստեղծությունների»[15] հեղինակը՝ 1913 [16]թվականին դարձել է Գրականության Նոբելյան մրցանակի առաջին ոչ եվրոպացի դափնեկիրը: Թագորի բանաստեղծական երգերը մեկնաբանվել են որպես հոգևոր և լիրիկական գործեր: Այնուամենայնիվ, նրա «նրբաճաշակ արձակն ու կախարդական պոեզիան»[17] Բենգալիայի սահմաններից դուրս՝ հիմնականում անհայտ է մնում: Երբեմն նրան հիշատակում են որպես «Բենգալիայի բարդ»[18]:

Նա եղել է պիրալի բրահման, ծնվել է Կալկաթայում, իսկ նախնիները եղել են ջոշորական ազնվականներ: Թագորը բանաստեղություններ է սկսել գրել վաղ տարիքից. երբ դեռևս 8 տարեկան էր[19]: 16 տարեկանում, Bhānusiṃha  (Արև Առյուծ) կեղծանվամբ՝ Թագորն արտոնել է իր առաջին ծավալուն բանաստեղծությունների հրատարակությունը, որը խանդավառությամբ ընդունվել է գրականության գիտակների կողմից որպես՝ երկար ժամանակ ընդհատակ անցած դասական գրականության վերադարձ[20] [21]: 1877 թվականին, ավարտել է իր առաջին կարճ պատմվածքներն ու դրամաները, որոնք տպագրվել են իր իսկական անվան տակ: Որպես մարդասեր, ունիվերսալիզմի կողմնակից ինտերնացիոնալիստ և հակաազգայնության ջատագով[22], նա դատապարտել է Բրիտանական Հնդկաստանը և պաշտպանել Բրիտանիայից անկախացման գաղափարը: Լինելով «Բենգալյան Վերածնունդ» ուղղության սկզբնավորողներից մեկը, նա կազմել է մի մեծ հավաքածու, որն ընգրկում էր նկարներ, էսքիզներ, խզբզանքներ, հարյուրավոր տեքստեր և երկու հազարից ավելի երգեր: Թագորի գրական ժառանգությունը պահպանվել է նաև իր իսկ հիմնադրած համալսարանում՝ Վիշվա Բհարաթիում[23][24]:

Թագորն արդիականացրել է Բենգալիան արվեստը՝ կարևորություն չտալով դասական կառուցվածքի պահպանմանն ու դիմակայելով լեզվական խիստ քննադատությանը: Նրա վեպերը, պատմվածքները, երգերը, պարային դրամաներն ու էսսեները պտտվել են քաղաքական և անձնական թեմաների շուրջ: Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններն են՝ «Գիթանջալին», «Գորան», «Տուն և Աշխարհը», իսկ չափածո գործերից՝ կարճ պատմվածքներն ու վեպերը, որոնք կամ բուռն ընդունելություն են գտել, կամ խիստ քննադատության ենթարկվել իրենց լիրիկականության, խոսակցական դարձվածների, նատուրալիզմի և անբնական ակնարկների համար:

Թագորի երաժշտական երկերը երկու ժողովուրդների կողմից ընտրվել են որպես պետական օրհներգներ: Դրանք են՝ Հնդկաստանի հիմնը՝ Ջանա Գանա Մանան («Ժողովրդի հոգին») և Բանգլադեշի հիմնը՝ Ամար Շոնար Բանլան («Իմ ոսկե Բենգալիա»): Շրի Լանկայի օրհներգի ոգեշնչման աղբյուրն էլ եղել է Թագորի աշխատանքը[25][26]:

Վաղ կյանք (1861-1878 թվականներ)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թագորը 1873 թվականին

