Կուալա Լումպուր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Կուալա Լումպուր
كوالا لومڤور
吉隆坡
கோலாலம்பூர்
Դրոշ Զինանշան
Flag of Kuala Lumpur, Malaysia.svg Emblem Kuala Lumpur.png

KL Composite2.jpg
Կոորդինատներ: 3°8′0″ հս․ լ. 101°42′0″ ավ. ե. / 3.13333° հս․. լ. 101.70000° ավ. ե. / 3.13333; 101.70000
Երկիր Մալայզիա Մալայզիա
Ենթարկում Մայրաքաղաք
Հիմնադրված է 1857 թ.
Տվյալ կարգավիճակում 1972 թվականից
Մակերես 243,65 կմ²
ԲԾՄ 21,95 մ
Բնակչություն 1 809 699 մարդ (2009)
Խտություն 7427,5 մարդ/կմ²
Ագլոմերացիա 6 900 000
Ժամային գոտի UTC+8
Հեռախոսային կոդ +60 3
Փոստային ինդեքսներ 40xxx - 48xxx, 62xxx - 64xxx
Ավտոմոբիլային կոդ W
Պաշտոնական կայք kualalumpur.gov.my
##Կուալա Լումպուր (Մալայզիա)
Red pog.png

Կուալա Լումպուր (մալայ․ Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, անգլ.՝ Federal Territory of Kuala Lumpur, չին.՝ 吉隆坡联邦直辖区), Մալայզիայի մայրաքաղաքը ու ամենաբնակեցված քաղաքը[1]։ Քաղաք մակերեսը կազմում է 243 կմ2, բնակչությունը 2010 թվականի տվյալներով՝ 1,6 միլիոն մարդ[1]: Մեծ Կուալա Լումպուր քաղաքային ագլոմարացիայի բնակչությունը 2012 թվականի տվյալներով կազմում է 7,5 միլիոն մարդ[2]:

Կուալա Լումպուրը Մալայզիայի խորհրդարանի նստավայրն է։ Քաղաքը ժամանակին դաշնային կառավարության դատական և գործադիր մարմինների նստավայն էր, սակայն դրանք 1999 թվականին տեղափոխվել են Պուտրաջայ[3]: Դատական համակարգի որոշ բաժիններ դեռ գտնվում են Կուալա Լումպուրում։ Այստեղ է գտնվում նաև Մալայզիայի արքայի պաշտոնական նստավայր Իստանա Նեգարան։ Կուալա Լումպուրը Մալայզիայի մշակութային, ֆինանսական և տնտեսական կենտրոնն է։ Foreign Policy-ի 2010 թվականի գլոբալ քաղաքների սանդղակում գրավում է 48-րդ հորիզոնականը[4] իսկ 2010 թվականին ըստ 2thinknow-ի՝ տնտեսական և սոցիալական նորարարության գլոբալ քաղաքների ցանկում գրավել է 67-րդ տեղը[5]:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքը գտնվում է Մալակկա թերակղզու հարավ-արևմուտքում, ցածրադիր հովտում, որտեղ միախառնվում են Կլանգ և Գոմբակ գետերը։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կուալա Լումպուրը հիմնադրվել է 1857 թվականին։ 1880-1978 թվականները եղել է Սելանգորի մայրաքաղաքը։ 1946-1957 թվականները եղել է բրիտանական գաղութի վարչական կենտրոնը, 1957-1963 թվականները՝ անկախ Մալայայի Ֆեդերացիայի մայրաքաղաք, 1983 թվականից՝ Մալայզիայի մայրաքաղաք։ 1972 թվականի փետրվարի 1-ից կրում է քաղաքի կարգավիճակը, 1974 թվականից՝ Դաշնային տարածքի կարգավիճակ[6]:

Ազգային կազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքում բնակվում են մալայացիներ, չինացիներ, թամիլներ, մալայալներ, թելուգու, բենգալացիներ և այլ ազգեր։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կուալա Լումպուրը համարվում է երկրի առևտրա-արդյունաբերական և ֆինանսական կենտրոնը[7]: Քաղաքում և դրա արվարձաններում գտնվում են կաուչուկի վերամշակման, արմավենու յուղի և այլ սննդամթերքների արտադրության ձեռնարկություններ։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կուալա Լումպուրը ունի հասարակածային կլիմա, տեղումների մեծ քանակով (տարեկան միջին քանակը կազմում է 2627 մմ): Ամբողջ տարին շոգ է և խոնավ։ Առատ տեղումները գրեթե հավասարաչափ թափվում են ամբողջ տարվա ընթացքում, բացի հունիս-օգոստոս ամիսներից, երբ դրանք համեմատաբար ավելի քիչ են։ Օդի ջերմաստիճանը քաղաքում երբեք չի բարձրանում 38,5 °C-ից և երբեք չի իջնում 17,8 °C-ից[8][9]: Միջին օրեկան առավելագույնը կազմում է 30-33 °C, իսկ նվազագույնը՝ 23-25 °C:

