Մարիա Բուդբերգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարիա Բուդբերգ
Baroness Budberg Allan Warren.jpg
Ծնվել է1892[1][2]
ԾննդավայրՊոլտավա, Ռուսական կայսրություն
Մահացել է1974[1][2]
Մահվան վայրՏոսկանա, Իտալիա
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունթարգմանիչ
ԱշխատավայրMI5?
ԱմուսինJohann von Benckendorff?
Ծնողներհայր՝ Իգնատի Պլատոնովիչ Զակրևսկի
Moura Budberg Վիքիպահեստում

Մարիա (Մուրա) Իգնատևնա Զակրևսկայա-Բենկենդորֆ-Բուդբերգ (ռուս.՝ Мария (Мура) Игнатьевна Закревская-Бенкендорф-Будберг,1892[1][2], Պոլտավա, Ռուսական կայսրություն - 1974[1][2], Տոսկանա, Իտալիա), դիվանագետ, ենթադրաբար երկակի հետախույզ ՕԳՊՈւ-ում և անգլիական հետախույզ[3][4]։ Ֆիլմերի սցենարների հեղինակ[5]։ Ամուսնական կարգավիճակով եղել է 1) Բենկենդորֆ, 2) բարոնուհի Բուդբերգ։

Հարազատները նրան անվանում էին Մուրա, իսկ Մաքսիմ Գորկին՝ «Երկաթյա կին»։ Երկար տարիներ լավ հարաբերություններ է ունեցել Գորկու հետ[3], իսկ հետո՝ Հերբելտ Ուելսի։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի․ Պ․ Զակրևսկոյի աղջիկն է։ Ամուսնացած է եղել դիվանագետ Իվան Ալեքսանդրովիչ Բերկենդորֆոմի հետ (1912 թվական, Բեռլինի ռուսական դեսպանության երկրորդ քարտուղար)։ Ազատ տիրապետել է անգլերենի և գերմաներենի։ 1912-1914 թվականներին աշխատել է Բեռլինում ռուսական դեսպանատանը։ Ամուսնու հետ ապրում էր Էստոնիայի Իենդելի նրա ընտանեկան ամրոցում (որն այդ ժամանակ մտնում էր Ռուսական կայսրության մեջ)։ 1918 թվականին գեղջուկների սպանությունից հետո վերադարձել է Պետրոգրադ, որտեղ սիրավեպ է ունեցել դիվանագետ Ռոբերտ Լոկարտի հետ [6]։

Ռ․ Լոկարտի կազմակերպած հակախորհրդային պայմանագրի լուծարքից հետո, որն այդ ժամանակ բրիտանական հատուկ առաջադրանքի նախկին ղեկավար էր, ձերբակալվել է ՎՉԿ-ի աշխատակիցների կողմից իր տանը (ավելի ճիշտ, իր մահճակալում)։

Ազատ է արձակվել Մ․ Գորկիի խնդրագրով, որից հետո Պետրոգրադից անհետացել է: Մակսիմ Գորկու հետ հանդիպելուց հետո դարձել է նրա քարտուղարը, իսկ հետո փաստացի կինը։ Ապրել է Գորկու տանը, առանց մեծ ընդմիջումների, 1920 թ.-ից 1933 թվականը (երբ նա ապրում էր Իտալիայում մինչև ԽՍՀՄ վերադառնալը)։ Գորկինը նրան նվիրել է «Կլիմ Սամգինի կյանքը» վեպը՝ իր վերջին խոշոր ստեղծագործությունը («Նվիրվում է Մարիա Իգնատևնա Զակրևսկայային»)։

1920 թվականին հանդիպել է անգլիացի գրող Հերբերտ Ուելսի հետ և դարձել նրա սիրուհին[7]։ Կապը վերականգնվել է 1933 թվականին Լոնդոնում, ուր մեկնել էր նա Գորկուց բաժանվելուց հետո։ Մոտ հարաբերությունները Ուելսի հետ շարունակվել են մինչև գրողի մահը։ Նա խնդրել է նրան ամուսնանալ իր հետ, բայց Մարիան հրաժարվել է։

Արտագաղթելուց հետո Մոսկվայում եղել է երեք անգամ։ 1936 թվականին գնացել է Գորկու թաղմանը, ինչը պատճառ է հանդիսացել, որ նրան մեղադրեն որպես ՆԿՎԴ-ի հետախույզ, չնայած որպես հակակշիռ այդ վիճակին վախեցել են երկար պահել, փորձել են շուտ հեռանալ։ Երկրորդ անգամ Մոսկվայում եղել է 1950 թվականի վերջին (աղջկա՝ Ա․ Ի․ Գուչկովայի հետ), երրորդ անգամ՝ 1968 թվականին (Ռոմեն Ռոլանի այրու՝ Մ․ Պ․ Կուդաշևա-Ռոլանի հետ)։

Վերջին այցելության ժամանակ եղել է Մոսկվայի «Սովրեմեննիկ» թատրոնում Մ․ Ֆ․ Շատրովի «Բոլշևիկներ» («Օգոստոսի երեսուն», 1968) պիեսի ներկայացմանը։ Ըստ հուշերի՝ ուներ պինդ տեսք՝ «ինչպես տանկը»։

Մինչև ելույթի քննարկումը, ի զարմանս ներկաների, որոնք կասկած չունեին, թե ով է իրենց առաջ, ասել է, որ դերասանները, որոնք խաղում էին չեկիստների, չէին համապատասխանում իրենց նախատիպերին, որոնք 1918 թվականին հարց ու փորձ էին անում իրեն։

Պահել է Մ․ Գորկու նամակները։ Խորհրդային Միությունից ստացել է դրամական փոխանցումներ հասարակությունից դրանք գաղտնի պահելու խոստմամբ։

Լիբերալ դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ բրիտանացի քաղաքական գործիչ Նիկա Կլեգայի նախատատիկն է [8]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 Мария Игнатьевна Будберг (Закревская)
  4. The sexy Russian spy in Lib Dem leader hopeful Nick Clegg’s past(անգլ.)
  5. Մարիա Բուդբերգ (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
  6. Sir Robert Bruce Lockhart Memoirs of a British Agent First published 1932 384 pages Publisher: Macmillan (January 1975) ISBN 0-333-17329-5 ISBN 978-0-333-17329-9(անգլ.)
  7. Дмитрий Быков Был ли Горький?. — М.: «АСТ». «Астрель», 2012. — С. 247. — 348 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-17-054542-1
  8. Will Stewart and Glen Owen Mystery of Nick Clegg’s 'Mata Hari' aunt and a plot to kill Lenin 27th March 2011(անգլ.)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Нина Берберова Железная женщина. Рассказ о жизни М. И. Закревской-Бенкендорф-Будберг, о ней самой и о её друзьях. — New York: Russica Publ. Inc., 1981.
  • А. М. Горький и М. И. Будберг. Переписка. 1920—1936 гг. // «Архив А. М. Горького». Т. XVI. — М.: ИМЛИ РАН, 2001.
  • А. В. Багаев. Презумпция лжи. М. Товарищество научных изданий КМК. 2016. 344 с.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]