Ռաբի մականվամբ Թագորը ընտանիքի 13 ողջ մնացած երեխաներից ամենակրտսերն էր: Նա ծնվել է 1861 թվականի մայիսի 7-ին, Կալկաթայում, «Ջորասանկու Թհակուր բարի» առանձնատանը, Դեբենդրանաթ Թագորի (1817-1905 թվականներ) և Սարադա Դևիի (1830-1875 թվականներ) ընտանիքում:

Վերջին երկու օրերին փոթորիկը մոլեգնում էր, ինչպես իմ երգի հետևյալ տողերում է նկարագրված՝ Jhauro jhauro borishe baridhara.. պատկերացրու մի դժբախտ, անտուն մարդու՝ ոտքից մինչև գլուխ թրջված, կանգնած իր շոգենավի տախտակամածին....վերջին երկու օրերին ես անընդհատ այս երգն էի երգում... դրա արդյունքում մեծ հորդությամբ թափվող անձրևի ձայնը, քամու շաչյունը, հառաչող Գորայ գետի ձայնը, կյանքին թարմ շունչ բերելով գտել էին մի նոր լեզու, և ես գլխավոր դերում էի զգում այդ նոր երաժշտական դրամայում, որն իմ առջև մերկանում էր:

Քանի որ Թագորի մայրը մահացել էր, երբ նա դեռ փոքր երեխա էր, իսկ հայրը ճանապարհորդում էր[28], հիմնականում նրան դաստիարակել են ընտանեկան ծառաները:

Black-and-white photograph of a finely dressed man and woman: the man, smiling, stands with the hand on the hip and elbow turned outward with a shawl draped over his shoulders and in Bengali formal wear. In front of him, the woman, seated, is in elaborate dress and shawl; she leans against a carved table supporting a vase and flowing leaves.
Թագորը և կինը՝ Մրինալինի Դեվին, 1883թվական

Թագոր ընտանիքը ապրել և ստեղծագործել է Բենգալյան վերածննդի ժամակաշրջանում: Նրանք կազմակերպել և իրականացրել են գրական ամսագրերի տպագրություն: Թատրոնը ներկայացվել, իսկ բենգալյան ու արևմտյան դասական երաժշտության մենահամերգները՝ պարբերաբար տեղի են ունեցել այդ առանձնատանը: Թագորի հայրը հրավիրել էր դհրուպադ ժանրի մի քանի պրոֆեսիոնալ երաժիշտների՝ իրենց տանն ապրելու և երեխաներին հնդկական դասական երաժշտություն ուսուցանելու համար[29] Թագորի ավագ եղբայրը՝ Դուիջենդրանաթ Թագորը եղել է փիլիսոփա և բանաստեղծ: Եղբայրներից մեկ ուրիշը՝ Սաթիենդրանաթը, եղել է առաջին հնդիկն, ով ընտրվել է Հնդկաստանի Պետական Ծառայության անդամ: Մի այլ երբայր էլ՝ Ջիոտիրինդրանաթը եղել է երաժիշտ, կոմպոզիտոր և դրամատուրգ [30]: Թագորի քույր՝ Շուարնակումարի Դևին էլ եղել է վիպասան: Ջիոտիրինդրանաթի կինը՝ Կադամբարի Դևին, որն ընդամենը մի քանի տարի էր Թագորից մեծ, եղել է վերջինիս սիրելի ընկերն ու հզոր ազդեցություն թողել նրա հետագա կյանքի վրա: Կադամբարիի ինքնասպանությունն ամուսնանալուց որոշ ժամանակ անց՝ 1884 թվականին, տարիներ շարունակ խորապես հուզել և ցավ է պատճառել Թագորին:

Թագորն անընդհատ խուսափել է դասասենյակային ուսուցումից և նախընտրել թափառել կալվածքում կամ դրա հարևանությամբ գտնվող Բոլփուրում և Փանիհաթիում, որտեղ իր ընտանիքն այցելում էր[31][32]: Նրա եղբայր՝ Հեմենդրանաթը, հանձնարարելով լողալ Գանգեսի ափերով, բարձրանալ բլուրներ՝ վարժեցրել և ֆիզիկապես կոփել է նրան, կիրառելով՝ մարմնամարզություն, ձյուդո և ըմբշամարտ: Թագորը սովորել է նկարչություն, անատոմիաաշխարհագրությունպատմությունգրականությունմաթեմատիկասանսկրիտ և անգլերեն, որը Թագորի ամենից քիչ սիրելի առարկան է եղել[33]: Նա չի սիրել կանոնավոր կրթությունը. Նախագահական համալսարանում, Թագորի գիտական աշխատանքը տևել է ընդամենը մեկ օր: Տարիներ անց, նա համոզվել է, որ կանոնավոր և պատշաճ ուսուցումն իրերի բուն բացատրությունը չի տալիս, պատշաճ ուսուցումը սաստկացնում է հետաքրքրությունը [34]:

Ուպանայանի (հասունանալ) արարողությունից՝ 11 տարեկան դառնալուց հետո, 1873 թվականին, Թագորն իր հոր հետ, Կալկաթայից մի քանի ամսով մեկնել է Հնդկաստան ճանապարհորդության՝ այցելելու Սանտինիկետանում գտնվող հոր կալվածք և Ամրիթսար, այնուհետև՝ Հիմալայան լեռների Դալհաուսիի բարձրավանդակ: Այնտեղ Թագորն ընթերցել է կենսագրություններ, ուսումնասիրել՝ պատմություն, աստղագիտություն, ժամանակակից գիտություն, սանսկրիտ և քննել հնդիկ գրող՝ Կալիդասայի դասական պոեզիան[35][36]: 1873 թվականին, Ամրիթսարում մեկ ամիս անցկացնելու ժամանակ, նրա վրա մեծապես ներգործություն է ունեցել քաղցրահնչուն «Գուրբանին» և «Նանակ Բանին», որոնք երգել են Խարմանդիր Սախաբում (Ոսկե տաճար) և որոնց համար էլ թե՛ հայրը, և թե՛ որդին կանոնավոր կերպով այցելել են տաճար: Վերջինիս մասին Թագորը գրել է «Իմ վերհուշերում» (1912 թվական).

Aquote1.png Ամրիթսարի Ոսկե Տաճարն ինձ երազ է թվում: Շատ առավոտներ ես ուղեկցել եմ հորս՝ լճի մեջտեղում գտնվող՝ սիկհերի Գուրուդարբար: Այնտեղ անընդհատ հնչում էին հոգևոր սաղմոսերգերը: Հայրս՝ նստած երկրպագող բազմության մեջ, երբեմն կձայնակցեր գոհունակության օրհներգին, և նրանք երկրպագությանը միացող անծանոթ ձայնը գտնելով՝ սրտաբաց կընդունեին նրան, և մենք կվերադառնայինք՝ լիուլի բեռնված սառնաշաքարների և այլ քաղցրեղենի օրհնված ընծաներով:[37] Aquote2.png


Թագորը 6 պոեմ է գրել սիկխական կրոնի վերաբերյալ, ինչպես նաև՝ նույն թեմայով մի հոդված՝ բենգալական մանկական ամսագրում[38]: Վերադառնալով Ջորասանկո՝ մինչև 1877 թվականն ավարտին է հասցրել իր հիմնական ծավալուն աշխատանքները, որոնցից մեկը մայթհիլի լեզվով մի ընդարձակ պոեմ է, գրված՝ Վիդյափաթիի ոճով: Նա կատակով պնդել է, որ դրանք վայշնավիզմի հետևորդ՝ 17-րդ դարի վիշնուինյան բանաստեղծ Bhānusiṃha-ի կորած գործերն են, որոնք նորովի երևան են եկել[39] Այդ տարածաշրջանի փորձագետներն ընդունել են դրանք որպես՝ Bhānusiṃha-ի կորած աշխատանքներ[40]:

