Հերբերտ Ուելս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Հերբերտ Ուելս
Herbert George Wells
H.G. Wells by Beresford.jpg
Ծնվել է սեպտեմբերի 21, 1866 թ.
Ծննդավայր Մեծ Բրիտանիա Բրոմլի, Մեծ Բրիտանիա (այժմ՝ Իռլանդիա)
Վախճանվել է օգոստոսի 13, 1946 թ.
Վախճանի վայր Ֆրանսիա Լոնդոն, Ֆրանսիա
Գրական անուն Ջորջ Ուելս
Մասնագիտություն բանաստեղծ, գրող,
Ազգություն Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա[1][2]
Քաղաքացիություն Բրոմլի
Կրթություն Լոնդոնի համալսարանը (1888)
Ալմա մատեր Q7373985? և Լոնդոնի կայսերական քոլեջ
Ստեղծագործական շրջան 1888-1946
Գրական ոճեր էսթետիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներ Q7755682?, Q627333?, Անտեսանելի մարդը, Դոկտոր Մորոյի կղզին, Q213019?, Q1218232?, Q627383? և Q5051272?
Ամուսին(ներ) Q17759463?
Վեբկայք lib.ru/WILDE
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Աշխատությունները Վիքիդարանում
GeorgeWells Վիքիպահեստում

Հերբերտ Ջորջ Ուելս (անգլ.՝ Herbert George Wells, սեպտեմբերի 21, 1866, Բրոմլի - օգոստոսի 13, 1946, Լոնդոն), անգլիացի գրող, հրապարակախոսություն։ Գիտա-ֆանտաստիկ ժանրի բազմաթիվ վեպերի հեղինակ, որոնցից են «Ժամանակի մեքենան», «Անտեսանելի մարդը», «Աշխարհների պատերազմը» և այլն։ Ուելսի ստեղծագործություններից մի քանիսը թարգմանվել են հայերեն [3],[4],[5]։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Ավարտել է Լոնդոնի համալսարանը (1888)։ Կրթությամբ կենսաբան։ 1942 թվականից՝ կենսաբանության դասագրքեր։

1893 թվականին հրատարակել է կենսաբանության և ֆիզիոգրաֆիայի դասագրքեր, 1930 թվականին՝ «Կյանքի գիտությունը» (հատոր 1-3, Զ․ Հաքսլիի հեղինակցությամբ) հանրամատչելի գիրքը։ «Ժամանակի մեքենան» (1895) վեպով սկզբնավորել է 20-րդ դարի գիտական ֆանտաստիկան։

1900 թվականից Ուելսը հանդես է եկել կանխորոշող և ուտոպիական երկերով («Կանխատեսում», 1901, տրակտատ)։ Ուելսի գաղափարախոսության հիմքը լուսավորությունն է։ Սակայն «Ուիլյամ Կլիսոլդի աշխարհը» (1926) վեպ տրակտատում և «Լեգալ դավադրություն» (1928) տրակտատում նա իր տեսությունները խստորեն հակադրել է մարքսիզմին։

1903-1909 թվականներին դարձել է «Ֆաբիական ընկերության» անդամ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին (1914-1918) Ուելսը եղել է պատերազմական պրոպագանդայի գործուն մասնակից («Պատերազմ, որը վերջ կտա պատերազմներին», 1914)։ Նոր կրոնի՝ որպես մարդկության վերադաստիարակության միջոցի պրոպագանդմանն են նվիրված «Պատմության ակնարկ» (1920), «Պատմության համառոտ ակնարկ» (1922) և պատմությանն ու մանկավարժությանը վերաբերող այլ աշխատություններ։ 1923 թվականին հրատարակել է «Մարդիկ որպես աստվածներ» լուսավորական վեպ–ուտոպիան։ «Նախօրեին» (1927) վեպով Ուելսը հակաֆաշիստական ակտիվ դիրք է գրավել։

Նրա երգիծական արտակարգ վարպետությունն է դրսևորված 1920-1930-ական թվականներին գրած վեպերում։ Ուելսը երեք անգամ այցելել է Ռուսաստան (1914, 1920 և 1934)։ Վլադիմիր Իլիչ Լենինի հետ նրա հանդիպումը (1920 թվական հոկտոկտեմբերի 6) լայնորեն հայտնի է դարձել «Ռուսաստանը մշուշի մեջ» (1920, հայրենական հրտորական 1960) գրքի շնորհիվ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ հանդես է եկել ի պաշտպանություն ԽՍՀՄ-ի։ Ուելսը քննադատական ռեալիզմի շատ խոշոր վարպետ է, նշանակալի ավանդ ունի համընդհանուր գրական պրոցեսում։ Հերբերտ Ջորջ Ուելսը մահացել է 13․8․1946, Լոնդոնում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Act of Union of 1800
  2. Irish Nationality and Citizenship Act of 1956
  3. Անտառի գանձը / : [Պատմվածքներ] / Հ.Ջ. Ուելս; Թարգմ.՝ Հ. Զարյան; Խմբ.՝ Ա.Ղուկասյան. - Երևան : Հայպետհրատ, 1962. - 41 էջ
  4. Անտեսանելի մարդը : Պատերազմ օդում / Հ. Ուելս; Թարգմ.՝ Հ. Բուջիկանյան; Ստ. Ալաջաջյան; Խմբ.՝ Օ. Սանահյան. - Երևան : Հայպետհրատ, 1959. - 446 էջ :
  5. Ռուսաստանը մշուշի մեջ : [Ակնարկ] / Հ. Ուելս; Առաջաբ.՝ Գ. Կրժիժանովսկի; Ռուս. թարգմ.՝ Հ. Հարությունյան;. - Երևան : Հայպետհրատ, 1960. - 112 էջ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]