Կուալա Լումպուրի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 38.0
(100.4)
36.2
(97.2)
36.7
(98.1)
37.2
(99)
38.5
(101.3)
36.6
(97.9)
36.3
(97.3)
38.0
(100.4)
35.8
(96.4)
37.0
(98.6)
36.0
(96.8)
35.5
(95.9)
38.5
(101.3)
Միջին բարձր °C (°F) 32.0
(89.6)
32.8
(91)
33.1
(91.6)
33.1
(91.6)
33.0
(91.4)
32.8
(91)
32.8
(91)
32.3
(90.1)
32.1
(89.8)
32.0
(89.6)
31.7
(89.1)
31.5
(88.7)
32.4
(90.3)
Միջին օրական °C (°F) 27.7
(81.9)
28.2
(82.8)
28.6
(83.5)
28.7
(83.7)
28.8
(83.8)
28.6
(83.5)
28.1
(82.6)
28.1
(82.6)
28.0
(82.4)
28.0
(82.4)
27.8
(82)
27.6
(81.7)
28.2
(82.8)
Միջին ցածր °C (°F) 23.4
(74.1)
23.6
(74.5)
24.0
(75.2)
24.3
(75.7)
24.6
(76.3)
24.3
(75.7)
23.8
(74.8)
23.9
(75)
23.8
(74.8)
24.0
(75.2)
23.8
(74.8)
23.6
(74.5)
23.9
(75)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) 17.8
(64)
18.0
(64.4)
18.9
(66)
20.6
(69.1)
20.5
(68.9)
19.1
(66.4)
20.1
(68.2)
20.0
(68)
21.0
(69.8)
20.0
(68)
20.7
(69.3)
19.0
(66.2)
17.8
(64)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 193
(7.6)
198
(7.8)
257
(10.12)
290
(11.42)
197
(7.76)
131
(5.16)
148
(5.83)
162
(6.38)
214
(8.43)
265
(10.43)
321
(12.64)
252
(9.92)
2628
(103,49)
Միջ. անձրևոտ օրեր 17 17 19 20 18 14 16 16 19 21 24 22 223
 % խոնավություն 80 80 80 82 81 80 79 79 81 82 84 83 81
Միջին ամսական արևային ժամ 185.0 192.4 207.9 198.8 206.8 194.4 200.2 189.0 163.8 169.1 152.3 162.6 2 222,3
Աղբյուր #1: Pogodaiklimat.ru[10]
Աղբյուր #2: NOAA (sunshine hours, 1961–1990)[11]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 «Malaysia: largest cities and towns and statistics of their population»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից դեկտեմբերի 16, 2012-ին 
  2. Helders, Stefan։ «Malaysia:Metropolitan areas»։ World Gazetteer։ Արխիվացված օրիգինալից-ից դեկտեմբերի 5, 2012-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 4, 2007 
  3. «Putrajaya – Administrative Capital of Malaysia»։ Government of Malaysia։ Արխիվացված օրիգինալից-ից հոկտեմբերի 21, 2007-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 11, 2007 
  4. Kearney, Inc. A.T.։ «The 2010 Global Cities Index»։ Foreign Policy 
  5.  Print!  Email! Author: 2thinknow (սեպտեմբերի 1, 2010)։ «Innovation Cities™ Top 100 Index | 2010 | Innovation Cities Program – Analyst Reports, Index Rankings, Benchmarking Data, Workshops»։ Innovation-cities.com։ Վերցված է հունվարի 14, 2012 
  6. Погадаев, В. А. Куала-Лумпур. — в Малайзия. Карманная энциклопедия. М.: Муравей-Гайд, 2000, с. 31
  7. Экономический и финансовый центр страны
  8. «Extreme Temperatures Around the World»։ Maximiliano Herrera։ Վերցված է սեպտեմբերի 18, 2010 
  9. «Weather in KL»։ Welcome-KL։ Վերցված է հուլիսի 10, 2012 
  10. «Climate of Kuala lumpur» (Russian)։ Weather and Climate (Погода и климат)։ Վերցված է հոկտեմբերի 8, 2013 
  11. «Kuala Lumpur Climate Normals 1961–1990»։ National Oceanic and Atmospheric Administration։ Վերցված է ապրիլի 24, 2015 


Ասիական երկրների մայրաքաղաքներ

ԱՄԷ Աբու Դաբի · Հորդանան Ամման · Թուրքիա Անկարա · Թուրքմենստան Աշխաբադ · Ղազախստան Աստանա · Իրաք Բաղդադ · Թաիլանդ Բանգկոկ · Բրունեյ Բանդար Սերի Բեգավան · Ադրբեջան Բաքու · Լիբանան Բեյրութ · Ղրղզստան Բիշքեկ · Սիրիա Դամասկոս · Բանգլադեշ Դաքքա · Արևելյան Թիմոր Դիլի · Կատար Դոհա · Տաջիկստան Դուշանբե · Հայաստան Երևան · Քուվեյթ Էլ Քուվեյթ · Սաուդյան Արաբիա Էր Ռիադ · Վրաստան Թբիլիսի · Իրան Թեհրան · Բութան Թհիմփհու · Պակիստան Իսլամաբադ · Նեպալ Կատմանդու · Մալայզիա Կուալա Լումպուր · Վիետնամ Հանոյ · Մալդիվներ Մալե · Բահրեյն Մանամա · Ֆիլիպիններ Մանիլա · Օման Մասկատ · Ռուսաստան Մոսկվա · Մյանմա Նայպիդո · Կիպրոսի Հանրապետություն Նիկոսիա · Հնդկաստան Նյու Դելի · Շրի Լանկա Շրի Ջայավարդենեպուրա Կոտտե · Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Պեկին · Կամբոջա Պնոմպեն · Ինդոնեզիա Ջակարտա · Եմեն Սանաա · Հարավային Կորեա Սեուլ · Սինգապուր Սինգապուր · Լաոս Վիենտյան · Ուզբեկստան Տաշքենդ · Ճապոնիա Տոկիո · Մոնղոլիա Ուլան Բատոր · Հյուսիսային Կորեա Փենյան · Պակիստան Քաբուլ