Թագորն առաջին անգամ պատմվածքի ժանրում հանդես է եկել «Բիխարինի» (Մուրացկան կինը) բենգարալերեն ստեղծագործությամբ[40][41]: Նույն թվակականին հրատարակված Sandhya Sangit-ը (1882 թվական) ընդգրկում է "Nirjharer Swapnabhanga" («Ջրվեժի արթնացումը») բանաստեղծությունը:

Շիլաիդահա 1878–1901 թվականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թագոր ընտանիքի առանձնատունը Շիլաիդահա, Բանգլադեշ

Քանի որ Թագորի հայրը՝ Դեբենդրանաթը, չէր ուզում իր որդին փաստաբան դառնա, Թագորը 1878 թվականին դիմել է Անգլիայի Արևելյան Սասիքսի կոմսության հանրակրթական դպրոց[42]։ Նա մի քանի ամիս ապրել է Թագոր ընտանիքին պատկանող, Բրայթոն և Հոուվ քաղաքին մոտ գտնվող տանը, որտեղ 1877 թվականից, ապրել են նաև իր եղբոր՝ Սաթիենդրանաթի զավակները՝ Սուրենը և Ինդիրա Դևին` իրենց մոր հետ միասին[43]։ Սովորել է Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի իրավագիտության բաժնում, սակայն կիսատ է թողել այն նախընտրելով՝ Թոմաս Բրաունի «Ռելիջիո Մեդիչի» աշխատանքի և Շեքսպիրի պիեսների՝ «Կորլիոլանի» և «Անտոնիոս և Կլեոպատրայի» ինքնուրույն ուսումնասիրումը։ Անգլիական, իռլանդական և շոտլանդական կենսուրախ ժողովրդական մեղեդիներն ազդեցիկ են եղել Թագորի համար, նվազեցնելով սեփական` Նիդհու Բաբուի ստեղծած կիրտաների ու տափաների, Բրահմո օրհներգության ազդեցությունը[42][44]: 1880 թվականին, առանց ակադեմիական աստիճանի վերադարձել է Բենգալիա՝ լավագույն եվրոպական նորամուծությունները բրահմանների ավանդույթների հետ համաձայնեցնելու որոշմամբ[45]: Բենգալիա վերադառնալուց հետո սկսել է կանոնավոր կերպով հրատարակել բանաստեղծություններ, պատմվածքներ և վեպեր: Թեպետ դրանք խորը ազդեցություն էին թողնում բենգալացիների վրա, սակայն պետության կողմից ուշադրության չարժանացան[46]: 1883 թվականին Թագորն ամուսնացել է տասնամյա (այն ժամանակ դա ընդունված կարգ էր) Մրինալինի Դեվիի հետ (1873-1902 թվականներ)[47]: Նրանք ունեցել են 5 երեխա, որոնցից երկուսը մանուկ հասակում մահացել են[48]:

Թագոր ընտանիքի լաստանավը՝ «Փադման»

