Երաժիշտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Երաժիշտ(գերմ.՝ Musikant, լատ.՝ mūsicus, հունարեն՝ μουσική (τέχνη)[1][2]), երաժշտության գծով մասնագետ, երաժշտական գործիքներ նվագող[3], երաժշտությամբ զբաղվող պրոֆեսիոնալ անձ կամ սիրահար[4]:

Ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բառը ռուսերենում ի հայտ է եկել Պետրոս I-ի օրոք[5], որպես գերմանական փոխառություն, որում այն հայտնվել է լատիներենի միջոցով միջին դարերում և ծագել է հին հունական սկզբնաղբյուրներից` երաժշտական (արվեստ) կամ երաժշտություն իմաստներով[2]:

Բացատրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

19-րդ դարի կեսին Վլադիմիր Դալը բառի իմաստը այսպես է բացատրել. «ի վերուստ երաժշտությամբ զբաղվող, գիտակ կամ սիրահար»[4]:

Ուշակովի «ռուս-բացատրական բառարանում» երաժիշտը այն մարդն է, որը որպես արվեստ մասնագիտորեն զբաղվում է երաժշտությամբ, պրոֆեսիոնալ է կամ սիրահար, և նվագում է ինչ-որ երաժշտական գործիք: Ուշակովը նշում է նաև «երգիչ» բացատրությունը, օրինակ բերելով Իվան Կռիլովի «Երաժիշտները» առակը, որտեղ խոսքը երգիչների մասին է[6]:

Սերգեյ Իվանովի բացատրությամբ, երաժիշտը` արտիստ է, ով երաժշտական գործիքներ է նվագում, իսկ ընդհանրապես այն մարդն է, ով նվագում է[7]:

Ներկայումս բառը մեկնաբանվում է որպես «երաժշտության գծով մասնագետ, կամ մարդ, ով նվագում է երաժշտական գործիք»[3]:

Գաղափարական բառարաններում նշվում են իմաստով մոտ բառեր, որոնց թվին են պատկանում նաև երաժիշտ-կատարող, արտիստ-նվագող և այլն բառերը[8]: Տարածված բառակապակցություններ են` փոփ երաժիշտ, կամերային երաժիշտ[9], ֆոլկ երաժիշտ[10]:

Փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անգլերեն musician բառը, որը հայերենում թարգմանվում է որպես երաժիշտ, ավելի լայն իմաստ ունի․ այն կարող է նշանակել նաև վոկալիստ[11]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. музыкант // Толковый словарь иноязычных слов / Крысин, Л. П.. — М.: Эксмо, 2008. — 944 с.
  2. 2,0 2,1 Крылов, П. А. Этимологический словарь русского языка. — СПб: Виктория плюс, 2004. — 432 с.
  3. 3,0 3,1 РАН, Институт лингвистических исследований; Под ред. А. П. Евгеньевой. Словарь русского языка. — 4-е изд., стер. — М.: Полиграфресурсы, 1999.
  4. 4,0 4,1 Музыка // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.
  5. Музыкант // Этимологический словарь русского языка = Russisches etymologisches Wörterbuch : в 4 т. / авт.-сост. М. Фасмер ; пер. с нем. и доп. чл.‑кор. АН СССР О. Н. Трубачёва, под ред. и с предисл. проф. Б. А. Ларина [т. I]. — Изд. 2-е, стер. — М. : Прогресс, 1986—1987.
  6. Винокур Г. О., проф. Ларин Б. А., Ожегов С. И., Томашевский Б. В., проф. Ушаков Д. Н. Толковый словарь русского языка: В 4 т. / Под ред. Ушакова Д. Н. — М.: Государственный институт «Советская энциклопедия»; ОГИЗ (т. 1); Государственное издательство иностранных и национальных словарей (т. 2-4), 1935—1940. — 45 000 экз.
  7. С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова. Толковый словарь Ожегова. 1949—1992.
  8. Баранов, О. С. Идеографический словарь русского языка. — М.: Издательство ЭТС, 1995.
  9. камер-музыкант // Русский орфографический словарь: около 180 000 слов / Российская академия наук. Институт русского языка им. В. В. Виноградова / О.Е. Иванова, В.В. Лопатин (отв. ред.), И.В. Нечаева, Л.К. Чельцова.. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: Издательство ЭТС, 2004. — 960 с.
  10. Ефремова, Т. Ф. Толковый словарь. — 2000.
  11. Google translate