Թագորը 1890 թվականից տնօրինել է Շիլաիդահայում (ներկայումս՝ շրջան Բանգլադեշում) գտնվող իր տոհմական մեծ կալվածքը, ուր 1898 թվականին տեղափոխվել են նաև կինն ու երեխաները: Իր հայտնի աշխատանքներից մեկը՝ «Մանասի» (սանսկրիտերենից թարգմանաբար` «Մտքի ստեղծագործություն») բանաստեղծությունների ժողովածուն հրատարակել է 1890 թվականին[49]: Որպես Զեմինդար Բաբու՝ Թագորը Լակշմիի (երջանկության և գեղեցկության աստվածուհին բրահմայական կրոնում) հրամանով, ընտանեկան լաստանավով հատել է Փադմա գետը: Թագորը հիմնականում գյուղացիների վարձավճարներն էր հավաքում, օրհնում նրանց, որոնք էլ իրենց հերթին նրան պատվում էին չոր բրնձից և յոգուրտից բաղկացած ճաշկերույթներով[50]: Նա հանդիպել է Գագան Հարկարային, որի միջոցով ծանոթացել է Բաուլ Լալոն Շահի հետ, որի ժողովրդական երգերը խորապես ազդել են Թագորի վրա[51]: Թագորն աշխատել է հանրությանը հայտնի դարձնել Լալոնի երգերը: Նրա Սադհանայի շրջանը՝ 1891-1895 թվականները, իր ամենաբեղուն տարիներն են եղել[28], այս տարիներին էլ նա գրել է 84 պատմվածքից բաղկացած «Գալփագուչչա» գրքի պատմվածքների կեսից ավելին[40]: Վերջինիս ծաղրական և դաժան պատմվածքները Բենգալիայի իդեալականացված գյուղական կյանքի իրական աղքատության ուսումնասիրություններն են եղել[52]:

Սանտինիկետան: 1901-1932 թվականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Posed group black-and-white photograph of seven Chinese men, possibly academics, in formal wear: two wear European-style suits, the five others wear Chinese traditional dress; four of the seven sit on the floor in the foreground; another sits on a chair behind them at centre-left; two others stand in the background. They surround an eighth man who is robed, bearded, and sitting in a chair placed at centre-left. Four elegant windows are behind them in a line.
Ծինգուա համալսարան, 1924 թվական


1901 թվականին Թագորը տեղափոխվել է Սանտինիկետան՝ մենաստան հիմնելու համար: Այն մանդիր էր (հնդկական տաճար)՝ մարմարե հատակով աղոթքի սրահով, որը որպես փորձնական դպրոց էր ծառայում և գրադարան, այգի ու ծառերի պուրակ ուներ[53]: Այնտեղ էլ մահացել են իր կինն ու երկու երեխաները: Թագորի հայրը մահացել է 1905 թվականին: Թագորի եկամտի մասն էին կազմում ամսական վճարները՝ Տրիպուրայի մահառաջայից, ընտանեկան թանկարժեք զարդերի վաճառքից ստացվող գումարները, ժառանգության մի մասը կազմող՝ Պուրի քաղաքի ծովափնյա ամառանոցը և գրքի վաճառքից ստացված ծիծաղելի թվացող 2000 ռուփին[54]:

Հրատարակելով «Նավիդյա» (1901 թվական) և «Խեա» (1906 թվական) բանաստեղծական ժողովածուները և դրանք վերափոխելով ու դարձնելով անհանգ, ազատ ոտանավորներ՝ Թագորը ձեռք է բերել ինչպես բենգալացի, այնպես էլ օտար ընթերցողներ: 1913 թվականին Թագորը տեղեկացվել է իր Գրականության նոբելյան մրցանակի դափնեկիր դառնալու մասին, շվեդական ակադեմիան բարձր էր գնահատել «Գիթանջալիի» («Զոհաբերության երգեր») իդեալիստական և արևմուտքի ժողովրդի համար՝ անգլերեն թարգմանված նյութի այդքան բնական լինելը[55]: 1915 թվականին, Գեորգ V արքայի կողմից պարգևատրվել է ասպետական կոչումով, որից և հրաժարվել է 1919 թվականի Ամրիթսարի կոտորածից[56]:

1921 թվականին, Թագորը և գյուղատնտեսության տնտեսագետ Լեոնարդ Էլմհիրսթը հիմնեցին «Գյուղական վերակառուցման հաստատությունը», որն ավելի ուշ վերանվանվեց «Սրինիկետան», այսինքն՝ «Աղյուսե բարեկեցություն» և գտնվում էր մենաստանին մոտ, Սուրուլ գյուղում: Դրա հետ մեկտեղ նա ձգտում էր զսպել ժամանակ առ ժամանակ ահագնացող, Մահաթմա Գանդիի մեղանդրանքով լի բողոքները, որոնք ուղված էին Բրիտանական Հնդկաստանի գիտակցված մտավոր և, հետևապես, գաղութային անկմանը[57]:

Նա օգնություն է փնտրել ֆինանսավորողների, պաշտոնյաների, գիտնականների շրջանում և ամբողջ աշխարհում՝ «ազատելու գյուղերն անօգնականության և տգիտության շղթաներից»՝ գիտելիքով ուժ հաղորդելու միջոցով[58][59]: Վաղ 1930-ական թվականներին Թագորը թիրախ էր դարձրել շրջապատող «կաստային բնորոշ աննորմալ գիտակցականությունը» և նրանց դիպչել չկարողանալու արգելքը: Թագորը նրանց դեմ դասախոսություններ է կարդացել և գրել նրանց մասին՝ անձեռնմխելի հերոսներին ներառելով սեփական բանաստեղծությունների, դրամաների մեջ և, նույնիսկ, Գուրուվայուր տաճարը դալիթների՝ ամենաստորին դասակարգի անդամների համար բացելու նրա ծրագիրը հաջողություն է ունեցել: [60][61]

Անկման տարիներ: 1932–1941 թվականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերմանիա, 1931 թվական
Թագորի վերջին լուսանկարը, 1941 թվական

Դուտտան և Ռոբինսոնը Թագորի կյանքի այս շրջանը համարում են «շրջիկ գրականագետի» փուլ: Այս շրջանը հաստատում է նրա այն տեսակետը, որ մարդկային բաժանումները մակերեսային էին: 1932 թվականի մայիսին, Իրաքի անապատում բնակվող բեդվինների ճամբար այցելության ժամանակ՝ տոհմի առաջնորդը նրան ասել էր. «Մեր մարգարեն ասել է, որ ճշմարիտ մահմեդականը նա է, որի խոսքերն ու արարքները նույնիսկ նվազագույն չափով չեն վնասի իր եղբայրներին»: Հետագայում Թագորը խոստովանեց իր օրագրում. «Ես ցնցվեցի՝ նրա խոսքերի մեջ անհետացող մարդկության ձայնը ճանաչելով»[62]: Նա մանրամասն ուսումնասիրել է նաև ուղղափառ եկեղեցին:

1934 թվականը սարսափելի էր Թագորի համար, այդ թվականի երկրաշարժը հարվածեց Բիհարին և սպանեց հազարավոր մարդկանց: Գանդին ողջունելով սեյսմիկ կարման՝ որակեց այն որպես աստվածային արդարացի պատիժ՝ դալիթներին ճնշելու և կեղեքելու համար: Թագորը հանդիմանեց նրան ամոթալի ենթադրությունների համար[63]: Նա սգում էր Կալկաթայի չվերացող չքավորության և Բենգալիայի սոցիալ-տնտեսական անկման համար, որոնք մանրամասն կերպով ներկայացրել է իր հարյուր տողանի անհանգ պոեմում: Այս շրջանում 15 նոր հատորներ են հրատարկվել, որոնք պարունակում էին արձակ բանաստեղծություններ. «Պունաշչան» (1932 թվական) «Շես Սապտակը» (1935 թվական) «Պատրապուտը» (1936 թվական): Բանաստեղծական նոր ձևերի փորձարկությունը շարունակվել է արձակ երգերի և դրամաների մեջ, որոնցից են՝ «Չիտրան» (1914 թվական), «Շյաման» (1939թվական), «Չանդալիկան» (1938 թվական) և վեպերը՝ «Դուի Բոնը» (1933 թվական), «Մելանչան» (1934 թվական) «Չար Ադհյայը» (1934 թվական)‌[փա՞ստ]:

Իր վերջին տարիներին Թագորի հետաքրքրությունների շրջանակում ընդգրկվել է նաև գիտությունը՝ ինչպես երևում է 1937 թվականին գրված «Վիշվա-Պարիչայում», որն էսեների հավաքածու է: Նրա հարգանքը գիտական օրենքների նկատմամբ և կենսաբանության, ֆիզիկայի և աստղագիտության ուսումասիրություններն իրենց ազդեցությունն են թողել և տեղ են գտել իր պոեզիայի մեջ՝ արտահայտելով բնապաշտություն և ճշմարտանմանություն[64]: «Սե» (1937 թվական), «Թին Սանգի» (1940 թվական) և «Գալփասալփա» (1941 թվական) պատմվածքներում Թագորը մշակել է մի տեխնիկա, ըստ որի պատմությունը պատմողը գիտնական է: Թագորի վերջին 5 տարիներն անցել են երկարատև ցավերի և հիվանդության երկու երկար շրջաններով: Դրա պատճառը 1937 թվականի վերջին գիտակցությունը կորցնելն էր, որն ուղեկցվել է կոմայով և մահին շատ մոտ գտնվելով: Դրան հաջորդել է հիվանդության վատթարացումը, որից հետո նա էլ չի ապաքինվել: Պոեզիան, որ Թագորը ստեղծել է իր վատառողջ շրջանում՝ իր ամբողջ գրական գործունեության սքանչելիներից է[65][66]: Երկարատև տառապանքների շրջանն ավարտվեց 1941 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ Թագորի մահով: Նա մահացավ Ջորասանկո առանձնատան վերնահարկում, այնտեղ, ուր մեծացել էր[67][19]: Թագորի վերջին բանաստեղծությունը.

Aquote1.png Ես կորցրել եմ ինձ՝ Ես իմ ընկերներին եմ ուզում, նրանց հպումը, աշխարհի ամենահեռավոր սիրո հպումը: Ինձ հետ տանելու եմ այդ վերջնական ընծան, մարդկային վերջին օրհնությունը: Այսօր իմ պարկը դատարկ է: Ես տվել եմ այն ամբողջն ինչ ունեցել եմ: Եվ եթե որպես փոխհատուցում ինչ-որ բան ստանամ՝ մի քիչ սեր, մի քիչ ներում, ապա այն ինձ հետ կվերցնեմ, երբ քայլելիս կլինեմ նավի վրա, որը կտրել անցնելու է անխոս վախճանի տոնակատարությունը: Aquote2.png



Ռ. Թագորը հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գորա (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 598 էջ։ Ռուսերենից թարգմ. Ա. Վարդապետյան։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Гнатюк-Данильчук А. П. Тагор // Краткая литературная энциклопедия Moscow: Советская энциклопедия, 1962. — Vol. 7.
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 SNAC
  4. 4,0 4,1 4,2 Гнатюк-Данильчук А. П. Тагор Рабиндранат // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 25 : Струнино — Тихорецк. — С. 167–168.
  5. Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  6. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11925917p
  7. http://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-94-6091-687-8_5
  8. http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-opinion/rabindranath-tagores-vision-of-india-and-china/article1096299.ece
  9. http://www.encyclopedia.com/doc/1G2-3424300221.html
  10. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1913/
  11. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  12. "Tagore, Sir Rabindranath", in Webster's Biographical Dictionary (1943), Springfield, MA: G. & C. Merriam.
  13. «Tagore, not Dylan: The first lyricist to win the Nobel Prize for literature was actually Indian» 
  14. «Anita Desai and Andrew Robinson — The Modern Resonance of Rabindranath Tagore»։ On Being։ Վերցված է 19 March 2016 
  15. The Nobel Foundation
  16. O'Connell, 2008
  17. Sen, 1997
  18. «Work of Rabindranath Tagore celebrated in London»։ BBC News։ Վերցված է 15 July 2015 
  19. 19,0 19,1 Dutta, Robinson, էջ` 363
  20. Thompson, 1926, էջեր` 27–28
  21. Dasgupta, 1993, էջ` 20
  22. "Nationalism is a Great Menace" Tagore and Nationalism, by Radhakrishnan M. and Roychowdhury D. from Hogan, P. C.; Pandit, L. (2003), Rabindranath Tagore: Universality and Tradition, pp 29-40
  23. «Visva-Bharti-Facts and Figures at a Glance» 
  24. Datta, 2002, էջ` 2
  25. de Silva K. M., Wriggins Howard (1988)։ J. R. Jayewardene of Sri Lanka: a Political Biography - Volume One: The First Fifty Years։ University of Hawaii Press։ էջ 368։ ISBN 0-8248-1183-6 
  26. «Man of the series: Nobel laureate Tagore»։ The Times of India։ Times News Network։ 3 April 2011 
  27. https://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pBhaswati2.html
  28. 28,0 28,1 Thompson, 1926, էջ` 20
  29. Som, 2010, էջ` 16
  30. Tagore, Dutta, էջ` 10
  31. Thompson, 1926, էջեր` 21–24
  32. Das, 2009
  33. Dutta, Robinson, էջեր` 48–49
  34. Dutta, Robinson, էջեր` 50
  35. (Dutta & Robinson 1995, էջեր 55–56).
  36. (Stewart & Twichell 2003, էջ 91).
  37. «A journey with my Father My Reminiscences» 
  38. Dev Amiya (2014)։ «Tagore and Sikhism»։ Mainstream weekly 
  39. (Stewart & Twichell 2003, էջ 3).
  40. 40,0 40,1 40,2 Tagore, Chakravarty, էջ` 45
  41. Tagore, Dutta, էջ` 265
  42. 42,0 42,1 Ghosh, 2011
  43. Dutta, Robinson, էջ` 68
  44. Thompson, 1926, էջ` 31
  45. Tagore, Dutta, էջեր` 11–12
  46. Guha Ramachandra (2011)։ Makers of Modern India։ Cambridge, Massachusetts: Belknap Press of Harvard University։ էջ 171 
  47. Dutta Krishna, Robinson Andrew (1997)։ Selected Letters of Rabindranath Tagore։ Cambridge University Press։ էջ 13։ ISBN 978-0521590181։ Վերցված է 27 April 2016 
  48. Dutta, Robinson, էջ` 373
  49. Scott, 2009, էջ` 10
  50. Dutta, Robinson, էջեր` 109–111
  51. Chowdury, A. A. (1992), Lalon Shah, Dhaka, Bangladesh: Bangla Academy, ISBN 984-07-2597-1 
  52. Dutta, Robinson, էջ` 109
  53. Dutta, Robinson, էջ` 133
  54. Dutta, Robinson, էջեր` 139–140
  55. Hjärne, 1913
  56. Anil Sethi, Guha, Khullar, Nair, Prasad, Anwar, Singh, Mohapatra, eds. (2014)։ «The Rowlatt Satyagraha»։ Our Pasts: Volume 3, Part 2 (History text book) (Revised 2014 ed.)։ India: NCERT։ էջ 148։ ISBN 9788174508386 
  57. Dutta, Robinson, էջեր` 239–240
  58. Dutta, Robinson, էջ` 242
  59. Dutta, Robinson, էջեր` 308–309
  60. Dutta, Robinson, էջ` 303
  61. Dutta, Robinson, էջ` 309
  62. Dutta, Robinson, էջ` 317
  63. Dutta, Robinson, էջեր` 312–313
  64. Tagore, Radice, էջ` 28
  65. Dutta, Robinson, էջ` 338
  66. [[#CITEREFIndo-Asian_News_Service2005|Indo-Asian News Service, 2005]]
  67. Dutta, Robinson, էջ` 367

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Պավել Ծատուրյան, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ. 1901-2000, գիրք Ա, Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ» հրատարակչություն, 2007, էջ 64-66։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են